Το Πακιστάν έχει αναδειχθεί ως βασικός μεσολαβητής μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.
- Το Πακιστάν προσφέρεται ως μεσολαβητής μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, λόγω καλών σχέσεων και γεωπολιτικής θέσης, με στόχο την αποτροπή κλιμάκωσης
- Το Ισλαμαμπάντ μεσολαβεί σιωπηρά, μεταφέροντας προτάσεις μεταξύ των δύο χωρών, με άλλες χώρες να συμμετέχουν επίσης, προσπαθώντας να περιορίσουν την ένταση στην περιοχή.
- Η ιστορική εμπειρία του Πακιστάν ως μεσολαβητή σε διεθνείς κρίσεις, από την Κίνα έως το Αφγανιστάν, υπογραμμίζει τον ρόλο που μπορεί να παίξει.
Η απόφαση του Ισλαμαμπάντ να αναλάβει αυτόν τον ρόλο φαίνεται να καθοδηγείται τόσο από γεωπολιτικά όσο και από οικονομικά και εσωτερικά κίνητρα, με στόχο την αποτροπή περαιτέρω αναταραχής στην περιοχή, αλλά και την προστασία των ζωτικών συμφερόντων του Πακιστάν.
Τα τελευταία γεγονότα στη Μέση Ανατολή, με τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου, έχουν εντείνει τους φόβους για κλιμάκωση της σύγκρουσης, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα την παγκόσμια οικονομία μέσω της διατάραξης της παραγωγής πετρελαίου και της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο.
Το Πακιστάν διαμεσολαβητής μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το Πακιστάν προσφέρθηκε να δράσει ως ενδιάμεσος, προσπαθώντας να φέρει τις δύο πλευρές στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Το Ισλαμαμπάντ δεν έχει συχνά τον ρόλο του διαμεσολαβητή σε κρίσιμες διεθνείς υποθέσεις, ωστόσο η επιλογή του να ενεργήσει τώρα φαίνεται να βασίζεται σε τρεις κυρίως παράγοντες σύμφωνα με τους Times of Israel: Tην καλή σχέση που διατηρεί με την Ουάσιγκτον, την μακροχρόνια γειτνίαση και τις πολιτικές σχέσεις με την Τεχεράνη, και το γεγονός ότι η εμπλοκή του μπορεί να αποφέρει σημαντικά οφέλη για την εσωτερική και οικονομική σταθερότητα της χώρας.
Πακιστανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι η δημόσια ανακοίνωση της ειρηνευτικής πρωτοβουλίας ακολουθεί εβδομάδες σιωπηλής διπλωματίας, κατά τη διάρκεια των οποίων το Ισλαμαμπάντ μεσολάβησε για τη μεταφορά μηνυμάτων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Αν και οι λεπτομέρειες των διαδικασιών παραμένουν ασαφείς, είναι γνωστό ότι οι Αμερικανοί έχουν μεταφέρει μέσω Πακιστάν μια πρόταση 15 σημείων προς το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη έχει απαντήσει με δικές της προτάσεις 5 σημείων, χωρίς όμως να επιβεβαιώνει άμεσα τη διεξαγωγή επίσημων συνομιλιών.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Πακιστάν, Ισάκ Νταρ, δήλωσε ότι και άλλες χώρες όπως η Τουρκία και η Αίγυπτος εργάζονται πίσω από τα παρασκήνια για να φέρουν τις δύο πλευρές σε επαφή, ενώ ο Αμπντουλάχ Καν, διευθύνων σύμβουλος του Ινστιτούτου Μελετών Συγκρούσεων και Ασφάλειας του Πακιστάν, υπογραμμίζει ότι οι προσπάθειες του Ισλαμαμπάντ μπορεί να συμβάλουν στη συγκράτηση της σύγκρουσης, περιορίζοντας την ένταση στην περιοχή.
Η ρήξη της Τεχεράνης με τις χώρες του Κόλπου
Η επιλογή του Πακιστάν ως μεσολαβητή δεν είναι τυχαία. Οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν διευκολύνθηκαν κυρίως από χώρες του Κόλπου, όπως το Ομάν και το Κατάρ, αλλά αυτές δέχονται έντονη κριτική από την Τεχεράνη λόγω της εμπλοκής στον πόλεμο μέσω των αμερικανικών βάσεων, αφήνοντας κενό το οποίο καλύπτει το Ισλαμαμπάντ. Η γεωγραφική εγγύτητα του Πακιστάν με το Ιράν, η μακρά ιστορία διπλωματικών σχέσεων με τις ΗΠΑ και η ικανότητά του να διατηρεί σχέσεις με βασικούς περιφερειακούς παίκτες του δίνει μοναδική θέση σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία.
Το Ισλαμαμπάντ διατηρεί καλές σχέσεις με τα κράτη του Κόλπου, μεταξύ των οποίων η Σαουδική Αραβία, με την οποία υπέγραψε συμφωνία αμυντικής συνεργασίας πέρυσι, ενώ παράλληλα διατηρεί αυστηρή ουδετερότητα απέναντι στο Ισραήλ λόγω του παλαιστινιακού ζητήματος. Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ έχουν βελτιωθεί από πέρυσι, με αύξηση της διπλωματικής δραστηριότητας και επέκταση των οικονομικών δεσμών, ενώ το Πακιστάν συμμετέχει ενεργά σε διεθνή προγράμματα ειρήνης, όπως το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ.
Η εμπλοκή του Πακιστάν είναι κρίσιμη και για την εσωτερική του σταθερότητα. Η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Μέσης Ανατολής και τα εμβάσματα των περίπου πέντε εκατομμυρίων Πακιστανών που εργάζονται στον αραβικό κόσμο, τα οποία ισοδυναμούν με τα συνολικά έσοδα της χώρας από τις εξαγωγές. Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου έχει ήδη προκαλέσει αύξηση 20% στις τιμές των καυσίμων, επιδεινώνοντας την κοινωνική και οικονομική πίεση στην κυβέρνηση του πρωθυπουργού Σεμπάζ Σαρίφ.
Το διπλωματικό προηγούμενο του Ισλαμαμπάντ
Επίσης, η ιστορική εμπειρία του Πακιστάν ως μεσολαβητής υπογραμμίζει την ικανότητά του να χειρίζεται πολύπλοκες διεθνείς κρίσεις.
Από την εμπλοκή του στρατηγού Γιαχιά Χαν στις παράλληλες επαφές που οδήγησαν στην ιστορική επίσκεψη του Προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον στην Κίνα το 1972, έως τη συμμετοχή του στις Συμφωνίες της Γενεύης το 1988 που οδήγησαν στην απόσυρση των Σοβιετικών από το Αφγανιστάν, το Πακιστάν έχει δείξει την ικανότητά του να λειτουργεί ως κρίσιμος διπλωματικός κόμβος.
Πιο πρόσφατα, διευκόλυνε τις επαφές μεταξύ των Αφγανών Ταλιμπάν και της Ουάσιγκτον, οδηγώντας στις συνομιλίες στη Ντόχα και στη συμφωνία για την απόσυρση των δυνάμεων του ΝΑΤΟ το 2020.