Η τριμερής συνάντηση στην Κίνα των ισχυρότερων ηγετών, η οποία τράβηξε τα βλέμματα όλου του κόσμου, κατέληξε σε μια κοινή εμφάνιση υψηλού συμβολισμού, με περιορισμένα χειροπιαστά αποτελέσματα.
Ύστερα από περίπου 80 λεπτά συνομιλιών πίσω από κλειστές πόρτες, οι τρεις πλευρές περιορίστηκαν σε γενικές διατυπώσεις. Η μεταρρύθμιση του ΟΗΕ, η αύξηση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και ο περιορισμός των αρμοδιοτήτων του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, αποτέλεσαν τα βασικά σημεία της κοινής τους τοποθέτησης. Η ατζέντα εμπεριείχε όμως και τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη σύγκρουση με το Ιράν και την πυρηνική απειλή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιδίωκε να εμφανιστεί ως ο ηγέτης που μπορεί να συνομιλεί απευθείας με τους δύο ισχυρότερους γεωπολιτικούς αντιπάλους της Ουάσιγκτον, ανοίγοντας τον δρόμο για συνεννοήσεις σε ζητήματα παγκόσμιας ασφάλειας.
Ο Τραμπ αποχώρησε γρήγορα από τη Σενζέν και επιβιβάστηκε στο Air Force One χωρίς να κάνει δηλώσεις στους δημοσιογράφους.
«Γράφουμε ιστορία», αλλά το πυρηνικό ζήτημα παραμένει ανοιχτό
«Πραγματικά γράφουμε ιστορία», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος πριν από την έναρξη της τριμερούς συνάντησης, υποστηρίζοντας πως οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Κίνα βρίσκονται σε μοναδική θέση ώστε να συζητήσουν τη μείωση των πυρηνικών όπλων παγκοσμίως, καθώς επίσης τον περιορισμό του κινδύνου χρήσης τους.
Ο Σι Τζινπίνγκ έθεσε στόχο την προώθηση της παγκόσμιας ειρήνης, ενώ ο Βλαντίμιρ Πούτιν υπογράμμισε την κοινή ευθύνη των τριών χωρών για τη διατήρηση της διεθνούς ασφάλειας.
Μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών, ο Κινέζος πρόεδρος χαρακτήρισε τη συνάντηση θετική, εποικοδομητική, καρποφόρα. Ο Ρώσος ομόλογός του μίλησε για ειλικρινή ανταλλαγή απόψεων, χαρακτηρίζοντας ουσιαστική τη συγκεκριμένη μορφή συνεργασίας.
Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, παραμένει χωρίς συμφωνία. Η συνθήκη New START, η τελευταία μεγάλη συμφωνία περιορισμού των πυρηνικών εξοπλισμών μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας, έληξε τον Φεβρουάριο. Ο Τραμπ έχει εκφράσει την επιθυμία για μια νέα, αναβαθμισμένη συμφωνία, στην οποία θα συμμετέχει επίσης η Κίνα.
Το Πεκίνο, όμως, δεν εμφανίζεται πρόθυμο να αποδεχθεί περιορισμούς. Το κινεζικό πυρηνικό οπλοστάσιο εκτιμάται ότι ξεπερνά τις 600 κεφαλές, έναντι περισσότερων από 5.000 που διαθέτουν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η Ουάσιγκτον και η Μόσχα.
Μιλώντας στο Reuters, ο Αμερικανός πρόεδρος σημείωσε χαρακτηριστικά «είναι δύσκολο ψυχολογικά να εγκαταλείψουμε τα πυρηνικά όπλα. Θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνία για τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων, αλλά θα συνεχίσω να εργάζομαι πάνω σε αυτήν».
Ο Ντάριλ Κίμπολ, εκτελεστικός διευθυντής της Ένωσης Ελέγχου Εξοπλισμών, εκτίμησε ότι η συνάντηση θα μπορούσε στην καλύτερη περίπτωση να αποτελέσει την αφετηρία μιας μακροχρόνιας διαδικασίας διαπραγματεύσεων. «Χρειαζόμαστε κάτι περισσότερο από διπλωματικό θέατρο», προειδοποίησε, επισημαίνοντας ότι μία συνάντηση δεν αρκεί για να προκύψουν θεαματικές εξελίξεις.
Ο Πούτιν απορρίπτει τις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία μετά το πλήγμα στην Κριμαία
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών, απέκλεισε το ενδεχόμενο απευθείας διαπραγματεύσεων με το Κίεβο, επικαλούμενος την πρόσφατη ουκρανική επίθεση στη γέφυρα της Κριμαίας, γνωστή ως γέφυρα του Κερτς, η οποία συνδέει τη χερσόνησο με τη ρωσική επικράτεια. «Δεν θα διαπραγματευτούμε μετά τις επιθέσεις στη γέφυρα της Κριμαίας», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Ρώσος πρόεδρος υποστήριξε, ακόμη, ότι η Ουκρανία, όπως επίσης οι ευρωπαϊκές χώρες που τη στηρίζουν, δεν είναι ακόμη έτοιμες να αποδεχθούν τους αναγκαίους συμβιβασμούς για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Πρόσθεσε ότι κάποια στιγμή θα αντιληφθούν πως οι υποχωρήσεις είναι προτιμότερες από την αντιμετώπιση των τετελεσμένων.
Τραμπ-Σι: Πετρέλαιο, αγροτικά προϊόντα, Ταϊβάν στο τραπέζι
Πριν από την τριμερή συνάντηση, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ξεχωριστή συνομιλία με τον Σι Τζινπίνγκ, την τρίτη ουσιαστική συνάντησή τους μέσα στη χρονιά.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρθηκε στο κοινό ενδιαφέρον των δύο χωρών για την απρόσκοπτη μεταφορά πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ. Ωστόσο, άφησε να εννοηθεί ότι θα ζητήσει από την Κίνα να αυξήσει τις αγορές αμερικανικών αγροτικών προϊόντων, επικαλούμενος τη μεγάλη ζήτηση της κινεζικής αγοράς.
Ο Σι χαρακτήρισε τις σχέσεις Ουάσιγκτον-Πεκίνου σταθερές, με βελτιωμένη πορεία κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ. Σύμφωνα με το κινεζικό κρατικό πρακτορείο Xinhua, στη συνομιλία τέθηκε επίσης το ζήτημα της Ταϊβάν, με τον Κινέζο πρόεδρο να υπογραμμίζει την ανάγκη καλύτερης επικοινωνίας σε οικονομικά, εμπορικά θέματα.
Αξίζει, μάλιστα, να σημειωθεί ότι μέρος των συζητήσεων αφορούσε και την τεχνητή νοημοσύνη. Η επιλογή της πόλης Σενζέν να φιλοξενήσει την κορυφαία συνάντηση άλλωστε δεν ήταν τυχαία, αφού αποτελεί την «καρδιά» της κινεζικής τεχνολογικής βιομηχανίας.
Το πρόσφατο σκάνδαλο της Nvidia είχε προκαλέσει πονοκέφαλο στην Ουάσιγκτον, η οποία έχει ήδη προχωρήσει σε νέους περιορισμούς, επιχειρώντας να εμποδίσει την απομακρυσμένη πρόσβαση άλλων χωρών (ιδίως την Κίνα) σε προηγμένα τσιπ. Ο Τραμπ, μιλώντας στη σύνοδο του APEC, απέρριψε παράλληλα την προοπτική παγκόσμιας ρυθμιστικής παρέμβασης στην τεχνητή νοημοσύνη.
Το κοινό μέτωπο κατά του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου
Ένα από τα ελάχιστα σημεία στα οποία οι τρεις ηγέτες εμφανίστηκαν να συμφωνούν αφορούσε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Στην κοινή ανακοίνωση που δόθηκε στη δημοσιότητα μετά τη συνάντηση, υποστήριξαν ότι το Δικαστήριο δεν πρέπει να υπερβαίνει τις αρμοδιότητές του, ενώ υπερασπίστηκαν την αρχή της κρατικής συναίνεσης και την ασυλία των κρατικών αξιωματούχων έναντι διώξεων.
Στην ίδια ανακοίνωση, οι τρεις ηγέτες επανέλαβαν τη δέσμευσή τους για μεταρρύθμιση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ώστε να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις διεθνείς προκλήσεις. Αναφέρθηκαν, επίσης, στην ανάγκη ενίσχυσης της παραγωγής φυσικού αερίου, πετρελαίου προς όφελος όλων των χωρών.
Ο «φίλος» Πούτιν, η προσέγγιση στην Κίνα
Ο Τραμπ επιχείρησε από την πρώτη στιγμή να δώσει προσωπικό χαρακτήρα στις επαφές του με τους δύο ηγέτες. Αποκάλεσε «φίλο» του τον Πούτιν, ενώ στη συνάντηση με τον Σι δεν έλειπαν οι κινήσεις που μαρτυρούσαν την ανάγκη περαιτέρω προσέγγισης των δυο κρατών.
Άλλωστε, ο Κινέζος πρόεδρος υποδέχθηκε προσωπικά τον Αμερικανό ομόλογό του στο αεροδρόμιο, μια ασυνήθιστη για τα διπλωματικά δεδομένα κίνηση.
Αντιθέτως, τον Βλαντίμιρ Πούτιν υποδέχθηκε εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών. Στη σύνοδο του APEC, ο Κινέζος πρόεδρος αποκάλεσε τον Ρώσο ηγέτη «παλιό μου φίλο», με τον Πούτιν να απαντά χαρακτηρίζοντάς τον «αγαπητό μου φίλο».
Οι τρεις ηγέτες ολοκλήρωσαν τις συνομιλίες τους με τη διακήρυξη ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν μπορεί να έχει νικητές, υπογραμμίζοντας ότι δεν πρέπει ποτέ να ξεσπάσει. Η επόμενη συνάντηση Τραμπ-Σι έχει προγραμματιστεί για τη σύνοδο της G20 στη Φλόριντα, τον Δεκέμβριο.