Νέο κύκλο έντασης στις διατλαντικές σχέσεις προκαλεί η πρωτοβουλία του Ντόναλντ Τραμπ για τη σύσταση του λεγόμενου «Συμβουλίου Ειρήνης».
Πρόκειται για ένα νέο διεθνές όργανο που, σύμφωνα με τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο, «θα μπορούσε να αντικαταστήσει» τα Ηνωμένα Έθνη.
Οι δηλώσεις αυτές, σε συνδυασμό με τις πιέσεις προς τους Ευρωπαίους συμμάχους και τις απειλές για δασμούς λόγω της αντίδρασής τους στα σχέδια Τραμπ για τη Γροιλανδία, εντείνουν τις ανησυχίες σε Ευρώπη και ΝΑΤΟ.
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» παρουσιάστηκε αρχικά ως μηχανισμός διεθνούς εποπτείας για την ανοικοδόμηση της Γάζας. Ωστόσο, το προσχέδιο του καταστατικού του, αντίγραφο του οποίου επικαλούνται αμερικανικά ΜΜΕ, αποκαλύπτει πολύ ευρύτερες φιλοδοξίες, με αποστολή την «προώθηση της σταθερότητας, την αποκατάσταση αξιόπιστης και νόμιμης διακυβέρνησης και τη διασφάλιση διαρκούς ειρήνης σε περιοχές που πλήττονται ή απειλούνται από συγκρούσεις».
Τραμπ: «Ο ΟΗΕ δεν στάθηκε στο ύψος των δυνατοτήτων του»
Ο ίδιος ο Τραμπ δεν έκρυψε ότι βλέπει το νέο όργανο ως εναλλακτικό πόλο του ΟΗΕ.
«Ο ΟΗΕ απλώς δεν υπήρξε πολύ χρήσιμος. Είμαι μεγάλος υποστηρικτής των δυνατοτήτων του, αλλά ποτέ δεν στάθηκε στο ύψος τους», δήλωσε, προσθέτοντας ότι «θα έπρεπε να είχε λύσει όλους τους πολέμους που έλυσα εγώ».
Σύμφωνα με το καταστατικό, ο Τραμπ θα είναι πρόεδρος του Συμβουλίου επ’ αόριστον, ακόμη και πέραν της δεύτερης θητείας του, και θα μπορεί να αντικατασταθεί μόνο σε περίπτωση «εθελοντικής παραίτησης ή ανικανότητας», έπειτα από ομόφωνη απόφαση του Εκτελεστικού Συμβουλίου.
Οι προσκλήσεις και τα πρώτα «ναι» για τη συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης
Η Ουάσιγκτον έχει αποστείλει προσκλήσεις σε τουλάχιστον 60 χώρες, με στόχο την υπογραφή της ιδρυτικής πράξης στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός.
Πάνω από δέκα χώρες φέρονται να έχουν συμφωνήσει κατ’ αρχήν, ωστόσο δημόσια έχουν αποδεχθεί μέχρι στιγμής την πρόσκληση το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Λευκορωσία, το Μαρόκο, η Ουγγαρία, το Καζακστάν, το Αζερμπαϊτζάν, η Αργεντινή, το Βιετνάμ, η Αλβανία, το Κόσοβο και το Μπαχρέιν.
Ρωσία και Κίνα στο τραπέζι
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι προσκλήσεις έχουν σταλεί και σε Ρωσία, Κίνα και Λευκορωσία.
«Ο Πούτιν θα χρησιμοποιούσε σίγουρα τη συμμετοχή της Ρωσίας στο “Συμβούλιο Ειρήνης” για να υπονομεύσει τον ΟΗΕ και να σπείρει περαιτέρω διχασμό στις συμμαχίες της Αμερικής», προειδοποίησε ο Ρόμπερτ Γουντ, πρώην αναπληρωτής πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ.
Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η Βρετανίδα υπουργός Εξωτερικών Ιβέτ Κούπερ: «Ο Πούτιν δεν είναι άνθρωπος της ειρήνης και δεν νομίζω ότι έχει θέση σε οποιονδήποτε οργανισμό που έχει τη λέξη “ειρήνη” στο όνομά του».
Οι αντιδράσεις των συμμάχων
Η Γαλλία έχει ήδη απορρίψει τη συμμετοχή, εκφράζοντας φόβους ότι το Συμβούλιο δημιουργεί «ένα παράλληλο σύστημα» αντί του ΟΗΕ.
«Το καταστατικό δεν περιορίζεται στη Γάζα και αυτό εγείρει σοβαρές ανησυχίες ως προς τη συμβατότητά του με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», δήλωσε ο εκπρόσωπος του γαλλικού ΥΠΕΞ, Πασκάλ Κονφαβρέ.
Αντίστοιχο προβληματισμό εξέφρασε και η Ιρλανδία. Η υπουργός Εξωτερικών Χέλεν ΜακΕντί τόνισε ότι το προτεινόμενο σχήμα «θα έχει εντολή ευρύτερη από την εφαρμογή του σχεδίου ειρήνης για τη Γάζα», υπογραμμίζοντας ότι «ο ΟΗΕ έχει μοναδική νομιμοποίηση για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας».
«Όχι» στην πρόσκληση Τραμπ για το «Συμβούλιο Ειρήνης»
με βάση το κείμενο που έχει παρουσιάσει μέχρι στιγμής, είπε και η Σουηδία, όπως δήλωσε ο πρωθυπουργός της χώρας, Ουλφ Κρίστερσον, μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Νταβός σήμερα, Τετάρτη, ενώ το ίδιο κάνει και η Νορβηγία.
Αρνητική είναι και η θέση της Ελλάδας. Οπως γράφει η στήλη Non Paper, από την πρώτη στιγμή που έφτασε στην Αθήνα η πρόσκληση Τραμπ για τη συμμετοχή της Ελλάδας, υπήρχαν πολλές επιφυλάξεις. Ο κ. Μητσοτάκης είχε τηλεφωνικές επαφές με 3 ομολόγους του στην Ευρωπαϊκή Ένωση για το θέμα και υπήρχε κοινή αντίληψη πως η συμμετοχή στο υπό διαμόρφωση όργανο θα δημιουργούσε προβλήματα και δεν θα έλυνε. Έτσι, ο πρωθυπουργός κατέληξε στην απόφαση να μην αποδεχθεί η Ελλάδα την πρόσκληση, με το όποιο ρίσκο έχει η απόρριψη μίας πρότασης του κ. Τραμπ.
«Δεν αντικαθίσταται ο ΟΗΕ»
Από την πλευρά του ΟΗΕ, ο επικεφαλής ανθρωπιστικών υποθέσεων Τομ Φλέτσερ ξεκαθάρισε ότι το νέο όργανο «δεν μπορεί να αντικαταστήσει» τα Ηνωμένα Έθνη.
Σκεπτικισμός επικρατεί και μεταξύ αναλυτών.
Ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, χαρακτήρισε την ιδέα «αποσυνδεδεμένη από την πραγματικότητα».
«Οι συγκρούσεις δεν λύνονται από εξωτερικούς οργανισμούς, αλλά από διαμεσολαβητές που δουλεύουν με τα εμπλεκόμενα μέρη», σημείωσε, προσθέτοντας: «Πώς αντικαθιστάς έναν οργανισμό που υπάρχει από το 1946, με Συμβούλιο Ασφαλείας και τεράστια ανθρωπιστική δράση; Δεν μπορείς να τον ανταγωνιστείς».
Το κόστος συμμετοχής του ενός δισ. δολαρίων
Κάθε χώρα-μέλος του «Συμβουλίου Ειρήνης» του Τραμπ θα έχει τριετή θητεία, με δυνατότητα μόνιμης έδρας έναντι συνεισφοράς ενός δισ. δολαρίων.
Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι τα χρήματα δεν αποτελούν «τέλος εισόδου» και θα κατευθυνθούν σε έργα στη Γάζα.
«Δεν είναι κάθε χώρα, που μπορεί να διαθέσει ένα δισ. δολάρια, κατάλληλη να επιβλέπει την ειρήνη και την ασφάλεια», σχολίασε ο Ρόμπερτ Γουντ, ενώ ο Μίλερ παρομοίασε το σχήμα με «λέσχη τύπου Mar-a-Lago».
Το μόνο βέβαιο είναι ότι το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ, πριν καν ξεκινήσει τη λειτουργία του, έχει ήδη ανοίξει ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης για τον ρόλο των ΗΠΑ, του ΟΗΕ και της ίδιας της διεθνούς τάξης.