Στροφή στη στάση του για τα Γλυπτά του Παρθενώνα κάνει ο Βρετανός πρωθυπουργός, Άντι Μπέρναμ, ο οποίος στο παρελθόν είχε ταχθεί με ιδιαίτερα ξεκάθαρο τρόπο υπέρ της επιστροφής τους στην Ελλάδα.
- Ως δήμαρχος το 2023, ο Άντι Μπέρναμ είχε ταχθεί ξεκάθαρα υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών «χωρίς όρους». Η υποστήριξή του χρονολογείται από το 2002, όταν ως βουλευτής προωθούσε αλλαγή της βρετανικής νομοθεσίας.
- Η ανάδειξή του στην πρωθυπουργία δημιούργησε προσδοκίες στην Αθήνα, καθώς ο νόμος του 1963 εξακολουθεί να εμποδίζει το Βρετανικό Μουσείο να αποχωρίζεται οριστικά αντικείμενα από τις συλλογές του, περιορίζοντας τις επιλογές.
- Παράλληλα, συνεχίζονται οι συζητήσεις Αθήνας-Βρετανικού Μουσείου για μια «Συνεργασία», με το Λονδίνο να προτείνει δανεισμό, ενώ η ελληνική πλευρά επιμένει στην οριστική και μόνιμη επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα.
- Η αλλαγή στάσης του πρωθυπουργού προκάλεσε απογοήτευση, με τον λόρδο Βέιζι να τη χαρακτηρίζει «καταθλιπτική». Εν τω μεταξύ, η πλειοψηφία της βρετανικής κοινής γνώμης, σε ποσοστό 56%, τάσσεται υπέρ της επιστροφής.
Σε συνέντευξή του στους Financial Times, ο Μπέρναμ εμφανίστηκε πλέον να αποστασιοποιείται από την άμεση εμπλοκή της βρετανικής κυβέρνησης, δηλώνοντας ότι το μέλλον των Γλυπτών είναι θέμα που αφορά το Βρετανικό Μουσείο.
«Τελικά, είναι ένα ζήτημα που αφορά το Βρετανικό Μουσείο, έτσι δεν είναι;» ανέφερε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε, πάντως, ότι τάσσεται «απόλυτα» υπέρ της αξιοποίησης της βρετανικής πολιτιστικής διπλωματίας.
Η διατύπωση αυτή απέχει αισθητά από τις προηγούμενες δημόσιες τοποθετήσεις του.
Από το «να τα επιστρέψουμε χωρίς όρους» στο «είναι θέμα του Μουσείου»
Το 2023, όταν ήταν δήμαρχος του Μείζονος Μάντσεστερ, ο Μπέρναμ είχε δηλώσει ότι ο τότε πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, «θα πρέπει να επιστρέψει» τα Γλυπτά του Παρθενώνα.
Μάλιστα, σε ανάρτησή του είχε γράψει χαρακτηριστικά: «Να τα επιστρέψουμε, χωρίς όρους», υποστηρίζοντας ότι η επιστροφή θα μπορούσε να ενισχύσει τη βρετανική πολιτιστική διπλωματία.
Η θέση του είχε ακόμη βαθύτερες ρίζες. Το 2002, ως βουλευτής, είχε υποστηρίξει μαζί με άλλους συναδέλφους την αλλαγή της βρετανικής νομοθεσίας, ώστε να καταστεί δυνατή η οριστική επιστροφή αντικειμένων από τις συλλογές του Βρετανικού Μουσείου. Ο σχετικός νόμος του 1963 εξακολουθεί να περιορίζει τη δυνατότητα του μουσείου να αποχωρίζεται οριστικά αντικείμενα της συλλογής του.
Η ανάδειξή του στην πρωθυπουργία είχε, επομένως, δημιουργήσει προσδοκίες στην ελληνική πλευρά ότι θα μπορούσε να παίξει ενεργότερο ρόλο στην υπόθεση.
Το Βρετανικό Μουσείο μιλά για «συνεργασία»
Την ίδια ώρα, οι συζητήσεις μεταξύ Αθήνας και Βρετανικού Μουσείου για μια πιθανή «συνεργασία για τον Παρθενώνα» συνεχίζονται.
Το μουσείο έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα μπορούσε να προβλέπει την αποστολή Γλυπτών στην Αθήνα στο πλαίσιο δανεισμού, με ανάλογη πρόνοια για δανεισμό ελληνικών αρχαιολογικών θησαυρών στο Λονδίνο.
Η ελληνική θέση, ωστόσο, παραμένει ότι τα Γλυπτά του Παρθενώνα πρέπει να επιστρέψουν μόνιμα στην Αθήνα.
Η νέα τοποθέτηση του Μπέρναμ έρχεται ενώ το ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο με αφορμή μεγάλη έκθεση του Βρετανικού Μουσείου για την Ταπισερί της Μπαγιέ.
Η μετατόπιση, όπως φαίνεται, του Βρετανού πρωθυπουργού έχει ήδη προκαλέσει απογοήτευση στους υποστηρικτές της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα στην πατρίδα τους. Ο πρώην υπουργός Πολιτισμού και πρόεδρος του Parthenon Project, λόρδος Εντ Βέιζι, χαρακτήρισε τη νέα στάση του Μπέρναμ «καταθλιπτική», υπενθυμίζοντας ότι ως βουλευτής και δήμαρχος ήταν «απολύτως ξεκάθαρος» υπέρ της επιστροφής.
Και ενώ οι Βρετανοί πολιτικοί εμφανίζονται συχνά πιο επιφυλακτικοί όταν περνούν από την αντιπολίτευση στην εξουσία, η συζήτηση για τα Γλυπτά φαίνεται πως απέχει ακόμη πολύ από το τέλος της. Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με έρευνα της JL Partners, το 56% των Βρετανών δήλωσε ότι θα ψήφιζε υπέρ της επιστροφής τους στην Ελλάδα, έναντι 22% που θα επέλεγε την παραμονή τους στη Βρετανία.