Ένα νέο, κρίσιμο διπλωματικό παιχνίδι βρίσκεται σε εξέλιξη για τον πόλεμο στην Ουκρανία, με τις ΗΠΑ να εξετάζουν τρόπους ώστε Ρωσία και Ουκρανία να περιορίσουν την ένταση μέσα στον χειμώνα, ενώ επιχειρείται επανεκκίνηση των ειρηνευτικών συνομιλιών.
- Αμερικανοί απεσταλμένοι συναντήθηκαν με Πούτιν και Ζελένσκι, μεταφέροντας το μήνυμα ότι η Ρωσία είναι έτοιμη για διαπραγματεύσεις. Η κίνηση αποσκοπεί στην επανεκκίνηση των ειρηνευτικών συνομιλιών, παρά την ένταση των ρωσικών επιθέσεων που προκαλεί επιφυλάξεις στο Κίεβο.
- Οι ΗΠΑ εξετάζουν συγκεκριμένα μέτρα αποκλιμάκωσης για τον χειμώνα, με επίκεντρο την προστασία ενεργειακών εγκαταστάσεων και την ασφάλεια στις μεταφορές σιτηρών και πετρελαίου. Στόχος είναι η αποφυγή μιας νέας μεγάλης κλιμάκωσης κατά τους ψυχρούς μήνες.
- Το Κίεβο εκφράζει φόβους ότι ο Πούτιν θα χρησιμοποιήσει το κρύο και τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές για να πιέσει την Ουκρανία. Ο Ζελένσκι ζητά ενίσχυση των κυρώσεων, τονίζοντας την οικονομική ανάγκη της Ρωσίας για συνέχιση του πολέμου.
- Ο Ζελένσκι θέτει τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο ως τελευταία ευκαιρία για επανεκκίνηση του διαλόγου. Παράλληλα, οι ΗΠΑ προωθούν «χειμερινό πακέτο» στήριξης με έμφαση στην αεράμυνα, την ενεργειακή ασφάλεια και την αποστολή LNG στην Ουκρανία.
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι αποκάλυψε σε συνέντευξή του στο Axios ότι οι επόμενες εβδομάδες μπορεί να αποτελέσουν ένα από τα τελευταία παράθυρα για διπλωματική κινητικότητα πριν ο χειμώνας μετατρέψει ξανά την ενεργειακή υποδομή της Ουκρανίας σε βασικό στόχο του πολέμου.
Το Κίεβο φοβάται ότι η Μόσχα θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει το κρύο, τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και μια πιθανή νέα στρατιωτική κλιμάκωση για να πιέσει την Ουκρανία σε μεγαλύτερες παραχωρήσεις.
Ο Ζελένσκι, ωστόσο, βλέπει και μια διαφορετική παράμετρο: εκτιμά ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν χρειάζεται τον Ντόναλντ Τραμπ και δεν θα ήθελε να συγκρουστεί μαζί του ενόψει των αμερικανικών ενδιάμεσων εκλογών.
«Η αίσθησή μου είναι ότι ο Πούτιν χρειάζεται τον Τραμπ. Δεν θέλει να τον αναστατώσει», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Το διπλό παιχνίδι του Τραμπ - Μόσχα και Κίεβο στο ίδιο τραπέζι
Η νέα διπλωματική κινητικότητα ήρθε μετά την αποστολή των Αμερικανών απεσταλμένων Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ.
Οι δύο άνδρες συναντήθηκαν το Σάββατο με τον Βλαντίμιρ Πούτιν στο Κρεμλίνο για περίπου τρεις ώρες και την επόμενη ημέρα ταξίδεψαν στο Κίεβο για συνομιλίες με τον Ζελένσκι. Ήταν η πρώτη επίσημη επίσκεψή τους στην Ουκρανία από την έναρξη της δεύτερης θητείας του Τραμπ.
Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι μετέφεραν το μήνυμα ότι η Ρωσία είναι έτοιμη να διαπραγματευτεί.
Η εικόνα, όμως, παραμένει αντιφατική.
Από τη μία πλευρά, η Ουάσινγκτον επιχειρεί να «ξεμπλοκάρει» τη διπλωματική διαδικασία και να επαναφέρει τις δύο πλευρές σε συνομιλίες.
Από την άλλη, οι ρωσικές επιθέσεις εναντίον ουκρανικών πόλεων έχουν ενταθεί, γεγονός που προκαλεί σοβαρές αμφιβολίες στο Κίεβο για το κατά πόσο η Μόσχα είναι πραγματικά έτοιμη να κάνει συμβιβασμούς.
Παρά τις επιφυλάξεις του, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η εντύπωσή του μετά τις επαφές των Αμερικανών είναι πως ο Πούτιν είναι τουλάχιστον «έτοιμος να συζητήσει» ιδέες για την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων.
Το σχέδιο για τον χειμώνα: Ενέργεια, σιτηρά και πετρέλαιο
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο των συνομιλιών βρίσκεται πίσω από τις κλειστές πόρτες.
Σύμφωνα με τον Ζελένσκι, οι ΗΠΑ δεν συζητούν μόνο την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών Ρωσίας-Ουκρανίας. Εξετάζουν παράλληλα συγκεκριμένα μέτρα αποκλιμάκωσης πριν και κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
Στο τραπέζι βρίσκονται:
- οι ενεργειακές εγκαταστάσεις,
- η ηλεκτροδότηση,
- οι μεταφορές σιτηρών,
- οι εξαγωγές πετρελαίου,
- οι εξαγωγές φυσικού αερίου.
Η λογική της αμερικανικής πρωτοβουλίας φαίνεται να κινείται σε δύο επίπεδα: πρώτα να επανεκκινήσουν οι διαπραγματεύσεις και, παράλληλα, να βρεθούν πρακτικοί τρόποι ώστε ο φετινός χειμώνας να μην εξελιχθεί σε νέα περίοδο μεγάλης κλιμάκωσης.
Ο Ουκαρνός πρόεδρος χαρακτήρισε αυτή την ερμηνεία «πολύ κοντά στην πραγματικότητα» των συζητήσεων.
Ο στόχος θα ήταν να συμφωνηθούν βήματα που θα μπορούσαν να φέρουν σταδιακά τις δύο πλευρές πιο κοντά σε μια πραγματική ειρηνευτική διαδικασία.
Ο φόβος του Κιέβου: Ο Πούτιν ποντάρει στο κρύο
Για το Κίεβο, όμως, ο χρόνος δεν είναι ουδέτερος.
Ο Ζελένσκι εκτιμά ότι ο Πούτιν υπολογίζει πως ένας ακόμη σκληρός χειμώνας μπορεί να γονατίσει την Ουκρανία.
«Η Ρωσία πραγματικά πιστεύει ότι αυτός ο χειμώνας μπορεί να μας διαλύσει», δήλωσε.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η Μόσχα θα μπορούσε να συνδυάσει μια νέα χειμερινή στρατιωτική επιχείρηση με μαζικά πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές, προκαλώντας προβλήματα στην ηλεκτροδότηση και αυξάνοντας την πίεση στην ουκρανική κοινωνία.
Το Κρεμλίνο, όπως υποστηρίζει ο Ζελένσκι, θα ήθελε στη συνέχεια μια Ουκρανία πιο εξαντλημένη και πιο διατεθειμένη να κάνει παραχωρήσεις.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι το Κίεβο θεωρεί πως έχει ήδη κάνει όλους τους συμβιβασμούς που μπορούσε να κάνει και ότι οποιαδήποτε σοβαρή ειρηνευτική διαδικασία θα πρέπει να συνοδεύεται από εγγυήσεις ασφαλείας και οικονομική στήριξη.
«Ο Πούτιν χρειάζεται χρήματα»
Ο Ζελένσκι θεωρεί ότι υπάρχει ένα ακόμη σημείο πίεσης για τη Ρωσία: η οικονομία.
Για τον λόγο αυτό ζητά από την Ουάσινγκτον να ενισχύσει την πίεση μέσω νέων κυρώσεων.
«Ο Πούτιν χρειάζεται χρήματα. Ο Πούτιν θέλει χρήματα για να συνεχίσει τον πόλεμο», είπε, υποστηρίζοντας ότι οι οικονομικές κυρώσεις μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό μοχλό πίεσης στις διαπραγματεύσεις.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η Ουκρανία μπορεί να πλήξει τη ρωσική οικονομία, ενώ τυχόν προβλήματα στις ρωσικές αγροτικές εξαγωγές θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις διεθνείς τιμές τροφίμων και να προκαλέσουν μεγαλύτερη επισιτιστική ανασφάλεια.
Σεπτέμβριος και Οκτώβριος: Η τελευταία ευκαιρία πριν τον χειμώνα;
Ο Ζελένσκι θέλει να αξιοποιήσει τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο για την επανεκκίνηση της διπλωματικής διαδικασίας.
Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη αργότερα εντός του μήνα αποτελεί ένα πιθανό σημείο για νέες επαφές μεταξύ Αμερικανών και Ουκρανών αξιωματούχων.
Δεν αποκλείεται επίσης μια νέα τριμερής συνάντηση ΗΠΑ-Ουκρανίας-Ρωσίας, αν και μέχρι στιγμής δεν υπάρχει οριστική απόφαση.
«Έχουμε αυτόν τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο για να βρούμε οποιονδήποτε τρόπο να μιλήσουμε», είπε ο Ζελένσκι. «Χωρίς διάλογο δεν θα έχουμε αποτέλεσμα».
Και έστειλε ουσιαστικά το μήνυμα ότι ο Τραμπ έχει μπροστά του ένα στενό χρονικό περιθώριο για να πετύχει κάτι που μέχρι σήμερα έχει αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολο: να βάλει ξανά τη Ρωσία και την Ουκρανία σε πραγματική τροχιά διαπραγμάτευσης.
Το «χειμερινό πακέτο» του Τραμπ
Παράλληλα με τη διπλωματική προσπάθεια, οι ΗΠΑ στηρίζουν ένα ξεχωριστό «χειμερινό πακέτο» για την Ουκρανία, με έμφαση στην αεράμυνα και την ενεργειακή ασφάλεια.
Ο Ζελένσκι ξεκαθάρισε ότι η βοήθεια δεν αφορά μόνο πυραύλους.
Στο πακέτο περιλαμβάνεται και LNG, αλλά και μέτρα αποκλιμάκωσης που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές.
Το μεγάλο στοίχημα είναι αν όλα αυτά μπορούν να λειτουργήσουν ταυτόχρονα, γιατί άλλο πράγμα είναι μια προσωρινή μείωση των επιθέσεων και άλλο μια πραγματική ειρηνευτική συμφωνία.
Και μέχρι στιγμής, η ιστορία των προηγούμενων προσπαθειών για εκεχειρία έχει δείξει ότι η απόσταση ανάμεσα στα δύο είναι τεράστια.
Ο χειμώνας πλησιάζει και το διπλωματικό ρολόι μετρά αντίστροφα. Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να ανοίξει ξανά τον δρόμο των συνομιλιών, ο Ζελένσκι βλέπει ένα περιορισμένο παράθυρο ευκαιρίας και ο Πούτιν εξακολουθεί να κρατά τα στρατιωτικά χαρτιά του στο τραπέζι. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο αν θα υπάρξει διάλογος, αλλά αν αυτός θα προλάβει να ξεκινήσει πριν ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας συνεχιστεί για έναν ακόμη σκληρό χειμώνα.