Ανησυχία προκαλούν στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες οι εκτιμήσεις δυτικών αξιωματούχων πληροφοριών ότι πρώην στρατολόγοι και προπαγανδιστές της Wagner Group βρίσκονται πίσω από επιχειρήσεις σαμποτάζ σε ευρωπαϊκό έδαφος.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται οι Financial Times, τα συγκεκριμένα πρόσωπα της ρωσικής μισθοφορικής οργάνωσης φέρονται να έχουν αναδειχθεί σε βασικούς εκτελεστικούς βραχίονες των μυστικών επιχειρήσεων του Κρεμλίνου, σε μια περίοδο όπου το καθεστώς της Wagner παρέμενε ασαφές μετά την αποτυχημένη ανταρσία του Ιουνίου 2023.
Η εξέγερση εκείνη είχε οδηγήσει σε αυστηρό περιορισμό της δράσης της οργάνωσης και ακολούθησε ο θάνατος του ιδρυτή της Γεβγκένι Πριγκόζιν. Ωστόσο, δυτικές πηγές αναφέρουν ότι τα δίκτυα στρατολόγησης της Wagner δεν διαλύθηκαν πλήρως και πλέον στοχεύουν οικονομικά ευάλωτους Ευρωπαίους για την εκτέλεση βίαιων ενεργειών σε έδαφος του ΝΑΤΟ.
Στροφή σε «αναλώσιμους» πράκτορες
Αξιωματούχος που μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας στους Financial Times υποστήριξε ότι η ρωσική στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών, η GRU, «αξιοποιεί το διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό που έχει στη διάθεσή της».
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, τόσο η GRU όσο και η FSB (διάδοχος της KGB) έχουν εντείνει τις προσπάθειες στρατολόγησης «αναλώσιμων» ατόμων στην Ευρώπη, με στόχο την πρόκληση χάους και την αποσταθεροποίηση.
Τα τελευταία δύο χρόνια, η Μόσχα κατηγορείται ότι έχει διευρύνει την εκστρατεία δολιοφθοράς με στόχο την υπονόμευση της ευρωπαϊκής στήριξης προς την Ουκρανία στον συνεχιζόμενο πόλεμο. Η Ρωσία, ωστόσο, αρνείται σταθερά τις κατηγορίες περί οργανωμένων επιχειρήσεων σαμποτάζ.
Το «μοντέλο» των πληρεξουσίων
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πληροφοριών επισημαίνουν ότι μετά τις μαζικές απελάσεις Ρώσων διπλωματών από κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ρωσία αντιμετωπίζει σημαντική αποδυνάμωση των παραδοσιακών κατασκοπευτικών της δικτύων στην ήπειρο. Ως αποτέλεσμα, στρέφεται ολοένα και περισσότερο σε πληρεξουσίους.
Οι επιχειρήσεις που αποδίδονται στα δίκτυα αυτά περιλαμβάνουν εμπρησμούς οχημάτων πολιτικών και αποθηκών με ανθρωπιστική βοήθεια προς την Ουκρανία, ακόμη και ενέργειες παραπληροφόρησης, όπως η προσποίηση νεοναζιστικής προπαγάνδας. Οι στρατολογημένοι φέρονται να είναι συχνά περιθωριοποιημένα άτομα, χωρίς σταθερή επαγγελματική ή κοινωνική πορεία.
Όπως ανέφερε Ευρωπαίος αξιωματούχος, οι ρωσικές υπηρεσίες επιδιώκουν πάντοτε «τουλάχιστον δύο επίπεδα αποστασιοποίησης» μεταξύ τους και των φυσικών αυτουργών, ώστε να διατηρούν δυνατότητα άρνησης εμπλοκής. Σε αυτό το πλαίσιο, τα πρώην στελέχη της Wagner - την οποία η Βρετανία έχει χαρακτηρίσει «τρομοκρατική οργάνωση» - θεωρούνται πολύτιμα, λόγω της μακροχρόνιας συνεργασίας τους με τη GRU.
Αντίστοιχα, η FSB φέρεται να αξιοποιεί εγκληματικά δίκτυα στο εξωτερικό, αν και -κατά τις ίδιες πηγές - με μικρότερη αποτελεσματικότητα τα τελευταία χρόνια.
Η «ψηφιακή αυτοκρατορία» της Wagner
Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει και η ισχυρή διαδικτυακή παρουσία της Wagner. Η οργάνωση και οι υποστηρικτές της διατηρούσαν ήδη εκτεταμένα δίκτυα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απευθυνόμενα κυρίως σε ρωσόφωνους στο εξωτερικό.
Ιδιαίτερα τα κανάλια στην πλατφόρμα Telegram περιγράφονται ως «καλοδουλεμένα» και στοχευμένα, με σαφή γνώση του κοινού τους. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, μέσω τέτοιων λογαριασμών φέρεται να στρατολογήθηκε ομάδα Βρετανών στα τέλη του 2023.
Οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας παρακολουθούν στενά τα δίκτυα αυτά και, όπως επισημαίνουν, έχουν ήδη καταφέρει να αποτρέψουν περαιτέρω επιθέσεις, ενισχύοντας τα μέτρα επιτήρησης και αντικατασκοπείας σε ολόκληρη την ήπειρο.