Παρά τις διαβεβαιώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι και πάλι «ανοιχτά για επιχειρηματική δραστηριότητα», οι πλοιοκτήτες εξακολουθούν να αποφεύγουν τη διέλευση από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις και μίλησαν στο Politico, αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης εξετάζουν σειρά προτάσεων για την επανεκκίνηση της κυκλοφορίας πετρελαιοφόρων μέσω του Ορμούζ.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται και ένα σχέδιο που προβλέπει τη χορήγηση ενός είδους «VIP pass», το οποίο θα εξασφαλίζει ταχεία διέλευση και πιθανώς συνοδεία από μονάδες του αμερικανικού ναυτικού, έναντι καταβολής τέλους.
Αναζητούν τρόπους για να πειστούν πλοιοκτήτες και ασφαλιστικές
Ο πρόεδρος Τραμπ και η προσωπάρχης του Λευκού Οίκου, Σούζι Γουάιλς, έχουν ζητήσει από τις αρμόδιες υπηρεσίες να καταθέσουν προτάσεις που θα μπορούσαν να πείσουν τις ναυτιλιακές εταιρείες να αναλάβουν ξανά το ρίσκο της διέλευσης, καθώς συνεχίζονται οι ειρηνευτικές συνομιλίες ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και στο Ιράν.
Όπως ανέφεραν δύο στελέχη του ενεργειακού τομέα που έχουν γνώση των συνομιλιών, μεγάλο μέρος των συζητήσεων επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να επιστρέψουν οι ασφαλιστικές εταιρείες στην αγορά, προσφέροντας και πάλι κάλυψη για τα πλοία που διαπλέουν την περιοχή.
«Ο Πρόεδρος και η Σούζι δίνουν σαφείς εντολές να βρεθεί μια λύση», ανέφερε πηγή που συμμετέχει στις συνομιλίες. «Με ελάχιστες εξαιρέσεις, κάθε διέλευση μέσω του Ορμούζ παραβιάζει τα ισχύοντα ασφαλιστήρια συμβόλαια. Το ερώτημα είναι πώς μπορούν να πειστούν οι ασφαλιστικές να επιστρέψουν».
Πηγές υπογραμμίζουν ότι καμία από τις προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.
Εκατοντάδες πλοία παραμένουν ακινητοποιημένα
Οι συζητήσεις πραγματοποιούνται ενώ η ναυτιλιακή δραστηριότητα στην περιοχή παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης εμπορευμάτων Kpler, περίπου 500 πλοία βρίσκονται αγκυροβολημένα στον Περσικό Κόλπο, εκτός των Στενών του Ορμούζ, μεταξύ των οποίων περίπου 220 πετρελαιοφόρα.
Παρότι ΗΠΑ και Ιράν έχουν ήδη υπογράψει μνημόνιο κατανόησης που καθορίζει το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τους επόμενους μήνες, η κίνηση παραμένει ουσιαστικά «παγωμένη», καθώς οι πλοιοκτήτες εξακολουθούν να θεωρούν εύθραυστη την ειρήνη.
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τέιλορ Ρότζερς υποστήριξε ότι η συμφωνία που επιτεύχθηκε υπό τον Ντόναλντ Τραμπ θα επιτρέψει την πλήρη επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού.
«Χάρη στο σημαντικό μνημόνιο κατανόησης που υπέγραψε ο πρόεδρος Τραμπ, τα Στενά του Ορμούζ θα είναι πλήρως ανοιχτά. Η κυβέρνηση αναμένει ότι η ελεύθερη ροή ενέργειας θα επιστρέψει σύντομα στα επίπεδα που υπήρχαν πριν από την έναρξη της επιχείρησης Epic Fury», ανέφερε σε ανακοίνωσή του, χαρακτηρίζοντας τις πληροφορίες που βασίζονται σε ανώνυμες πηγές ως «αβάσιμες εικασίες».
Οι επιθέσεις του Ιράν και οι επιπτώσεις στις αγορές
Οι επιθέσεις που εξαπέλυσε το Ιράν κατά πλοίων που διέρχονταν από το Ορμούζ, ως αντίποινα για τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις εναντίον της χώρας, είχαν ως αποτέλεσμα τη σχεδόν πλήρη παράλυση της κυκλοφορίας, σε ένα πέρασμα από το οποίο πριν από την έναρξη του πολέμου διερχόταν περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
Η αναστάτωση στην αγορά προκάλεσε σημαντική άνοδο στις τιμές των καυσίμων, προκαλώντας πολιτική πίεση στον Λευκό Οίκο και στους Ρεπουμπλικανούς ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου, που ενδέχεται να κρίνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Παρότι οι τιμές του πετρελαίου έχουν υποχωρήσει στα περίπου 75 δολάρια ανά βαρέλι μετά την έναρξη των διαπραγματεύσεων για μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία, παραμένουν υψηλότερες σε σχέση με τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη της σύγκρουσης.
Το σχέδιο για «VIP πάσο» στο Ορμούζ με συνοδεία του αμερικανικού ναυτικού
Μία από τις προτάσεις που συζητούνται ανάμεσα σε κυβερνητικούς αξιωματούχους και εκπροσώπους του κλάδου προβλέπει τη δημιουργία ενός συστήματος ταχείας διέλευσης, για το οποίο οι πλοιοκτήτες θα καταβάλλουν ειδικό τέλος.
Σύμφωνα με πηγή που έχει γνώση των διαβουλεύσεων, το σχέδιο θα μπορούσε να περιλαμβάνει και στρατιωτική συνοδεία από πλοία του αμερικανικού ναυτικού.
«Υπάρχουν συζητήσεις για μια ταχεία διέλευση επί πληρωμή προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, σαν να τοποθετεί κανείς μια κάρτα VIP στο πλοίο του», ανέφερε χαρακτηριστικά δεύτερη πηγή.
Μοχλός πίεσης προς τους Ευρωπαίους
Πρώην αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης εκτιμά ότι η συζήτηση γύρω από την επιβολή τέλους στα δεξαμενόπλοια συνδέεται και με τη Σύνοδο Κορυφής της G7 που διεξάγεται στη Γαλλία και αποτελεί μέσο πίεσης προς τους Ευρωπαίους συμμάχους, ώστε να αναλάβουν μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης για την ασφάλεια στον Περσικό Κόλπο.
Όπως σημείωσε, στόχος είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες ώστε χώρες όπως η Γαλλία και η Βρετανία να αναπτύξουν ισχυρότερη ναυτική παρουσία στην περιοχή, προσφέροντας ένα επιπλέον αποτρεπτικό μέσο απέναντι στο Ιράν.
Παράλληλα, σε περίπτωση κατάρρευσης της συμφωνίας και επιστροφής στη στρατιωτική αντιπαράθεση, η παρουσία ευρωπαϊκών ναυτικών δυνάμεων θα ενίσχυε τη συλλογική ασφάλεια στην περιοχή.
Στο τραπέζι και υποχρεωτική ασφάλιση
Ο Τραμπ είχε δηλώσει ήδη από τον Απρίλιο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να επιβάλλουν οι ίδιες διόδια στα πλοία που διέρχονται από το Ορμούζ.
«Γιατί να μην το κάνουμε εμείς; Εμείς είμαστε οι νικητές. Εμείς κερδίσαμε», είχε δηλώσει στους δημοσιογράφους.
Την ίδια στιγμή, εξετάζονται και άλλες λύσεις. Σύμφωνα με πηγές από τον ενεργειακό τομέα, μία από τις προτάσεις που αντιμετωπίζεται πιο σοβαρά είναι η ενεργοποίηση του Νόμου για την Αμυντική Παραγωγή, ώστε να υποχρεωθούν οι αμερικανικές ασφαλιστικές εταιρείες να προσφέρουν κάλυψη στα πλοία που διασχίζουν το Ορμούζ.
Ήδη από τον Μάρτιο η κυβέρνηση Τραμπ είχε ανακοινώσει πρόγραμμα «πολιτικής ασφάλισης» ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τους πλοιοκτήτες που θα επιχειρούσαν τη διέλευση. Ωστόσο, το ενδιαφέρον υπήρξε περιορισμένο, καθώς οι ναυτιλιακές εταιρείες δεν επιθυμούσαν να εκθέσουν πλοία και φορτία αξίας εκατομμυρίων δολαρίων σε μια περιοχή όπου το Ιράν είχε χρησιμοποιήσει πυραύλους, drones και ταχύπλοα σκάφη για να προκαλέσει σημαντικές ζημιές.
Έτσι, παρά τη διπλωματική αποκλιμάκωση και τις προσπάθειες του Λευκού Οίκου να επαναφέρει την ομαλότητα, η επιστροφή της εμπορικής ναυτιλίας στα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να εξαρτάται από την εμπιστοσύνη των πλοιοκτητών και την αντοχή της εύθραυστης ειρηνευτικής διαδικασίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.