Στην ομιλία του προς το έθνος τα ξημερώματα της Τετάρτης, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα πετύχουν «πολύ σύντομα» τους στρατηγικούς τους στόχους στο Ιράν.
Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση του Guardian, οι αρχικές, απόλυτες δεσμεύσεις της Ουάσιγκτον έχουν υποστεί σημαντική αναθεώρηση, καθώς η πραγματικότητα του πολέμου έχει αναδείξει δυσκολίες και περιορισμούς.
Όσα είχαν παρουσιαστεί αρχικά ως απόλυτοι στόχοι -καταστροφή του πυραυλικού οπλοστασίου, εξουδετέρωση της αεροπορίας και του ναυτικού, αποδυνάμωση των περιφερειακών συμμάχων και αλλαγή καθεστώτος- έχουν σταδιακά περιοριστεί και επαναπροσδιοριστεί στην πράξη.
Πιο αναλυτικά...
1. Εξουδετέρωση της πυραυλικής απειλής του Ιράν
Στην αρχή της σύγκρουσης, ο Τραμπ είχε υποσχεθεί ότι οι ΗΠΑ θα «καταστρέψουν τους πυραύλους του Ιράν και τη βιομηχανία τους». Το Ιράν εκτιμάται ότι διέθετε περίπου 2.500 ταχύτατους βαλλιστικούς πυραύλους.
Σήμερα, οι εκτοξεύσεις πυραύλων έχουν μειωθεί κατά περίπου 90% και η μακροπρόθεσμη παραγωγική ικανότητα έχει υποβαθμιστεί σημαντικά. Ωστόσο, το Ιράν εξακολουθεί να έχει περιορισμένη δυνατότητα επίθεσης σε Ισραήλ και χώρες του Κόλπου, προκαλώντας φόβο και ζημιές. Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, πραγματοποιούνται καθημερινά από 7 έως 19 κύματα επιθέσεων στο Ισραήλ.
Ο Τραμπ, σε μια πιο μετριοπαθή θέση από την αρχική, παραδέχθηκε ότι οι πυραυλικές επιθέσεις έχουν «δραματικά περιοριστεί», και ότι μόνο περίπου το ένα τρίτο του πυραυλικού οπλοστασίου του Ιράν έχει καταστραφεί με βεβαιότητα.
2. Πρόληψη απόκτησης πυρηνικού όπλου
Αρχικά, ο στόχος ήταν να εξασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτούσε πυρηνικό όπλο. Τον Φεβρουάριο, η Τεχεράνη διέθετε περίπου 440 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, αρκετό για δέκα βόμβες αν τις επεξεργαζόταν στο 90%.
Οι δυτικές μυστικές υπηρεσίες, ωστόσο, εκτιμούσαν ότι το Ιράν δεν είχε τη δυνατότητα να κατασκευάσει ούτε μία βόμβα, ειδικά μετά τους βομβαρδισμούς από Ισραήλ και ΗΠΑ τον Ιούνιο. Παρά το ότι μέρος του πυρηνικού υλικού παραμένει πιθανώς στο Ισφαχάν, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν τον ενδιαφέρει, καθώς βρίσκεται «τόσο βαθιά υπόγεια» και παρακολουθείται δορυφορικά.
3. Καταστροφή Ναυτικού και Αεροπορίας του Ιράν
Η αρχική δέσμευση περιλάμβανε την «εξολόθρευση» του ναυτικού, ενώ αργότερα προστέθηκε και η καταστροφή της αεροπορίας. Οι ΗΠΑ ισχυρίζονται ότι έχουν καταστρέψει 150 πλοία του Ιράν και ότι η ιρανική αεροπορία δεν είναι πλέον αποτελεσματική.
Ωστόσο, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει ασύμμετρες δυνατότητες, όπως επιθέσεις με drones και την πιθανότητα να κλείσει το Στενό του Ορμούζ
επ' αόριστο. Ο Τραμπ πέρασε το «βάρος» της επαναλειτουργίας του Στενού σε άλλες χώρες, οδηγώντας σε άνοδο της τιμής του πετρελαίου κατά 8%.
4. Αποστρατιωτικοποίηση των περιφερειακών συμμάχων του Ιράν
Ο αρχικός στόχος ήταν η αποδυνάμωση των «τρομοκρατικών» ομάδων που υποστηρίζει το Ιράν, όπως η Χεζμπολάχ, οι Χούθι στην Υεμένη και ιρακινές πολιτοφυλακές.
Στην πράξη, οι συγκρούσεις συνεχίζονται: το Ισραήλ έχει ξεκινήσει εισβολή στον Νότιο Λίβανο, οι Χούθι συνεχίζουν επιθέσεις με πυραύλους και drones στο Ισραήλ και το Ιράκ βιώνει νυχτερινές επιθέσεις με drones σε δυτικές βάσεις. Ο Τραμπ περιορίζει πλέον τον στόχο του στην «καταστροφή της ικανότητας του Ιράν να υποστηρίζει τους συμμάχους του».
5. Αλλαγή καθεστώτος
Αρχικά, ο Τραμπ υποστήριζε την προώθηση λαϊκής εξέγερσης για την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Ο θάνατος του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και η διαδοχή από τον γιο του Μοτζτάμπα δεν προκάλεσαν μαζικές διαδηλώσεις, και το καθεστώς παραμένει σταθερό.
Η θέση των ΗΠΑ έχει πλέον προσαρμοστεί: ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι η «αλλαγή καθεστώτος έχει πραγματοποιηθεί», επικεντρώνοντας στην αποδυνάμωση των δυνατοτήτων της ηγεσίας να στηρίζει τους περιφερειακούς συμμάχους.
Η ασταθής στρατηγική των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν
Όπως σημειώνει ο Guardian, οι αρχικοί, απόλυτοι στόχοι των ΗΠΑ – καταστροφή πυραυλικού οπλοστασίου, πλήρης στρατιωτική κυριαρχία, αλλαγή καθεστώτος – έχουν σταδιακά αντικατασταθεί από πιο ρεαλιστικές, περιορισμένες επιδιώξεις. Οι παραδοσιακές στρατιωτικές επιτυχίες συνυπάρχουν με συνεχιζόμενες ασύμμετρες απειλές και οικονομικές συνέπειες, όπως η άνοδος των τιμών του πετρελαίου, δείχνοντας ότι η στρατηγική των ΗΠΑ παραμένει σε μεγάλο βαθμό ασταθής και υπό διαπραγμάτευση.