Ένα πραγματικό γεωπολιτικό και διπλωματικό «μπρα ντε φερ» είναι σε εξέλιξη στη Γροιλανδία.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ θα συναντηθούν με Δανούς αξιωματούχους για το θέμα της Γροιλανδίας την Τετάρτη, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που μίλησαν στο CBS News. Η συνάντηση, η οποία δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα, έρχεται μετά τη δήλωση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στο Κογκρέσο την περασμένη εβδομάδα ότι ο πρόεδρος Τραμπ ενδιαφέρεται για την απόκτηση της Γροιλανδίας.
Ο Λευκός Οίκος, υπενθυμίζει το αμερικανικό ΜΜΕ, δήλωσε επίσης την Τρίτη ότι αξιωματούχοι συζητούν ένα ευρύ φάσμα επιλογών για την απόκτηση της Γροιλανδίας, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης στρατιωτικών μέσων.
Η Κοπεγχάγη, όπως εξηγεί το Reuters, θα κληθεί να υπερασπιστεί ένα έδαφος που, από το 1979, απομακρύνεται σταθερά από αυτήν και κινείται προς την ανεξαρτησία.
Κόντρα ΗΠΑ-Δανίας για τη Γροιλανδία
Οι απειλές του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να καταλάβει τη Γροιλανδία έχουν προκαλέσει κύμα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης προς τη Δανία. Ωστόσο, η κρίση ανέδειξε μια δυσάρεστη πραγματικότητα: η Δανία συσπειρώνει διεθνή υποστήριξη για να προστατεύσει ένα έδαφος του οποίου ο πληθυσμός επιθυμεί την ανεξαρτησία, ενώ το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης στη Γροιλανδία δηλώνει πλέον ανοιχτά ότι θα προτιμούσε να παρακάμψει την Κοπεγχάγη και να διαπραγματευθεί απευθείας με την Ουάσιγκτον, επισημαίνει το Διεθνές Πρακτορείο.
«Η Δανία κινδυνεύει να εξαντλήσει το εξωτερικό πολιτικό της κεφάλαιο για να εξασφαλίσει τη Γροιλανδία, μόνο και μόνο για να τη δει να απομακρύνεται στη συνέχεια» δήλωσε ο Mikkel Vedby Rasmussen, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης.
Η Δανία δεν μπορεί να επιτρέψει την αποχώρηση της Γροιλανδίας χωρίς να υποστεί σοβαρή απώλεια της γεωπολιτικής της σημασίας στην Αρκτική - μια περιοχή στρατηγικής σημασίας μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής, αλλά και κρίσιμος κόμβος για το αμερικανικό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε και χθες ότι επιθυμεί την ενσωμάτωση της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, επικαλούμενος τον ορυκτό της πλούτο και τη στρατηγική της θέση.
Τα διακυβεύματα ξεπερνούν τα εθνικά συμφέροντα της Δανίας. Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι έχουν ταχθεί στο πλευρό της όχι μόνο από αλληλεγγύη, αλλά και επειδή οποιαδήποτε παραχώρηση της Γροιλανδίας θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο προηγούμενο, ενθαρρύνοντας ισχυρότερες δυνάμεις να διεκδικήσουν εδάφη μικρότερων χωρών, υπονομεύοντας τη διεθνή τάξη που διαμορφώθηκε μετά το 1945.
Στις κοινές δηλώσεις της πρωθυπουργού Μέτε Φρεντέρικσεν και του πρωθυπουργού της Γροιλανδίας, Γιενς-Φρέντερικ Νίλσεν, στις 22 Δεκεμβρίου, μπορεί κανείς να δει ποια είναι η γραμμή της Κοπεγχάγης.
«Τα εθνικά σύνορα και η κυριαρχία των κρατών βασίζονται στο διεθνές δίκαιο. Είναι θεμελιώδεις αρχές. Δεν μπορείς να προσαρτήσεις μια άλλη χώρα. Η Γροιλανδία ανήκει στους Γροιλανδούς», τόνισαν.
Η Φρεντέρικσεν προειδοποίησε επίσης ότι μια επίθεση των ΗΠΑ εναντίον κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ θα έθετε υπό αμφισβήτηση ολόκληρη τη Συμμαχία και την ασφάλεια που παρέχει από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Όλες οι επιλογές παραμένουν ανοιχτές»
Προς το παρόν, η κυβέρνηση Τραμπ δηλώνει ότι «όλες οι επιλογές παραμένουν ανοιχτές», συμπεριλαμβανομένης της αγοράς του εδάφους ή ακόμη και της κατάληψής του με τη βία.
Ο καθηγητής Rasmussen σημείωσε ότι κάθε συζήτηση στη Δανία για το αν αξίζει το κόστος διατήρησης της Γροιλανδίας έχει επισκιαστεί από την οργή που προκάλεσαν οι απειλές του Τραμπ. «Δεν αποτελεί πλέον μέρος του πολιτικού διαλόγου. Φοβάμαι ότι έχουμε πέσει σε πατριωτική υπερβολή», είπε.
Κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, η στρατηγική θέση της Γροιλανδίας προσέφερε στη Δανία σημαντική επιρροή στην Ουάσιγκτον, επιτρέποντάς της να διατηρεί χαμηλότερες αμυντικές δαπάνες απ’ ό,τι θα αναμενόταν για ένα κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ. Το πλεονέκτημα αυτό έγινε γνωστό ως «η κάρτα της Γροιλανδίας», σύμφωνα με έκθεση του 2017 του Κέντρου Στρατιωτικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης.
Ωστόσο, οι φιλοδοξίες αυτοδιάθεσης της Γροιλανδίας ενισχύθηκαν μετά την απόκτηση αυξημένης αυτονομίας και δικού της κοινοβουλίου το 1979. Συμφωνία του 2009 αναγνώρισε ρητά το δικαίωμα των Γροιλανδών να επιλέξουν την ανεξαρτησία τους.
Όλα τα πολιτικά κόμματα στη Γροιλανδία δηλώνουν υπέρ της ανεξαρτησίας, διαφωνώντας ωστόσο ως προς το χρονοδιάγραμμα και τον τρόπο υλοποίησής της. Η πίεση του Τραμπ επιτάχυνε μια διαδικασία που είχε ήδη ξεκινήσει, αναγκάζοντας την Κοπεγχάγη να επενδύσει πολιτικό κεφάλαιο και οικονομικούς πόρους σε μια σχέση με αβέβαιο μέλλον.
Η Δανία παρέχει ετήσια επιχορήγηση περίπου 4,3 δισ. δανικών κορωνών (610 εκατ. δολάρια) στη Γροιλανδία, της οποίας η οικονομία παραμένει σχεδόν στάσιμη, με αύξηση του ΑΕΠ μόλις 0,2% το 2025, σημειώνει το Reuters.
Η Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι το ετήσιο χρηματοδοτικό κενό για τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών ανέρχεται σε περίπου 800 εκατ. κορώνες. Παράλληλα, η Δανία καλύπτει τις δαπάνες για την αστυνομία, το δικαστικό σύστημα και την άμυνα, με συνολικό κόστος κοντά στο 1 δισ. δολάρια ετησίως.
Πέρυσι, η Κοπεγχάγη ανακοίνωσε πακέτο αμυντικών δαπανών για την Αρκτική ύψους 42 δισ. κορωνών (6,54 δισ. δολάρια), ανταποκρινόμενη στις επικρίσεις των ΗΠΑ ότι δεν έχει πράξει αρκετά για την προστασία της Γροιλανδίας.
Λεπτές ισορροπίες
Παρά τις οικονομικές και στρατηγικές παραμέτρους, πολλοί στη Δανία απορρίπτουν μια καθαρά συναλλακτική προσέγγιση, επικαλούμενοι τις νομικές και ηθικές υποχρεώσεις που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο και την κοινή ιστορία αιώνων.
Η πρωθυπουργός Φρεντέρικσεν καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της διπλωματικής αξιοπιστίας της χώρας και στη σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ρωσία αποτελεί αυξανόμενη απειλή.
«Η Δανία δεν έχει άλλη επιλογή από το να παραμείνει σταθερή, αλλά αυτό εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ» σημειώνει η Serafima Andreeva, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Fridtjof Nansen.
Την ίδια ώρα, φωνές εντός της δανικής κοινωνίας αμφισβητούν ανοιχτά το νόημα της επιμονής στη διατήρηση της ένωσης με τη Γροιλανδία. «Δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να προσκολλούμαστε σε μια κοινότητα που θέλει τόσο έντονα να αποχωρήσει», δήλωσε η συγγραφέας και δημοσιογράφος Λόουν Φρανκ στο Reuters.