Σε μια νέα τεταμένη αναμέτρηση στη θάλασσα, η Ρωσία έστειλε πολεμικά πλοία για να συνοδεύσουν δεξαμενόπλοιο που συνδέεται με τη Βενεζουέλα και καταδιώκεται από δυνάμεις των ΗΠΑ στον Βόρειο Ατλαντικό.
Η κίνηση αυτή κλιμακώνει περαιτέρω την ένταση μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας, λίγες μόλις ημέρες μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές ειδικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, οι ΗΠΑ εξέταζαν σοβαρά το ενδεχόμενο επιβίβασης στο δεξαμενόπλοιο, το οποίο φέρεται να έχει μακρά ιστορία μεταφοράς πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, κατά παράβαση των αμερικανικών κυρώσεων.
Η ρωσική στρατιωτική συνοδεία του τάνκερ μετατρέπει πλέον την υπόθεση σε μια ανοιχτή δοκιμασία ισχύος στα διεθνή ύδατα.
Η πορεία του δεξαμενόπλοιου από την Καραϊβική στον Bόρειο Ατλαντικό
Το δεξαμενόπλοιο, που στο παρελθόν έφερε το όνομα Bella 1, είχε βρεθεί στο στόχαστρο της Ακτοφυλακής των ΗΠΑ τον περασμένο μήνα στην Καραϊβική. Οι αμερικανικές Αρχές διέθεταν ένταλμα κατάσχεσης, επικαλούμενες παραβιάσεις κυρώσεων και ισχυρισμούς ότι το τάνκερ είχε μεταφέρει ακόμη και ιρανικό πετρέλαιο.
Ωστόσο, το δεξαμενόπλοιο άλλαξε αιφνιδίως πορεία, μετονομάστηκε σε Marinera και σύμφωνα με πληροφορίες άλλαξε νηολόγιο, πλέοντας πλέον υπό σημαία της Ρωσίας αντί εκείνης της Γουιάνας. Έκτοτε, διέσχισε τον Ατλαντικό και εθεάθη να πλέει μεταξύ Ισλανδίας και Σκωτίας σε μια περιοχή όπου οι καιρικές συνθήκες και οι μεγάλες αποστάσεις από την ξηρά καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε επιχείρηση επιβίβασης στο τάνκερ.
Η πρόθεση των Αμερικανών για ρεσάλτο
Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο CBS News ότι οι ΗΠΑ σχεδίαζαν να στείλουν δυνάμεις για να επιβιβαστούν στο Marinera και ότι η Ουάσιγκτον θα προτιμούσε να κατασχέσει το δεξαμενόπλοιο αντί να το βυθίσει. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι η παρουσία ρωσικών πολεμικών πλοίων αλλάζει τα δεδομένα της επιχείρησης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ήδη από τον προηγούμενο μήνα ότι διέταξε «αποκλεισμό» όλων των δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν πετρέλαιο και υπόκεινται σε κυρώσεις από και προς τη Βενεζουέλα - μια πολιτική που το Καράκας χαρακτήρισε ανοιχτά ως «κλοπή».
Στο πλαίσιο αυτό, ο Τραμπ κατηγόρησε επανειλημμένως την κυβέρνηση της Βενεζουέλας ότι χρησιμοποιεί εμπορικά πλοία για λαθρεμπόριο ναρκωτικών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, συνδέοντας την επιβολή του αποκλεισμού με ζητήματα εθνικής ασφάλειας.
Η οργή της Ρωσίας
Η Μόσχα αντέδρασε έντονα. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι «παρακολουθεί με ανησυχία» την κατάσταση και κατηγόρησε τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ για υπερβολική και δυσανάλογη εστίαση της προσοχής στο δεξαμενόπλοιο.
«Αυτή τη στιγμή, το πλοίο μας πλέει σε διεθνή ύδατα του Βόρειου Ατλαντικού υπό την κρατική σημαία της Ρωσικής Ομοσπονδίας, σε πλήρη συμμόρφωση με τους κανόνες του διεθνούς ναυτικού δικαίου», ανέφερε το ρωσικό ΥΠΕΞ.
«Για λόγους που μας είναι ασαφείς, το ρωσικό πλοίο αποτελεί στόχο αυξημένης και ξεκάθαρα δυσανάλογης προσοχής από τον στρατό των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ, παρά τον ειρηνικό χαρακτήρα του», πρόσθεσε.
Και καταλήγοντας, σημείωσε: «Αναμένουμε ότι οι Δυτικές χώρες, που διακηρύσσουν τη δέσμευσή τους στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας στην ανοιχτή θάλασσα, θα αρχίσουν να τηρούν οι ίδιες αυτή την αρχή».
Η απάντηση της Ουάσιγκτον
Την ίδια στιγμή, η Νότια Διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ έστειλε σαφές μήνυμα ετοιμότητας μέσω ανάρτησης στα κοινωνικά δίκτυα: «Παραμένουμε έτοιμοι να στηρίξουμε τους κυβερνητικούς μας εταίρους στην αντιμετώπιση πλοίων και δρώντων που υπόκεινται σε κυρώσεις και κινούνται στην περιοχή αυτή».
Και προσέθεσε: «Οι ναυτικές μας δυνάμεις είναι σε εγρήγορση, ευέλικτες και σε θέση να εντοπίζουν πλοία ενδιαφέροντος. Όταν δοθεί το σήμα, θα είμαστε εκεί».
Αλλάζει κάτι η ρωσική σημαία στο δεξαμενόπλοιο;
Σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, τα πλοία προστατεύονται από το κράτος τη σημαία του οποίου φέρουν. Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι η αλλαγή ονόματος και σημαίας του δεξαμενόπλοιου είναι απίθανο να αποτρέψει την αμερικανική δράση.
Ο Δημήτρης Αμπατζίδης, ανώτερος αναλυτής κινδύνου στην εταιρεία ναυτιλιακών πληροφοριών Kpler, εξήγησε ότι «η αμερικανική δράση καθοδηγείται από την πραγματική ταυτότητα του πλοίου -τον αριθμό IMO, τα δίκτυα ιδιοκτησίας και ελέγχου και το ιστορικό κυρώσεων-, όχι από το όνομα που είναι βαμμένο στην πρύμνη ή τη σημαία που φέρει».
Όπως σημείωσε, η εγγραφή στο ρωσικό νηολόγιο μπορεί να προκαλέσει «διπλωματικές τριβές», αλλά δεν εγγυάται προστασία από τις αμερικανικές Αρχές.
Ένα επικίνδυνο προηγούμενο
Το περιστατικό θυμίζει έντονα την επιχείρηση της αμερικανικής Ακτοφυλακής τον προηγούμενο μήνα, όταν κομάντος κατέβηκαν με σχοινιά από ελικόπτερα στο δεξαμενόπλοιο The Skipper, το οποίο μετέφερε πετρέλαιο από τη Βενεζουέλα και το Ιράν.
Οι ΗΠΑ είχαν δικαιολογήσει την επιχείρηση υποστηρίζοντας ότι το «σκιώδες» δίκτυο δεξαμενόπλοιων χρηματοδοτεί «ξένες τρομοκρατικές οργανώσεις».
Έκτοτε, περισσότερα από δώδεκα δεξαμενόπλοια έχουν εγκαταλείψει τη Βενεζουέλα απενεργοποιώντας τα σήματα εντοπισμού τους για να αποφύγουν τον αμερικανικό αποκλεισμό.
Μια κρίση με γεωπολιτικό βάθος
Η υπόθεση του Marinera δεν αφορά απλώς ένα δεξαμενόπλοιο. Αγγίζει τον πυρήνα της αντιπαράθεσης ΗΠΑ-Ρωσίας, τη σύγκρουση γύρω από τις κυρώσεις και την ελευθερία ναυσιπλοΐας, αλλά και τη νέα πραγματικότητα μετά την πτώση του καθεστώτος Μαδούρο στη Βενεζουέλα.
Με ρωσικά πολεμικά πλοία και αμερικανικές δυνάμεις να παρακολουθούν στενά το ίδιο σκάφος στον Βόρειο Ατλαντικό, η ισορροπία ανάμεσα στην επιβολή κυρώσεων και σε ένα επικίνδυνο επεισόδιο διεθνούς έντασης μοιάζει πιο εύθραυστη από ποτέ.