Η μαιευτήρας - γυναικολόγος Βικτώρια Τσικαντσή, η οποία έζησε από κοντά τη ρωσική επίθεση κατά του μαιευτηρίου στην Οδησσό στην Ουκρανία, όπου εργάζεται μιλάει στο iefimerida.
Στις 28 Μαρτίου οι Ρώσοι χτύπησαν με drone το 5ο Μαιευτήριο της Οδησσού όπου εκείνη την ώρα βρίσκονταν δεκάδες νεογέννητα και έγκυες γυναίκες. Το drone προκάλεσε ρήγμα στην σκεπή και στον από κάτω όροφο και στο μαιευτήριο ξέσπασε πυρκαγιά. Οι γυναίκες και τα παιδιά σώθηκαν επειδή πρόλαβαν να απομακρυνθούν στο υπόγειο καταφύγιο. Ανάμεσα στους γιατρούς που εφημέρευαν εκεί τη στιγμή στο νοσοκομείο ήταν η γυναικολόγος Βικτώρια Τσικαντσή. Η γιατρός μίλησε στο iefimerida.gr για την τρομακτική νύχτα της επίθεσης αλλά και για το πως επηρεάζει ο πόλεμος την υγεία των γυναικών και το γιατί οι άνθρωποι επιλέγουν να κάνουν παιδιά σε τέτοιες συνθήκες ανασφάλειας.
Τι έγινε εκείνη την τρομακτική νύχτα;
Ακούσαμε πρώτα τη σειρήνα και ξυπνήσαμε άρον άρον τις γυναίκες. Αρχίσαμε να κατεβαίνουμε και ακούσαμε τα Σαχέντ να πετάνε από πάνω μας, ήταν πάρα πολλά. Όταν ηχεί η σειρήνα οι ανελκυστήρες δεν λειτουργούν, οπότε τρέχαμε να κατεβάσουμε τις έγκυες και τα μωρά με τις σκάλες. Αυτό κράτησε αρκετή ώρα καθώς είχαμε γυναίκες μετά από επεμβάσεις, μετά από τοκετούς, με ράμματα. Εκείνη τη στιγμή είχαμε 32 γυναίκες και 22 νεογέννητα στο νοσοκομείο. Όταν το Σαχέντ χτύπησε το κτίριο είχαμε ήδη κατέβει όλοι στο υπόγειο. Νιώσαμε όλο το κτίριο να σείεται.
Τι έγινε μετά;
Αμέσως ανεβήκαμε πάνω, εμείς του προσωπικού. Ήμουν η μόνη γυναίκα που εφημέρευε εκείνο το βράδυ - οι άντρες πιάσανε τις μάνικες και τους πυροσβεστήρες και βάλθηκαν να σβήνουν τη φωτιά. Και εγώ μαζί τους. Ένας γιατρός και ένας ακόμα υπάλληλος ανέβηκαν με πυροσβεστήρες στη σκεπή και έσβηναν. Περιορίσαμε σημαντικά την πυρκαγιά πριν έρθει η πυροσβεστική και έτσι σώσαμε το μαιευτήριο από την ολική καταστροφή. Εγώ κατέβηκα στο καταφύγιο για να καθησυχάσω τις ασθενείς. Μετά άρχισαν να έρχονται ασθενοφόρα και να παίρνουν τις γυναίκες, ορισμένες πήραν εξιτήριο νωρίτερα, άλλες διακομίστηκαν για περαιτέρω νοσηλεία σε άλλα ιδρύματα.
Τι νιώσατε εκείνη τη στιγμή που οι Ρώσοι βομβάρδισαν το μαιευτήριο στο οποίο βρισκόμασταν εσεις, έγκυες γυναίκες και νεογέννητα;
Θα σας πω ότι τη στιγμή της πρόσκρουσης δεν υπήρχε καθόλου φόβος. Η νευρική μας κατάσταση έχει ήδη παραμορφωθεί τόσο πολύ, ώστε μάλλον δεν νιώθουμε πια φόβο. Μετά, απλώς έκανα τη δουλειά μου, ακολούθησα το πρωτόκολλο.
Γιατί μείνατε στην Ουκρανία εν καιρώ πολέμου;
Δεν σκέφτηκα ούτε στιγμή να φύγω από τη χώρα όπως και οι περισσότεροι εργαζόμενοι του 5ου Μαιευτηρίου της Οδησσού. Δουλεύω εδώ από το 2021 και την ημέρα που ξεκίνησε η εισβολή, στις 22 Φεβρουαρίου 2022 εφημέρευα, ήμουν στη δουλειά. Αλλά έχουν μείνει πολλοί εδώ που χρειάζονται τη δουλειά μας, γυναίκες που γεννούν. Παρά τον πόλεμο καταφέραμε να ανακαινίσουμε το νοσοκομείο, ανοίξαμε και νέο τμήμα ενώ δημιουργήσαμε και σχολή τοκετού για τις έγκυες.
Πώς σας άλλαξε ο πόλεμος;
Ξέρετε, δυστυχώς, συνηθίζεις την κάθε κατάσταση, παύεις να νιώθεις φόβο, παύσεις και να αντιδράς όπως αντιδρούσες στην αρχή. Σαν να αλλάζει η ψυχή σου, αλλάζει και η αίσθηση της ζωής και του θανάτου. Ζεις τη σημερινή μέρα, γιατί δεν ξέρεις τι θα γίνει αύριο. Την Παρασκευή πήγα το πρωί για εφημερία στο μαιευτήριο και είχα σχέδια για την επόμενη μέρα, είχα προγραμματίσει μια διάλεξη για εγκύους και την άλλη στιγμή πέφτει ένα ντρον και αλλάζει τα πάντα. Δηλαδή συνεχίζουμε να κάνουμε σχέδια αλλά αυτά τα σχέδια μπορούν να ανατραπούν ανά πάσα στιγμή. Αυτό αφήνει αποτύπωμα στο περιβάλλον μας, στην ψυχή μας, σε όλα.
Πώς επηρεάζει ο πόλεμος την υγεία των γυναικών και τις γεννήσεις;
Στη διάρκεια του πολέμου, στις εγκύους αλλά και γενικά στις γυναίκες διαταράσσεται η αναπαραγωγική λειτουργία και ο έμμηνος κύκλος. Είναι διαρκώς σε κατάσταση άγχους. Φοβούνται για τις ίδιες, για τους δικούς τους, για τους συγγενείς τους, για τους άνδρες τους που βρίσκονται στον πόλεμο. Παρ’ όλα αυτά, μένουν έγκυες και γεννούν στην Ουκρανία.
Σε γενικές γραμμές, υπάρχει αυξημένο άγχος στις γυναίκες. Ορισμένες αναβάλλουν τη μητρότητα για πιο ασφαλείς καιρούς. Το έκαναν κυρίως στην αρχή του πολέμου, περιμένοντας ότι ο πόλεμος θα τελειώσει. Όμως ο πόλεμος κρατάει ήδη πάνω από τέσσερα χρόνια και η αναπαραγωγική ικανότητα μιας γυναίκας έχει τα χρονικά της όρια. Γι’ αυτό οι γυναίκες γεννούν και τώρα, μέσα στον πόλεμο, διότι περιμένοντας να τελειώσει ο πόλεμος μπορεί να περάσει πολύτιμος χρόνος που δεν αναπληρώνεται.
Ωστόσο, κάτι πολύ εντυπωσιακό που έχω παρατηρήσει είναι το εξής: Από την αρχή του πολέμου άρχισα να παρατηρώ περιπτώσεις γυναικών που έμειναν έγκυες ενώ νωρίτερα δεν μπορούσαν προσπαθώντας επί πολλά χρόνια. Ακόμα και μετά από 15 χρόνια υπογονιμότητας.
Ίσως είναι η φύση που ρυθμίζει τα πράγματα με έναν τέτοιο τρόπο ώστε να συνεχιστεί η ζωή. Ίσως είναι και κάτι άλλο, ότι αυτές οι γυναίκες στην αρχή του πολέμου είχαν πλέον μόνο ένα σχέδιο - το να επιβιώσουν και να σώσουν τη ζωή τους, οπότε εγκατέλειψαν όλα τα άλλα σχέδια. Οπότε χαλαρώνοντας από αυτή την εμμονική σκέψη ήρθε και η εγκυμοσύνη.
Γιατί όμως γεννούν μέσα στον πόλεμο αυτές οι γυναίκες; Φαίνεται οξύμωρο.
Ίσως επειδή θέλουμε να υπάρχει συνέχεια. Ως κοινωνία θέλουμε να υπάρχει συνέχεια για την Ουκρανία και χωρίς παιδιά δεν μπορεί να υπάρξει. Αλλά και σε προσωπικό επίπεδο, αν μια γυναίκα θέλει παιδιά, τότε, παρά τον πόλεμο, θα γεννήσει. Αν νιώθει ότι αυτή είναι η αποστολή της.
Σχεδόν το 80% όσων γεννούν σε εμάς είναι γυναίκες των οποίων οι άνδρες βρίσκονται στον πόλεμο. Κι εγώ η ίδια αναρωτιέμαι πώς το τολμούν. Είναι νέες, 20, 21, 22 ετών. Θα μπορούσαν να μην γεννήσουν τώρα, να μεταθέσουν τα σχέδιά τους για αργότερα. Όμως γεννούν. Το θέλουν και οι άντρες, οι οποίοι δεν ξέρουν τι θα τους συμβεί στον πόλεμο και θέλουν να υπάρχει μια συνέχεια τους μέσα από τα παιδιά τους.
Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις που οι γυναίκες έρχονται στο ιατρείο και μας λένε ότι ο άνδρας τους επιστρέφει από τον πόλεμο για άδεια μιας εβδομάδας, δύο εβδομάδων ή πέντε ημερών και θέλουν να μείνουν έγκυες μέσα σε αυτό το διάστημα. Τότε υπολογίζουμε την ωορρηξία, προετοιμαζόμαστε, παίρνουμε βιταμίνες και άλλα σκευάσματα, ώστε όταν έρθει ο σύζυγος να μπορέσει εκείνη να μείνει έγκυος.
Αυτό είναι επίσης πολύ δύσκολο. Και το να ζεις εκείνη την περίοδο μια φυσιολογική ερωτική ζωή, πρέπει να υπάρχει και η κατάλληλη ψυχική διάθεση γι’ αυτό. Όταν ακούς τα drone να πετούν από πάνω σου και πρέπει να τρέξεις στο καταφύγιο, δεν είναι ακριβώς το πιο κατάλληλο κλίμα για μια τέτοια περίπτωση. Ωστόσο κάπως γίνεται. Η ζωή βρίσκει τον τρόπο της.