Οι πρώτες τριμερείς ειρηνευτικές συνομιλίες μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών, από την έναρξη του πολέμου, ξεκίνησαν στο Άμπου Ντάμπι, σε μια κρίσιμη συγκυρία.
Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή η διπλωματία επιστρέφει στο προσκήνιο, στον απόηχο των τελευταίων κινήσεων του Ντόναλντ Τραμπ με την επιχείρηση στη Βενεζουέλα, τις απειλές στο Ιράν, τη διεκδίκηση της Γροιλανδίας, τη συγκρότηση του «Συμβουλίου Ειρήνης» και όλα όσα έχει πει ο Αμερικανός πρόεδρος τις τελευταίες ημέρες -ειδικά στο Νταβός- και είναι πολλά.
Το βράδυ οι επίσημες διαπραγματεύσεις
Αν όμως κάτι ξεχωρίζει από τα πολλά που έχει πει ο Αμερικανός ηγέτης, είναι η θέλησή του να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία. Στον απόηχο όλων αυτών, ξεκίνησαν σήμερα στο Άμπου Ντάμπι οι τριμερείς συνομιλίες, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές αν πρόκειται για πραγματική προσπάθεια επίλυσης, έστω μια «αναγνωριστική» ή για μία ακόμη επανάληψη ενός γνώριμου αδιεξόδου.
Αυτή τη στιγμή, σύμφωνα με πληροφορίες του SkyNews από την ουκρανική πλευρά, διεξάγονται ανεπίσημες συνομιλίες και οι επίσημες διαπραγματεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν το βράδυ. Όπως αναφέρθηκε, οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να είναι οι πρώτες άμεσες τριμερείς ειρηνευτικές συνομιλίες από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας.
Διπλωματία-εξπρές από Νταβός σε Μόσχα και ΗΑΕ
Οι τελευταίες 24 ώρες πριν από την έναρξη των συνομιλιών κύλησαν με καταιγιστικούς ρυθμούς. Οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, μετέβησαν από το Νταβός στη Μόσχα, όπου είχαν σχεδόν τέσσερις ώρες συνομιλιών με τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Στη συνέχεια, πέταξαν απευθείας, σε ένα διάρκειας πέντε ωρών ταξίδι, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, σε έναν διπλωματικό μαραθώνιο που δείχνει τη βιασύνη της Ουάσιγκτον να ανοίξει έναν δίαυλο επικοινωνίας και να φέρει απτά αποτελέσματα προόδου.
Παρά τα αισιόδοξα μηνύματα που εκπέμφθηκαν από το Νταβός, όπου ο Τραμπ συνάντησε τον Ζελένσκι, πηγές με γνώση των στρατιωτικών εξελίξεων εμφανίζονται πολύ πιο επιφυλακτικές. Αμερικανική πηγή που συμβουλεύει αξιωματούχους του Πενταγώνου χαρακτήρισε τη διπλωματική διαδικασία «φάρσα», υποστηρίζοντας ότι η διπλωματία δεν αντανακλά την πραγματικότητα στο πεδίο. Και αυτή η πραγματικότητα συνοψίζεται στο βασικό ζήτημα, που δεν είναι άλλο από το εδαφικό.
Το αγκάθι της εδαφικής κυριαρχίας
Το ζήτημα της εδαφικής κυριαρχίας παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο σε οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία. Η Ρωσία απαιτεί τον πλήρη έλεγχο του Ντονμπάς, ενώ η Ουκρανία απορρίπτει κατηγορηματικά οποιαδήποτε παραχώρηση, ιδιαίτερα περιοχών τις οποίες η Μόσχα δεν ελέγχει καν στρατιωτικά. Το Κρεμλίνο επανέλαβε, διά του Ντμίτρι Πεσκόφ, ότι η απόσυρση των ουκρανικών δυνάμεων από το Ντονμπάς αποτελεί «πολύ σημαντική προϋπόθεση» για τον τερματισμό του πολέμου.
Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, από την πλευρά του, επιβεβαίωσε ότι τα εδαφικά ζητήματα θα τεθούν στο τραπέζι, ξεκαθαρίζοντας όμως πως η Ουκρανία δεν πρόκειται να παραδώσει εδάφη που υπερασπίστηκε με μεγάλο ανθρώπινο και στρατιωτικό κόστος.
Το «χαρτί» Μπουντάνοφ
Μέσα σε αυτό το βαρύ κλίμα, το Κίεβο φαίνεται να διαθέτει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό ατού, σύμφωνα με ανάλυση του Sky News. Αυτό το ατού είναι ένας Ουκρανός, ο οποίος βρίσκεται για λογαριασμό του Ζελένσκι στο Άμπου Ντάμπι. Αυτός είναι ο Κιρίλο Μπουντάνοφ, πρώην επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών της Ουκρανίας, που πρόσφατα ανέλαβε πολιτικό ρόλο ως επικεφαλής του προσωπικού του Ουκρανού προέδρου και σήμερα θεωρείται πρόσωπο ιδιαίτερης βαρύτητας στην Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με αμερικανική πηγή που μίλησε στο βρετανικό Μέσο υπό άκρα μυστικότητα, ο Μπουντάνοφ αποτελεί «το μόνο μέλος του Γραφείου Ζελένσκι που λαμβάνεται πραγματικά σοβαρά υπόψη». Ο αμερικανικός στρατός και οι μυστικές υπηρεσίες τον σέβονται βαθιά, κάτι που προσδίδει στις ουκρανικές θέσεις αυξημένη αξιοπιστία στα μάτια των ΗΠΑ. Αυτό το ατού για τον Ζελένσκι σημαίνει πάρα πολλά, ειδικά στον κόσμο του Ντόναλντ Τραμπ, όπου η προσωπική εκτίμηση και ο σεβασμός γύρω από πρόσωπα έχουν μια παραπάνω σημασία για να συνεργάζεται, τόσο ο ίδιος και όσο και το επιτελείο του.
Γιατί τώρα και γιατί στο Άμπου Ντάμπι;
Το ερώτημα που πλανάται είναι γιατί αυτή η συνάντηση γίνεται τώρα και γιατί επιλέχθηκε το Άμπου Ντάμπι. Η απάντηση ίσως κρύβεται στην αίσθηση ότι καμία πλευρά δεν θα εμφανιζόταν χωρίς να έχει, έστω και θεωρητικά, εξετάσει έναν πιθανό συμβιβασμό. Αυτή είναι η απάντηση στο γιατί τώρα.
Γιατί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα; Γιατί, προφανώς, λειτουργούν ως ουδέτερο έδαφος, μακριά από τα παραδοσιακά διπλωματικά κέντρα, προσφέροντας ένα περιβάλλον λιγότερο φορτισμένο με συμβολισμούς κ.ά.
Η εκτίμηση στο σχόλιο του SkyNews γύρω από τις συνομιλίες στο Άμπου Ντάμπι είναι ότι και οι δύο πλευρές διεκδικούν, αλλά έχουν τη διάθεση να καταλήξουν σε κάποιον συμβιβασμό. Μένει να δούμε την κατάληξη ενός ακόμη εγχειρήματος, για το οποίο δεν γνωρίζουμε καν εάν Ουκρανοί και Ρώσοι βρίσκονται στην ίδια αίθουσα ή συνομιλούν μέσω των ΗΠΑ. Το εδαφικό, όμως, καθορίζει τα πάντα και αποτελεί το μεγαλύτερο αγκάθι στην πορεία για την εξεύρεση οποιασδήποτε ειρηνευτικής λύσης.