Συγκλονιστικές μαρτυρίες φέρνουν στο φως πιθανά εγκλήματα πολέμου -πραγματική φρίκη -την περίοδο της πολιορκίας του Σαράγεβο, στα χρόνια της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας.
Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του Σαράγεβο (1992-1995), μιας από τις πιο αιματηρές και παρατεταμένες συγκρούσεις στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καταγράφτηκαν φρικαλεότητες που συνεχίζουν να συγκλονίζουν μέχρι σήμερα. Ανάμεσα στις πιο σοκαριστικές καταγγελίες βρίσκεται το λεγόμενο « Σαφάρι του Σαράγεβο», μια υποτιθέμενη πρακτική κατά την οποία πλούσιοι ξένοι ταξίδευαν στην εμπόλεμη ζώνη για να πυροβολούν αμάχους για διασκέδαση.
Και μάλιστα, σύμφωνα με μαρτυρίες, προτεραιότητα στη σφαγή έπαιρναν τα παιδιά και οι νεαρές γυναίκες.
Καταγγελίες-σοκ για ανθρώπινο σαφάρι στο Σαράγεβο το 1992-1995
Οι ισχυρισμοί αυτοί, που εδώ και δεκαετίες κυκλοφορούσαν ως φήμες, επανήλθαν δυναμικά στο προσκήνιο μέσα από το βιβλίο «Pay and Shoot» του Κροάτη δημοσιογράφου Ντομάγκοϊ Μαργκέτιτς. Το βιβλίο βασίζεται σε έγγραφα που φέρεται να συγκέντρωσε ο Βόσνιος πράκτορας Νεντζάντ Ούγκλιεν πριν από τον θάνατό του το 1996.
Σύμφωνα με αυτά τα στοιχεία, πλούσιοι «τουρίστες» από χώρες όπως η Ρωσία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς πλήρωναν τεράστια ποσά για να συμμετάσχουν σε αυτό το «ανθρώπινο σαφάρι». Τα ποσά φέρονται να έφταναν τα 80.000 μάρκα για να πυροβολήσουν ενήλικες, ενώ οι τιμές αυξάνονταν δραματικά ανάλογα με τον «στόχο». Νεαρές γυναίκες κόστιζαν περισσότερο, ενώ οι έγκυες γυναίκες θεωρούνταν οι «ακριβότεροι στόχοι»
σύμφωνα με την εφημερίδα «The Times».
Ο Μαργκέτιτς δήλωσε: «Ο Ούγκλιεν έγραψε επίσης ότι οι ξένοι συναγωνίζονταν για να δουν ποιος θα πυροβολούσε τις πιο όμορφες γυναίκες».
Τον Νοέμβριο του 2025, οι ιταλικές αρχές ξεκίνησαν έρευνα σχετικά με τους ισχυρισμούς -με τους επιζώντες να ελπίζουν ότι η αλήθεια μπορεί τελικά να αποκαλυφθεί. Εδώ και δεκαετίες κυκλοφορούν φήμες σχετικά με την αλήθεια των ισχυρισμών.
Το 2007, ο Τζον Τζόρνταν, πρώην πεζοναύτης των ΗΠΑ, κατέθεσε στη Χάγη ενώπιον του ειδικού διεθνούς ποινικού δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Ο βετεράνος έκανε εκπληκτικές καταγγελίες σχετικά με την περίοδο που υπηρέτησε εθελοντικά ως πυροσβέστης υπό την αιγίδα του ΟΗΕ στο Σαράγεβο -την πρωτεύουσα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης που είχε καταστραφεί από τον πόλεμο -μεταξύ 1992 και 1995 και άφησε πίσω του περισσότερους από 11.500 νεκρούς αμάχους.
Στη δίκη, ο Τζόρνταν κατέθεσε για μια σειρά φρικαλεοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της αδιάκριτης στοχοποίησης άοπλων κατοίκων από τους Σέρβους. Ο ίδιος πυροβολήθηκε στο στήθος ενώ ανταποκρινόταν σε πυρκαγιά στην πρώτη γραμμή της πόλης, ακριβώς βόρεια της περιοχής Γκρμπάβιτσα που ελέγχονταν από τους Σέρβους της Βοσνίας.
Πυροβολούσαν τα παιδιά και τις πιο ελκυστικές γυναίκες
Κατέθεσε επίσης για το πώς οι Σέρβοι σκοπευτές φαινόταν να στοχεύουν σκόπιμα τα νεότερα μέλη μιας οικογένειας, με σκοπό να «προκαλέσουν τον μεγαλύτερο πόνο στους επιζώντες».
«Αν ένας ενήλικας και ένα παιδί περπατούσαν μαζί, το παιδί θα πυροβολούνταν. Αν μια οικογένεια περπατούσε, θα ήταν το νεότερο μέλος. Σε ένα πλήθος κοριτσιών, φαινόταν ότι θα πυροβολούνταν η πιο ελκυστική», ανέφερε στην κατάθεσή του.
Στη συνέχεια, όμως, προέβη σε μια άλλη καταγγελία, η οποία δεν έχει ακόμη αποδειχθεί δικαστικά: Ότι το Σαράγεβο ήταν γεμάτο από «τουρίστες σκοπευτές» οπλισμένους με κυνηγετικά όπλα, οι οποίοι είχαν ταξιδέψει από το εξωτερικό και είχαν πληρώσει αδρά για να πυροβολούν για λογαριασμό της σερβικής πλευράς ως μια μορφή διασκέδασης για το Σαββατοκύριακο.
«Είχα δει σε περισσότερες από μία περιπτώσεις άτομα που δεν μου φαινόταν να είναι ντόπιοι από την ενδυμασία τους, από τα όπλα που έφεραν, από τον τρόπο που τους χειρίζονταν, δηλαδή, τους οδηγούσαν οι ντόπιοι», κατέθεσε ο Τζόρνταν στο δικαστήριο, σύμφωνα με δημοσίευμα της Daily Mail.
Όταν ο δικαστής του ζήτησε να διευκρινίσει, ανέφερε ότι αυτοί οι «τουρίστες-σκοπευτές» φορούσαν μια ενδυμασία που συνδύαζε «πολιτικό και στρατιωτικό» στυλ, η οποία τους ξεχώριζε από τους Σέρβους μαχητές, και έφεραν όπλα που ήταν πιο κατάλληλα για «κυνήγι αγριόχοιρου στη Μαύρη Δασώδη Περιοχή παρά για αστικές μάχες στα Βαλκάνια».
Το 2022, ο Σλοβένος σκηνοθέτης Μιράν Ζουπάνιτς κυκλοφόρησε ένα ντοκιμαντέρ με τίτλο «Sarajevo Safari», συγκεντρώνοντας μαρτυρίες από μάρτυρες που δήλωσαν ότι είδαν τέτοιες δραστηριότητες από πρώτο χέρι.
Ένας από τους συνεντευξιαζόμενους ήταν ένας ανώνυμος Σλοβένος, ο οποίος εργάστηκε ως αξιωματικός πληροφοριών για τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια των των αιματηρών συγκρούσεων και ισχυρίστηκε ότι είχε επισκεφθεί τη Βοσνία περίπου 35 φορές μεταξύ 1992 και 1994.
Περιγράφοντας τους τύπους των ξένων που συμμετείχαν στο «σαφάρι» ο πρώην πράκτορας είπε ότι προέρχονταν από τα «ανώτερα στρώματα».
«Αυτοί οι άνθρωποι σίγουρα δεν ήταν απλοί άνθρωποι. Ήταν άτομα σε υψηλές θέσεις, προστατευόμενα… άνθρωποι που, αφού είχαν τα πάντα, αναζητούσαν μια άλλη συγκίνηση, λέγοντας στον εαυτό τους: “Γιατί να μην πυροβολήσω τώρα ένα παιδί ή έναν ενήλικα στο Σαράγεβο και να αποκομίσω μια άλλη απόλαυση;” Δεν θα σκοτώνω μόνο ζώα», είπε.
«Ποτέ δεν άκουσα τις τιμές. Ξέρω μόνο ότι ήταν τρομερά ακριβό και ότι η τιμή ήταν υψηλότερη για ένα παιδί», πρόσθεσε.
«Ανυπομονούσαν να έρθουν»
Σε μια μακροσκελή περιγραφή, ο μάρτυρας διηγήθηκε πώς προσκλήθηκε σε ένα από τα σαφάρι και συνοδεύτηκε σε ένα στρατιωτικό τζιπ, αφού του δόθηκαν αλεξίσφαιρο γιλέκο, κράνος και πράσινη στολή.
«Μου είπαν ότι θα μου έδειχναν τις θέσεις των στρατιωτών τους», είπε ο μάρτυρας, αλλά στη συνέχεια το τζιπ σταμάτησε μπροστά σε ένα κτίριο και παρατήρησε κάτι περίεργο σχετικά με τους λεγόμενους στρατιώτες.
«Εκεί είδα τρεις κυρίους των οποίων τα πρόσωπα μου έδειξαν αμέσως ότι δεν ήταν από τη Βοσνία ούτε Σέρβοι ούτε Μαυροβούνιοι, έπρεπε να είναι από τη Δύση.
«Ένας από αυτούς έμοιαζε μάλιστα με Ρώσο. Το καταλαβαίνω από το πρόσωπο. Ήταν προετοιμασμένοι: φαινόταν ότι κάτι επρόκειτο να συμβεί. Νόμιζα ότι ήταν ξένοι δημοσιογράφοι... Τότε συνδύασα τα στοιχεία. Αυτοί οι άνδρες ανυπομονούσαν να έρθουν και να κάνουν κάτι», είπε.