Έναν χρόνο μετά την ανάληψη της εξουσίας ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σκληρή πραγματικότητα: η γερμανική οικονομία παραμένει στάσιμη και η προσωπική του δημοτικότητα υποχωρεί ραγδαία.
- Ο Φρίντριχ Μερτς, αντιμέτωπος με στασιμότητα της οικονομίας και πτώση δημοτικότητας, επέκρινε τις ΗΠΑ για τον πόλεμο με το Ιράν, συνδέοντάς τον με την οικονομική επιβράδυνση της Γερμανίας. Αυτό προκάλεσε έντονη αντίδραση από τον Ντόναλντ Τραμπ.
- Ο Γερμανός καγκελάριος στρέφει τα βέλη του και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, κατηγορώντας την για υπερβολική ρύθμιση που πλήττει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Ζητά μεγαλύτερη ευελιξία για τη βιομηχανία, πιέζοντας για μείωση της γραφειοκρατίας.
- Η πολιτική φθορά του Μερτς αποτυπώνεται σε δημοσκοπήσεις, με πτώση της δημοτικότητάς του και άνοδο της ακροδεξιάς AfD λόγω οικονομικής δυσαρέσκειας. Οι επιλογές της κυβέρνησης για εσωτερική οικονομική τόνωση είναι περιορισμένες και ανεπιτυχείς.
- Οι απαραίτητες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις καθυστερούν λόγω πολιτικών διαφωνιών εντός της κυβερνητικής συμμαχίας. Εκπρόσωποι της γερμανικής βιομηχανίας επισημαίνουν ότι τα προβλήματα είναι κυρίως εγχώρια, με την «αιτία να βρίσκεται σε εμάς».
Ο Μερτς εξελέγη υποσχόμενος να αναζωογονήσει τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης, ωστόσο τα αποτελέσματα μέχρι στιγμής δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των Γερμανών.
Καθώς η πίεση αυξάνεται, ο Μερτς φαίνεται να στρέφεται ολοένα και περισσότερο σε εξωτερικούς παράγοντες για να εξηγήσει την αδυναμία ανάκαμψης: από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή μέχρι τη γραφειοκρατία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως σημειώνει το Politico.
Πόλεμος, ενέργεια και αιχμές προς τις ΗΠΑ
Σε μια ασυνήθιστη παρέμβαση, μιλώντας σε μαθητές σε σχολείο της γενέτειράς του, ο Μερτς επέκρινε ανοιχτά τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών στον πόλεμο με το Ιράν, συνδέοντας ευθέως τη σύγκρουση με την επιδείνωση της κατάστασης της γερμανικής οικονομίας.
«Μας κοστίζει πολλά χρήματα - πολλά χρήματα των φορολογουμένων - και μας κοστίζει σε οικονομική ισχύ», τόνισε ο Μερτς προσθέτοντας ότι «αυτός ο πόλεμος κατά του Ιράν έχει άμεσο αντίκτυπο στην οικονομική μας επίδοση και γι’ αυτό πρέπει να τερματιστεί το συντομότερο δυνατό».
Οι δηλώσεις του Γερμανού καγκελάριου προκάλεσαν την αντίδραση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απάντησε με έντονο ύφος αφήνοντας αιχμές για τη στάση του Βερολίνου: «Είναι εντάξει με το να αποκτήσει το καθεστώς της Τεχεράνης πυρηνικά όπλα. Δεν ξέρει για τι μιλάει! Δεν είναι περίεργο που η Γερμανία τα πηγαίνει τόσο άσχημα, οικονομικά και αλλιώς», ανέφερε ο ίδιος.
Παρά την ένταση πίσω από την επιλογή του Μερτς να βάλει στο σταυρόνημά του τις ΗΠΑ φαίνεται να κρύβεται ένας πολιτικός υπολογισμός, καθώς τόσο ο πόλεμος με το Ιράν όσο και ο Τραμπ είναι αντιδημοφιλείς στη γερμανική κοινή γνώμη.
Στο στόχαστρο του Μερτς και οι Βρυξέλλες
Παράλληλα, ο Γερμανός καγκελάριος στρέφει τα βέλη του και προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, κατηγορώντας την για υπερβολική ρύθμιση που πλήττει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Ειδική αναφορά έχει κάνει ο Μερτς στους κανόνες για την τεχνητή νοημοσύνη, ζητώντας μεγαλύτερη ευελιξία για τη βιομηχανία.
Η πίεση προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν για μείωση της γραφειοκρατίας και περικοπές στον προϋπολογισμό εντάσσεται στην ίδια στρατηγική, εκτιμά το Politico.
«Μόνο ως ισχυρό οικονομικό κέντρο μπορούμε να είμαστε ισχυρός διεθνής παίκτης», σημείωσε στο μέσο ο ευρωβουλευτής της συντηρητικής παράταξης Στέφαν Μπέργκερ, προσθέτοντας ότι «σε αυτή την κατάσταση έχει νόημα να εξετάσουμε τους κανονισμούς των Βρυξελλών και να περιορίσουμε την περιττή γραφειοκρατία ώστε οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να επικεντρωθούν περισσότερο στην παραγωγή και λιγότερο στη χαρτούρα».
Δημοσκοπική κατάρρευση και άνοδος της ακροδεξιάς
Η πολιτική φθορά του Μερτς αποτυπώνεται ξεκάθαρα στις δημοσκοπήσεις. Για πρώτη φορά, κατατάσσεται τελευταίος σε δημοτικότητα μεταξύ των κορυφαίων πολιτικών της χώρας, ενώ η ικανοποίηση των πολιτών από την κυβέρνηση βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Την ίδια στιγμή, η ακροδεξιά «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) ενισχύεται σημαντικά, εκμεταλλευόμενη τη δυσαρέσκεια για την πορεία της οικονομίας και το υψηλό κόστος ενέργειας, φτάνοντας να αποτελεί την πιο δημοφιλή πολιτική δύναμη σε ορισμένες μετρήσεις.
Περιορισμένες επιλογές και δύσκολες αποφάσεις για τον Μερτς
Το βασικό πρόβλημα για τον Μερτς είναι ότι οι επιλογές του στο εσωτερικό είναι περιορισμένες. Η εξαρτημένη από τις εξαγωγές γερμανική οικονομία, επηρεάζεται έντονα από διεθνείς κρίσεις, όπως οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, αλλά και οι εμπορικές εντάσεις.
Η προσπάθεια τόνωσης της οικονομίας μέσω μαζικών δαπανών για υποδομές και άμυνα δεν απέδωσε τα αναμενόμενα. Μεγάλο μέρος των πόρων κατευθύνθηκε τελικά στην κάλυψη δημοσιονομικών κενών, ενώ οι αμυντικές δαπάνες δεν έχουν την ίδια αναπτυξιακή επίδραση.
Παράλληλα, η κυβέρνηση αναγκάζεται να προχωρήσει σε περικοπές για να καλύψει δημοσιονομικό έλλειμμα δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.
Μεταρρυθμίσεις που καθυστερούν
Το βλέμμα στρέφεται πλέον στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, οι οποίες όμως καθυστερούν λόγω πολιτικών διαφωνιών εντός της κυβερνητικής συμμαχίας του Μερτς με τους Σοσιαλδημοκράτες. Ζητήματα όπως η μεταρρύθμιση του συστήματος υγείας, οι αλλαγές στη φορολογία και το συνταξιοδοτικό προκαλούν έντονες αντιπαραθέσεις.
«Θα μπλοκάρω κάθε προσπάθεια υπονόμευσης των δικαιωμάτων των εργαζομένων», ξεκαθάρισε η ηγετική μορφή των Σοσιαλδημοκρατών, Μπέρμπελ Μπας, αναδεικνύοντας τις εσωτερικές εντάσεις στον κυβερνητικό συνασπισμό.
Η κατάσταση, σύμφωνα με το Politico, θυμίζει την πτώση της προηγούμενης κυβέρνησης του Όλαφ Σολτς το 2024, που κατέρρευσε λόγω παρόμοιων διαφωνιών για τις δαπάνες.
«Η αιτία βρίσκεται σε εμάς»
Παρά τις προσπάθειες του Μερτς να αποδώσει ευθύνες στο εξωτερικό, αρκετοί εκπρόσωποι της γερμανικής βιομηχανίας επισημαίνουν ότι τα προβλήματα είναι κυρίως εγχώρια.
«Δεν είμαστε πλέον ανταγωνιστικοί ως επιχειρηματική τοποθεσία», τόνισε ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Γερμανικών Βιομηχανιών, Πέτερ Λάιμπλινγκερ, συμπληρώνοντας ότι «οι γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως ο πόλεμος με το Ιράν, δεν προκάλεσαν τα προβλήματα της οικονομίας, απλώς τα επιδείνωσαν». Και κατέληξε με νόημα: «Σε εμάς έγκειται η αιτία».
Η επισήμανση αυτή συνοψίζει το βασικό δίλημμα για την κυβέρνηση Μερτς: αν θα συνεχίσει να αναζητά εξηγήσεις εκτός συνόρων ή αν θα προχωρήσει στις δύσκολες, αλλά αναγκαίες, μεταρρυθμίσεις στο εσωτερικό.