Καθώς η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα και πιο συχνές υβριδικές επιθέσεις από τη Ρωσία, οι κυβερνήσεις ψάχνουν λύσεις για την ασφάλεια των πολιτών τους στο χειρότερο δυνατό σενάριο.
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενθαρρύνει τη συνεργασία με ιδιωτικές εταιρείες για την ετοιμότητα σε κρίσεις. Στη Δανία, η IKEA συμμετέχει σε δίκτυο που προσφέρει χώρους, αγαθά και υποδομές ως καταφύγια έκτακτης ανάγκης ή προσωρινά νοσοκομεία.
- Η ιδέα έχει ήδη εφαρμοστεί με επιτυχία. Το 2021, κατάστημα ΙΚΕΑ στη Δανία φιλοξένησε εγκλωβισμένους από χιονοθύελλα, ενώ το 2024 στην Ισπανία, μετατράπηκε σε καταφύγιο για περισσότερα από 600 θύματα φονικών πλημμυρών.
- Η πρακτική αυτή επεκτείνεται και σε άλλους λιανοπωλητές στη Δανία, αλλά και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Εσθονία, Φινλανδία και Πολωνία έχουν ήδη θεσπίσει αντίστοιχους μηχανισμούς συνεργασίας με επιχειρήσεις για την πολιτική προστασία.
- Το δανέζικο δίκτυο ετοιμότητας περιλαμβάνει πάνω από 200 εταιρείες. Οι αρχές μπορούν να απευθυνθούν σε αυτό για βοήθεια, ενώ θεσπίζεται και κρατικό πρόγραμμα αποζημίωσης για τις επιχειρήσεις που θα συνδράμουν σε έκτακτες ανάγκες.
Η υπηρεσία πληροφοριών της Δανίας έχει προειδοποιήσει ότι η Ρωσία είναι πιθανό να εντείνει τις εχθρικές δραστηριότητες της εναντίον χωρών του ΝΑΤΟ και άλλων δυτικών κρατών τους επόμενους μήνες, μια κατηγορία που η Μόσχα αρνείται.
Σε κάθε περίπτωση, η ΕΕ προτοιμάζεται με κάθε τρόπο για μία υβριδική επίθεση ευρείας κλίμακας, πιθανόν με πολλά θύματα, ψάχνοντας μέρη που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως καταφύγια για τον γενικό πληθυσμό.
Τα καταστήματα της ΙΚΕΑ ως καταφύγια σκέφτεται η Δανία
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενθαρρύνει τα κράτη-μέλη να συνεργαστούν στενότερα με τις επιχειρήσεις στο πλαίσιο της Στρατηγικής της για την Ένωση Ετοιμότητας, η οποία ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2025.
Η ΙΚΕΑ -η μεγαλύτερη εταιρεία λιανικής πώλησης επίπλων στον κόσμο- είναι μέρος του Εταιρικού Συνασπισμού για την Ετοιμότητα σε Κρίσεις της Δανίας, ενός δικτύου που καταγράφει τι μπορούν να προσφέρουν οι ιδιωτικές εταιρείες σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, από κρεβάτια και τρόφιμα μέχρι φορτηγά και εξειδικευμένο προσωπικό.
«Τα ΙΚΕΑ είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα: διαθέτει χώρο, αγαθά, εγκαταστάσεις τροφίμων και γεννήτριες», δήλωσε στο Reuters η Maja Broloes, διευθύνουσα σύμβουλος του εθελοντικού δικτύου της εταιρείας.
Σε περίπτωση διακοπής ρεύματος, πλημμύρας ή επίθεσης σε κρίσιμες υποδομές, η IKEA θα μπορούσε να μετατρέψει τα καταστήματά της σε καταφύγια έκτακτης ανάγκης ή ακόμα και σε προσωρινά νοσοκομεία.
Τα εστιατόρια θα μπορούσαν να παρέχουν γεύματα, οι γεννήτριες θα μπορούσαν να διατηρούν τα κτίρια σε λειτουργία και επιπλέον κρεβάτια θα μπορούσαν να συναρμολογηθούν από επίπεδες συσκευασίες που θα τραβούνταν από τα ράφια των αποθηκών.
Οι περιπτώσεις κρίσης που λειτούργησαν αποτελεσματικά
Η ιδέα δεν είναι καθαρά θεωρητική - έχει ήδη αποδειχθεί πώς ένα δανέζικο κατάστημα ΙΚΕΑ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταφύγιο.
Τον Δεκέμβριο του 2021, μια χιονοθύελλα παγίδευσε έξι πελάτες και περίπου δύο δωδεκάδες υπαλλήλους κατά τη διάρκεια της νύχτας σε ένα κατάστημα IKEA στο Άαλμποργκ, αναγκάζοντάς τους να κοιμηθούν στα κρεβάτια βιτρίνας.
Μέχρι το επόμενο πρωί, το προσωπικό είχε αλλάξει τα σεντόνια και άνοιξε ξανά το κατάστημα για τους αγοραστές.
Επίσης, κατά τη διάρκεια των θανατηφόρων πλημμυρών στη Βαλένθια της Ισπανίας, τον Οκτώβριο του 2024 με 158 νεκρούς, η ΙΚΕΑ μετέτρεψε ένα από τα καταστήματά της σε καταφύγιο για περισσότερα από 600 άτομα.
Ωστόσο, η εταιρεία δήλωσε ότι δεν διέθετε παγκόσμιο πρόγραμμα ετοιμότητας και ότι οι εν λόγω ρυθμίσεις διεκπεραιώνονταν ανά χώρα.
Οι επιχειρήσεις ως εφεδρικός μηχανισμός πολιτικής προστασίας
Εκτός από τα ΙΚΕΑ, και άλλοι λιανοπωλητές στη Δανία προετοιμάζονται επίσης για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Ο Όμιλος Salling, ο μεγαλύτερος φορέας διαχείρισης σούπερ μάρκετ της Δανίας, ανοίγει το πρώτο από τα 51 καταστήματα που έχουν σχεδιαστεί για να λειτουργούν έως και 48 ώρες χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα ή πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Επιπλέον, η τάση να επιστρατεύονται επιχειρήσεις για έκτακτες περιπτώσεις αντιμετώπισης κρίσεων επεκτείνεται πέρα από τη Δανία.
Βάσει νόμου, η Εσθονία απαιτεί από 300 εταιρείες να διατηρούν κρίσιμες υπηρεσίες κατά τη διάρκεια μιας κρίσης, ενώ η Φινλανδία διαθέτει ένα δίκτυο αρχών, ΜΚΟ και εταιρειών που είναι υπεύθυνες για την ασφάλεια του εφοδιασμού.
Στην Πολωνία, ορισμένες εταιρείες υποχρεούνται από τον νόμο να επιτρέπουν στις ένοπλες δυνάμεις να χρησιμοποιούν τα οχήματα, τα μηχανήματα και την περιουσία τους σε περίπτωση κρίσης.
Το δανέζικο δίκτυο περιλαμβάνει περισσότερες από 200 εταιρείες που απασχολούν περισσότερους από 300.000 εργαζομένους, από λιανοπωλητές και κατασκευαστικούς ομίλους έως παρόχους τηλεπικοινωνιών.
«Εάν ξεσπάσει μια κρίση, οι Αρχές θα έχουν ένα μέρος να απευθυνθούν και εμείς θα βρούμε εταιρείες που μπορούν να βοηθήσουν», δήλωσε η Broloes. Μάλιστα, εξήγησε ότι θεσπίζεται ένα κρατικό πρόγραμμα αποζημίωσης, με την αποζημίωση να καθορίζεται κατά περίπτωση.