Σε βαθιά πολιτική κρίση βυθίστηκε η Παραγουάη, μετά την παραίτηση του προέδρου της χώρας, Σαντιάγο Πένια, υπό το βάρος των αντιδράσεων για την κατάρρευση της Ueno Bank.
Η απόφαση της Κεντρικής Τράπεζας να θέσει την τράπεζα υπό κρατικό έλεγχο, την Τρίτη, λόγω σοβαρής ανεπάρκειας κεφαλαίων, πυροδότησε μαζικές αντιδράσεις.
Εκατομμύρια καταθέτες βρέθηκαν ξαφνικά χωρίς πρόσβαση στις αποταμιεύσεις τους, ανάμεσά τους συνταξιούχοι και εργαζόμενοι.
Η υπόθεση απέκτησε γρήγορα πολιτικές διαστάσεις, καθώς ο Πένια είχε υπάρξει μέτοχος του επιχειρηματικού ομίλου που ήλεγχε την Ueno, προτού αποχωρήσει από αυτόν το 2025. Η αντιπολίτευση τον κατηγόρησε για σύγκρουση συμφερόντων και προνομιακή μεταχείριση της τράπεζας, τόσο σε επίπεδο εποπτείας όσο και στη διαχείριση δημόσιων και συνταξιοδοτικών κεφαλαίων.
«Θέλω να ζητήσω συγγνώμη από τον λαό. Αν σε οποιαδήποτε στιγμή απέτυχα, δεν ήταν ποτέ πρόθεσή μου να προδώσω την εμπιστοσύνη που μου δείξατε», ανέφερε ο Πένια σε βιντεοσκοπημένο μήνυμά του, με το οποίο ανακοίνωσε την παραίτησή του μέσω της πλατφόρμας Χ.
Λίγες ώρες μετά την παραίτησή του μάλιστα, η κάτω βουλή της Παραγουάης ψήφισε ομόφωνα την παραπομπή του απερχόμενου προέδρου.
Οργή στους δρόμους και πολιτική κατάρρευση
Στην Ασουνσιόν, εκατοντάδες πολίτες σχημάτιζαν ουρές έξω από τα υποκαταστήματα της Ueno, προσπαθώντας να αποσύρουν τα χρήματά τους.
Επί δύο ημέρες ξέσπασαν σφοδρές διαδηλώσεις με τους συμμετέχοντες να απαιτούν την επιστροφή των αποταμιεύσεών τους και την απομάκρυνση του προέδρου.
Η αστυνομία χρησιμοποίησε δακρυγόνα και οχήματα εκτόξευσης νερού για να διαλύσει το πλήθος.
Η κυβέρνηση επιχείρησε να περιορίσει την αναταραχή, θεσπίζοντας ρύθμιση που προβλέπει την επιστροφή των περισσότερων εγγυημένων καταθέσεων εντός πέντε εργάσιμων ημερών. Τα μέτρα, ωστόσο, δεν κατάφεραν να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη του κόσμου ο οποίος δεν έφευγε από τους δρόμους.
Η πολιτική απομόνωση του Πένια κορυφώθηκε όταν ακόμη και το κυβερνών κόμμα του, το Κολοράδο, στήριξε την απομάκρυνσή του. Η αντιπολίτευση είχε ήδη καταθέσει αίτημα παραπομπής του σε διαδικασία καθαίρεσης, κατηγορώντας τον για ευνοϊκή μεταχείριση της τράπεζας.
«Έχουμε περισσότερους από τρία εκατομμύρια Παραγουανούς που έχουν πληγεί και αισθάνονται προδομένοι, εξαπατημένοι», ανέφερε χαρακτηριστικά η βουλευτής Αλεχάντρο Ακιλέρα κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής συζήτησης.
Το παρασκήνιο της τραπεζικής κατάρρευσης
Η Ueno Bank, μέλος του επιχειρηματικού ομίλου Grupo Vázquez, είχε εξελιχθεί σε έναν από τους μεγαλύτερους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς της Παραγουάης, προσελκύοντας περίπου τρία εκατομμύρια πελάτες.
Πίσω από την ταχύτατη ανάπτυξή της, ωστόσο, συσσωρεύονταν σοβαρά προβλήματα. Σύμφωνα με την Κεντρική Τράπεζα, η Ueno είχε μεγάλη έκθεση σε δάνεια προς επιχειρήσεις συνδεδεμένες με τον όμιλο που την ήλεγχε, με τις χρηματοδοτήσεις να επιβαρύνουν σημαντικά την κεφαλαιακή της επάρκεια.
Η εποπτική αρχή εντόπισε σοβαρές αδυναμίες και, έπειτα από ελέγχους, διαπίστωσε ότι τα κεφάλαια της τράπεζας είχαν υποχωρήσει κάτω από τα νόμιμα όρια. Στις 3 Νοεμβρίου αποφάσισε να παρέμβει, αναλαμβάνοντας τον έλεγχό της με στόχο την προστασία των καταθετών και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, ήταν η έκταση της οικονομικής έκθεσης του δημόσιου τομέα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα της παραγουανής εφημερίδας ABC Color, στην Ueno βρίσκονταν περισσότερα από 800 εκατομμύρια δολάρια δημόσιων κεφαλαίων. Ανάμεσα στους μεγαλύτερους εκτεθειμένους οργανισμούς ήταν το ασφαλιστικό και συνταξιοδοτικό ταμείο IPS, με περίπου 355 εκατομμύρια δολάρια, αλλά και κρατικές επιχειρήσεις.
Παράλληλα, ερωτήματα προκάλεσε και η σχέση του επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας, Κάρλος Καρβάγιο, με την Ueno, καθώς είχε διατελέσει στο παρελθόν επικεφαλής χρηματοδοτικής εταιρείας από την οποία προέκυψε η τράπεζα. Ο Πένια ζήτησε την παραίτησή του, η οποία έγινε δεκτή.
Ο απερχόμενος πρόεδρος είχε ανέλθει στο ανώτερο αξίωμα το 2023, έχοντας προηγουμένως διατελέσει υπουργός Οικονομικών. Τη διακυβέρνηση της χώρας αναλαμβάνει πλέον ο αντιπρόεδρος Πέδρο Αλιάνια.
Το μεγάλο ερώτημα για την Παραγουάη είναι πλέον ποιος θα αναλάβει την ευθύνη για την τραπεζική κατάρρευση και, κυρίως, εάν θα καταφέρουν να ανακτήσουν τα χρήματά τους οι εκατομμύρια καταθέτες.