Στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αναμένονται νέες δεσμεύσεις για αύξηση αμυντικών δαπανών, ενίσχυση της παραγωγής όπλων και στήριξη προς την Ουκρανία.
Στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ που θα πραγματοποιηθεί στην Άγκυρα στις 7-8 Ιουλίου, οι σύμμαχοι αναμένεται να δεσμευθούν για δισεκ. δολάρια σε νέες συμβάσεις οπλικών συστημάτων και για ενίσχυση της αμυντικής παραγωγής, σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες του ΝΑΤΟ που μίλησαν στο POLITICO.
Παρά τις επανειλημμένες πιέσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προς τους συμμάχους από τότε που επέστρεψε στην εξουσία, αναμένεται επίσης να επαναβεβαιωθεί η δέσμευση στη ρήτρα συλλογικής άμυνας του Άρθρου 5, καθώς και η αναφορά στη Ρωσία ως μακροπρόθεσμη απειλή.
Σύντομη κοινή διακήρυξη και εστίαση στην αμυντική βιομηχανία
Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ θα συναντηθούν στην τουρκική πρωτεύουσα σε μια σύνοδο που αναμένεται να καταλήξει σε σύντομη κοινή δήλωση.
Σύμφωνα με διπλωμάτες, το κεντρικό θέμα θα είναι η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής, καθώς ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε επιδιώκει να αναδείξει ένα ενωτικό ζήτημα που μπορεί να μετριάσει τις εσωτερικές διαφωνίες της Συμμαχίας.
Το σχέδιο αυτό αντανακλά τη δυσκολία προσαρμογής της ευρωπαϊκής βιομηχανίας από την παραγωγή οπλικών συστημάτων υψηλής αξίας προς τη μαζική παραγωγή, με στόχο την ταχύτερη ενίσχυση των αποθεμάτων.
Νέες αμυντικές δεσμεύσεις
Η ενίσχυση των κοινών αγορών όπλων αναμένεται επίσης να εξυπηρετήσει την οικονομική διάσταση της Συμμαχίας, ιδιαίτερα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο Ρούτε, οι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι και ο Καναδάς αύξησαν τις αμυντικές τους δαπάνες κατά περίπου 139 δισ. δολάρια τον τελευταίο χρόνο, μετά τη συμφωνία για στόχο δαπανών 3,5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Στήριξη προς την Ουκρανία
Στο προσχέδιο της κοινής δήλωσης προβλέπεται επίσης ότι τα κράτη-μέλη θα δεσμευθούν για στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία ύψους 70 δισ. ευρώ, με αντίστοιχη δέσμευση για το επόμενο έτος.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αναμένεται να συμμετάσχουν σε αυτόν τον συγκεκριμένο στόχο χρηματοδότησης, σύμφωνα με τους διπλωμάτες.
Ένας από αυτούς σημείωσε ότι το ζήτημα της στήριξης προς την Ουκρανία θα είναι πιθανότατα το πιο αμφιλεγόμενο στη σύνοδο, αν και οι συνομιλίες για το τελικό κείμενο της διακήρυξης χαρακτηρίζονται γενικά «ομαλές».
Μετατόπιση ευθυνών και στρατιωτικός σχεδιασμός
Στο επίκεντρο βρίσκεται επίσης η μετατόπιση ευθυνών μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ για την άμυνα της ηπείρου, καθώς η Ουάσινγκτον επαναπροσδιορίζει τις προτεραιότητές της.
Ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χεγκσεθ ανακοίνωσε πρόσφατα εξάμηνη αναθεώρηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, με στόχο την αύξηση της πίεσης προς τους συμμάχους για μεγαλύτερες αμυντικές δαπάνες.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ έχουν γνωστοποιήσει ότι μειώνουν ορισμένα από τα στρατιωτικά μέσα που διαθέτουν στο ΝΑΤΟ, όπως αεροσκάφη, υποβρύχια και drones.
Διαφωνίες για στρατηγικά οπλικά συστήματα
Οι ευρωπαϊκές χώρες επιδιώκουν την ανάπτυξη δυνατοτήτων «βαθιάς κρούσης», δηλαδή πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς που μπορούν να πλήξουν στόχους πίσω από τις γραμμές του μετώπου, με στόχο την αποτροπή της Ρωσίας.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ εμφανίζονται πιο επιφυλακτικές ως προς τη χρήση τέτοιων συστημάτων από τους Ευρωπαίους συμμάχους, καθώς θεωρούν ότι μπορεί να θεωρηθεί κλιμάκωση από τη Μόσχα. Σε αυτό το πλαίσιο, το Πεντάγωνο έχει απορρίψει πρόσφατα την αποστολή πυραύλων Tomahawk στη Γερμανία.
Το ζήτημα του Ιράν και η ναυσιπλοΐα
Ένα ακόμη σημείο τριβής αφορά τον πόλεμο στο Ιράν και τις επιπτώσεις του στην περιφερειακή σταθερότητα.
Οι σύμμαχοι αναμένεται να καλέσουν το Ιράν να διασφαλίσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, ιδίως στο Στενό του Ορμούζ, ενώ θα επαναλάβουν τη θέση ότι η Τεχεράνη δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η αναφορά αυτή θεωρείται και μια προσπάθεια εξισορρόπησης των εσωτερικών διαφορών μεταξύ των μελών της Συμμαχίας, παρά τις αποκλίνουσες απόψεις για τη σύγκρουση.
Η σύνοδος του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα αναμένεται να επικεντρωθεί στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας, στη διατήρηση της ενότητας της Συμμαχίας και στη διαχείριση των αυξανόμενων διαφορών μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ, με βασικά σημεία τριβής την Ουκρανία, την κατανομή των αμυντικών βαρών και τη στρατηγική απέναντι στο Ιράν.