Η γερμανική ακροδεξιά (AfD) επιχειρεί να μετατρέψει τη μεγάλη εκλογική της νίκη σε συντριπτικό πλήγμα για τον Φρίντριχ Μερτς και τους ήδη πιεζόμενους συντηρητικούς.
Σύμφωνα με ανάλυση του POLITICO, ο καγκελάριος εμφανίζεται να δυσκολεύεται να βρει απάντηση στην πολιτική κρίση που αντιμετωπίζει.
Ο Μερτς φάνηκε να μην έχει ένα σαφές σχέδιο για τη διάσωση τόσο του ίδιου όσο και του κόμματός του, καθώς η κυβέρνησή του βρέθηκε αντιμέτωπη με τη σοβαρότερη πολιτική κρίση μέχρι σήμερα. Πέρα από αόριστες δεσμεύσεις ότι θα γίνει ένας καλύτερος και πιο συμπονετικός πολιτικός, 16 μήνες μετά την ανάληψη της καγκελαρίας, δεν παρουσίασε συγκεκριμένη στρατηγική.
«Είμαστε όλοι βαθιά συγκλονισμένοι», δήλωσε τη Δευτέρα ο Μερτς, μετά το νέο ιστορικό υψηλό της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ, ενώ η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) είδε τη δύναμή της να μειώνεται περισσότερο από το μισό.
«Αυτή είναι η χειρότερη εκλογική ήττα που έχει υποστεί το CDU εδώ και χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες», πρόσθεσε ο καγκελάριος. «Φυσικά, θα πρέπει να υπάρξουν συνέπειες».
Στο τραπέζι ακόμη και αλλαγή καγκελαρίου
Ωστόσο, το ποιες θα είναι αυτές οι συνέπειες παραμένει ασαφές. Τα ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά αποδοχής του Μερτς, σε συνδυασμό με την πειστική νίκη του AfD, έχουν τροφοδοτήσει σενάρια, σύμφωνα με τα οποία οι συντηρητικοί θα μπορούσαν να εξετάσουν ακόμη και μια αλλαγή καγκελαρίου, το λεγόμενο «Kanzlertausch», προκειμένου να ανακτήσουν πολιτικό έδαφος.
Ο ίδιος ο Μερτς δήλωσε τη Δευτέρα ότι θα παραμείνει στη θέση του και θα συνεχίσει την ίδια πορεία στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, τις οποίες θεωρεί εδώ και καιρό αναγκαίες και εκτιμά ότι, με την πάροδο του χρόνου, θα επιλύσουν τα οικονομικά προβλήματα της χώρας.
Το AfD, πάντως, δεν κρύβει την πρόθεσή του να μετατρέψει την εκλογική ήττα των συντηρητικών σε ακόμη μεγαλύτερη πολιτική καταστροφή για τον Μερτς.
Το ακροδεξιό κόμμα επιχειρεί ανοιχτά να προσεγγίσει συντηρητικούς βουλευτές στη Σαξονία-Άνχαλτ, προκειμένου να τους πείσει να εγκαταλείψουν το κόμμα τους και να ενταχθούν στις τάξεις του. Στόχος δεν είναι μόνο να εξασφαλίσει τις τρεις επιπλέον έδρες που χρειάζεται για να κυβερνήσει μόνη της, αλλά και να προκαλέσει ρήγμα στους συντηρητικούς και να περιορίσει τον έλεγχο του Μερτς στο κόμμα.
«Το συντηρητικό μπλοκ δεν θα μπορέσει ποτέ ξανά να κερδίσει ομοσπονδιακές εκλογές. Αυτό είναι γεγονός», δήλωσε τη Δευτέρα στο Βερολίνο η συμπρόεδρος του AfD, Άλις Βάιντελ. «Η διαφορά μεταξύ μας και αυτών είναι ήδη 10 μονάδες και στόχος μου είναι να διευρύνω σημαντικά αυτή τη διαφορά το συντομότερο δυνατό».
Μόλις 9% εγκρίνει την επίδοση του Μερτς
Ο ίδιος ο Μερτς αναγνώρισε ότι αποτελεί μέρος του προβλήματος. Σύμφωνα με exit poll για τη γερμανική δημόσια τηλεόραση, μόλις το 9% των ψηφοφόρων στη Σαξονία-Άνχαλτ ενέκρινε την επίδοσή του ως καγκελαρίου.
«Γνωρίζω ότι και το δικό μου πρόσωπο αποτέλεσε επανειλημμένα θέμα αυτής της προεκλογικής εκστρατείας», είπε ο Μερτς.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι Γερμανοί ανησυχούν για την οικονομική τους κατάσταση και την ασφάλειά τους σε μια περίοδο αναταράξεων και πρόσθεσε: «Πρέπει να προσπαθήσουμε -και εγώ ο ίδιος- να συνδεθούμε βαθύτερα με τους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου όλου του φάσματος των συναισθημάτων τους».
Η πίεση στον Μερτς αναμένεται να αυξηθεί
Σύμφωνα με το POLITICO, η πίεση προς τον Μερτς αναμένεται να ενταθεί τις επόμενες εβδομάδες, ιδιαίτερα καθώς πλησιάζουν οι εκλογές σε δύο ανατολικές περιοχές της Γερμανίας στις 20 Σεπτεμβρίου.
Το CDU του Μερτς οδεύει προς καθαρή ήττα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, όπου το AfD προηγείται όλων των άλλων κομμάτων. Στο Βερολίνο, όπου το CDU βρίσκεται σήμερα στην κυβέρνηση, το κόμμα είναι πιθανό να χάσει την εξουσία από έναν συνασπισμό αριστερών κομμάτων.
Με τέσσερις ακόμη περιφερειακές εκλογές να είναι προγραμματισμένες για την επόμενη χρονιά, οι συντηρητικοί βρίσκονται μπροστά σε μια σαφή επιλογή: είτε να συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν την άνοδο της Ακροδεξιάς υπό έναν βαθιά αντιδημοφιλή καγκελάριο είτε να αλλάξουν ριζικά πορεία, τοποθετώντας έναν νέο ηγέτη στην κορυφή.
Ο Μερτς φάνηκε να αναγνωρίζει το δίλημμα που αντιμετωπίζει το κόμμα του.
«Αυτό το εκλογικό αποτέλεσμα προκαλεί μεγάλη αναστάτωση, όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και μέσα στο κόμμα μου», δήλωσε τη Δευτέρα. «Το παίρνω εξαιρετικά σοβαρά και σκοπεύω να κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες, προκειμένου να αντιμετωπίσω προσωπικά τη σοβαρότητα της κατάστασης».
Αυξάνονται οι φωνές αμφισβήτησης στο CDU
Παρότι οι περισσότερες συζητήσεις για την αντικατάσταση του Μερτς διεξάγονται μέχρι στιγμής παρασκηνιακά, τα σημάδια δυσαρέσκειας στους συντηρητικούς για την ηγεσία του αρχίζουν να γίνονται δημόσια.
«Όποιος θέλει να ανακτήσει την εμπιστοσύνη και την αξιοπιστία πρέπει, μετά από ένα τέτοιο αποτέλεσμα, να αμφισβητήσει τα πάντα», έγραψε σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο βουλευτής του CDU, Ζεπ Μίλερ.
Ο πρωθυπουργός της Ρηνανίας-Παλατινάτου και στέλεχος του CDU, Γκόρντον Σνίντερ, έγραψε στο X: «Μετά από ένα τέτοιο αποτέλεσμα, δεν μπορούμε απλώς να συνεχίσουμε όπως πριν. Αν το δημοκρατικό κέντρο θέλει να ανακτήσει την εμπιστοσύνη, πρέπει να ξεκινήσουμε από τον εαυτό μας. Δεν είναι δουλειά των πολιτών να κατανοήσουν καλύτερα την πολιτική μας. Εμείς πρέπει να προσφέρουμε αυτό που περιμένουν οι άνθρωποι από την πολιτική: λιγότερες συγκρούσεις, σαφείς αποφάσεις και συγκεκριμένα αποτελέσματα».
Το AfD χτυπά τον Μερτς σε μετανάστευση και ενέργεια
Η AfD επιτίθεται στον καγκελάριο σε πολλά μέτωπα, επικρίνοντάς τον για τη μεταναστευτική πολιτική, κατηγορώντας τον για τις ενεργειακές επιλογές που, σύμφωνα με το κόμμα, έχουν συμβάλει στα προβλήματα της γερμανικής βιομηχανίας και ζητώντας την αποκατάσταση των φθηνών ενεργειακών ροών από τη Ρωσία.
Ωστόσο, πολλές από τις πιο αποτελεσματικές επιθέσεις του AfD είναι κυρίως τακτικού χαρακτήρα.
Την ώρα που το κόμμα επιχειρεί να εξασφαλίσει την εξουσία στη Σαξονία-Άνχαλτ προσελκύοντας συντηρητικούς βουλευτές, εμφανίζεται ταυτόχρονα πρόθυμο να συνεργαστεί με το CDU, γνωρίζοντας ότι ο Μερτς δεν πρόκειται να εγκρίνει την κατάρρευση του λεγόμενου «τείχους προστασίας» που εμποδίζει τα κεντρώα κόμματα να συνεργάζονται με την Ακροδεξιά.
Με αυτόν τον τρόπο, το AfD μπορεί ταυτόχρονα να κατηγορεί τον Μερτς ότι αγνοεί τη λαϊκή βούληση απέναντι στην άνοδο της δημοτικότητάς της και να παρουσιάζει τους συντηρητικούς ως «αριστερούς με μεταμφίεση», επειδή επιλέγουν να συνεργάζονται με ένα ευρύ φάσμα αριστερών κομμάτων.
Το δίλημμα του CDU για το «τείχος προστασίας»
Οι εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ αναδεικνύουν το στρατηγικό δίλημμα που αντιμετωπίζει το CDU και από το οποίο επωφελείται το AfD.
Για να αποφύγει τη συγκυβέρνηση με το AfD, το CDU θα έπρεπε θεωρητικά να συνεργαστεί με όλα τα υπόλοιπα κόμματα του τοπικού κοινοβουλίου, τα οποία βρίσκονται στον αριστερό χώρο, συμπεριλαμβανομένης και της άκρας Αριστεράς.
Καθώς οι συντηρητικοί δυσκολεύονται όλο και περισσότερο να κυβερνούν μαζί με πολιτικούς αντιπάλους με εντελώς διαφορετικές ιδεολογικές θέσεις, το AfD ελπίζει ότι οι αυξανόμενες διαφωνίες γύρω από το «τείχος προστασίας» θα οδηγήσουν τελικά στην πτώση του Μερτς.
«Οι άνθρωποι έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στο κόμμα», δήλωσε η Βάιντελ. «Πριν από τις εκλογές, πάντα υπόσχονται ένα πράγμα. Και μετά τις εκλογές κάνουν ακριβώς το αντίθετο. Έτσι, κάθε κόμμα χάνει την αποδοχή και την εμπιστοσύνη των ψηφοφόρων του».
«Κανένας καγκελάριος στο παρελθόν δεν ήταν τόσο αντιδημοφιλής όσο ο Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος έχει γίνει σημαντικό εμπόδιο για την ευημερούσα ανάπτυξη της Γερμανίας», πρόσθεσε.
Ο άλλος εθνικός ηγέτης του AfD, Τίνο Χρουπάλα, δήλωσε ότι εάν το CDU δεν εγκαταλείψει το «τείχος προστασίας», αυτό θα σηματοδοτήσει το τέλος του κόμματος. Αν «συνεχίσει σε αυτή την πορεία», είπε, «βραχυπρόθεσμα δεν θα υπάρχει πλέον CDU στην Ανατολική Γερμανία».
Μερτς: «Είναι θέμα συμπόνιας και ενσυναίσθησης»
Παρά το γεγονός ότι οι επιθέσεις του AfD αποδεικνύονται ιδιαίτερα αποτελεσματικές, ο Μερτς δεν παρουσίασε τη Δευτέρα κάποιο σαφές σχέδιο για την αντιμετώπισή τους, πέρα από την ανάγκη, ουσιαστικά, να γίνει καλύτερος πολιτικός.
«Δεν πρόκειται μόνο για μια ορθολογική πολιτική κατανόηση - είναι επίσης θέμα συμπόνιας, ενσυναίσθησης και συναισθημάτων», δήλωσε στους δημοσιογράφους στο Βερολίνο ο εμφανώς προβληματισμένος Μερτς.
«Δεν είμαι ο τύπος ανθρώπου που δείχνει καθημερινά τα συναισθήματά του, αλλά το κοινό θέλει να δει διαφορετικές απαντήσεις», πρόσθεσε.
Ο καγκελάριος παραδέχθηκε ότι απέτυχε να συνδεθεί με τους ψηφοφόρους, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι υπάρχει ακόμη χρόνος για να το διορθώσει.
«Είναι σίγουρα αλήθεια ότι έχω αυτό το πρόβλημα -και μπορείτε να το δείτε στις δημοσκοπήσεις- ότι πολλοί άνθρωποι δεν με ακολουθούν στον τρόπο με τον οποίο σκέφτομαι και αξιολογώ τα πράγματα», είπε ο Μερτς.
«Αυτό είναι δική μου ευθύνη και την αποδέχομαι. Θα προσπαθήσω να κάνω τα πράγματα διαφορετικά - να τα κάνω καλύτερα - τις επόμενες εβδομάδες και τους επόμενους μήνες».
Το ερώτημα πλέον είναι αν το κόμμα του θα δείξει την ίδια υπομονή.