Στη Μόσχα στρέφεται σήμερα το ενδιαφέρον για τον πόλεμο στην Ουκρανία, με τις ΗΠΑ να απευθύνουν συγκεκριμένο αίτημα στη Ρωσία, μετά από έντονες συνομιλίες που έλαβαν χώρα στο Άμπου Ντάμπι.
Ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ αναμένεται να συναντηθούν με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, μεταφέροντας προτάσεις της αμερικανικής πλευράς.
Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να συνδέσει τις διαπραγματεύσεις για την ειρήνευση στην Ουκρανία με μια ευρύτερη διευθέτηση των σχέσεων ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Axios, η Ουάσιγκτον έχει ζητήσει από τη Μόσχα να καταθέσει μια νέα πρόταση για μια μελλοντική συμφωνία ασφαλείας με την Ευρώπη, η οποία δεν θα περιορίζεται στην προβολή των ρωσικών ανησυχιών, αλλά θα περιλαμβάνει και συγκεκριμένα μέτρα αποκλιμάκωσης από τη ρωσική πλευρά.
Ο Τζάρεντ Κούσνερ ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι ο ίδιος και ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ θα ταξιδέψουν στη ρωσική πρωτεύουσα για να παρουσιάσουν στον Πούτιν όσα συζητήθηκαν στις χθεσινές επαφές στο Άμπου Ντάμπι και να επιδιώξουν περαιτέρω πρόοδο στα ανοιχτά ζητήματα.
«Βλέπουμε ορισμένα ανοίγματα και ευκαιρίες», ανέφερε ο Κούσνερ, περιγράφοντας την αμερικανική προσέγγιση.
Η αμερικανική πρόταση για μια νέα συμφωνία ασφαλείας
Σύμφωνα με τις πληροφορίες του Axios, η Ουάσιγκτον ζητά από τη Ρωσία να διατυπώσει εκ νέου τις ανησυχίες και τις απαιτήσεις της για την ευρωπαϊκή ασφάλεια, παρουσιάζοντας παράλληλα συγκεκριμένα και αμοιβαία μέτρα που θα μπορούσε να λάβει για την αποκλιμάκωση της έντασης με τις ευρωπαϊκές χώρες.
Για χρόνια, η Μόσχα επιδιώκει μια συμφωνία ασφαλείας που θα περιορίζει τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και θα προβλέπει τη μείωση της στρατιωτικής παρουσίας της Συμμαχίας στην Ανατολική Ευρώπη. Οι συγκεκριμένες απαιτήσεις είχαν απορριφθεί στο παρελθόν από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, στο πλαίσιο της σημερινής διπλωματικής προσπάθειας, η αμερικανική κυβέρνηση εμφανίζεται πλέον διατεθειμένη να εξετάσει μια ευρύτερη διευθέτηση, εφόσον αυτή ενταχθεί σε μια συνολική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Το μήνυμα που μετέφεραν Γουίτκοφ και Κούσνερ στους Ρώσους συνομιλητές τους στο Άμπου Ντάμπι ήταν ότι οι ρωσικές ανησυχίες πρέπει να συνοδεύονται από προτάσεις που θα καθησυχάζουν και την άλλη πλευρά. «Είπαμε στους Ρώσους ότι έχουν τις επιθυμίες και τους φόβους τους, αλλά πρέπει να παρουσιάσουν διαφορετικά μέτρα αποκλιμάκωσης και διαφορετικές προτάσεις, εάν θέλουν η Ευρώπη να μπορέσει να δεχθεί αυτές τις προτάσεις με θετικό τρόπο», δήλωσε ο Κούσνερ μετά τις συνομιλίες.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, οι Ρώσοι διαπραγματευτές υποστήριξαν ότι ο Πούτιν αποφάσισε να εισβάλει στην Ουκρανία επειδή ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, δεν απάντησε σε επιστολή του το 2021, στην οποία εξέθετε τις ανησυχίες της Μόσχας για την ασφάλεια. Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι απάντησαν ότι ο κόσμος έχει αλλάξει σημαντικά από τότε, ζητώντας από τη Ρωσία να καταθέσει μια νέα πρόταση, προσαρμοσμένη στις σημερινές συνθήκες.
Το αγκάθι της ευρωπαϊκής συμμετοχής
Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναμένεται να τεθούν και στη σημερινή συνάντηση με τον Πούτιν είναι η συμμετοχή ευρωπαϊκών εκπροσώπων στον επόμενο γύρο των ειρηνευτικών συνομιλιών μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Η αμερικανική πλευρά επιθυμεί να εξασφαλίσει τη συναίνεση της Μόσχας, ώστε οι Ευρωπαίοι να αποκτήσουν θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, η Ρωσία εμφανίζεται απρόθυμη να δεχθεί μια τέτοια εξέλιξη. Ο επικεφαλής της ρωσικής αντιπροσωπείας στο Άμπου Ντάμπι, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, άσκησε σκληρή κριτική στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, υποστηρίζοντας ότι «οι ηγεσίες ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών επιδίδονται ουσιαστικά σε μια συλλογική εξαπάτηση του ουκρανικού λαού και συμβάλλουν στους μαζικούς θανάτους αμάχων». «Επομένως, δεν καταλαβαίνω τι μπορεί να συζητηθεί μαζί τους», πρόσθεσε.
Παρά τη συγκεκριμένη στάση, ο Μεντίνσκι δήλωσε ότι η Ρωσία επιθυμεί μια ευρύτερη συμφωνία ασφαλείας με την Ευρώπη, στο πλαίσιο μιας συνολικής διευθέτησης για τον τερματισμό του πολέμου. Χρησιμοποιώντας μάλιστα μια ιδιαίτερα αιχμηρή μεταφορά, υποστήριξε: «Στην Ουκρανία, απλώς έσπασε ένα απόστημα. Πρέπει να θεραπευτεί ολόκληρο το σώμα -ένας επίδεσμος δεν θα κάνει τη δουλειά».
Το τεταμένο παρασκήνιο στο Άμπου Ντάμπι
Η σημερινή συνάντηση στη Μόσχα έρχεται μετά από έναν δύσκολο και ιδιαίτερα φορτισμένο γύρο συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, όπου Αμερικανοί, Ρώσοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι συναντήθηκαν με τη διαμεσολάβηση των Γουίτκοφ, Κούσνερ και του διοικητή της Ευρωπαϊκής Διοίκησης των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, στρατηγού Αλέξους Γκρίνκεβιτς.
Οι απευθείας συνομιλίες μεταξύ Ρώσων και Ουκρανών χαρακτηρίστηκαν από ένταση και έντονες συναισθηματικές αντιπαραθέσεις. Σύμφωνα με πηγή που συμμετείχε στη συνάντηση, οι δύο πλευρές εξέφρασαν τα παράπονα και τις θέσεις τους, έπειτα από εννέα μήνες χωρίς απευθείας συνομιλίες.
Οι Γουίτκοφ και Κούσνερ επιχείρησαν να περιορίσουν την ένταση, εξηγώντας στους διαπραγματευτές ότι στόχος ήταν να ολοκληρωθεί ο συγκεκριμένος γύρος με συγκεκριμένες επιλογές προς εξέταση από τους ηγέτες των δύο χωρών.
«Είχαμε αρκετά δύσκολες συζητήσεις», δήλωσε ο Κούσνερ μετά την ολοκλήρωση των επαφών την Τετάρτη. Από την πλευρά του, ο Ουκρανός διαπραγματευτής Νταβίντ Αραχάμια ανέφερε ότι «οι Ρώσοι ήρθαν με αυστηρές οδηγίες. Ήταν πολύ δύσκολο να τις μετριάσουμε, αλλά η διαδικασία ολοκληρώθηκε παραγωγικά».
Παρά τις δυσκολίες, οι συνομιλίες κατέληξαν σε συμφωνία για ανταλλαγή αιχμαλώτων, η οποία, σύμφωνα με τον Κούσνερ και τον Αραχάμια, θα μπορούσε να είναι η μεγαλύτερη από την έναρξη του πολέμου. Ο ακριβής αριθμός των κρατουμένων που θα απελευθερωθούν αναμένεται να καθοριστεί στις επαφές με τον Πούτιν και τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Πριν και μετά τις συνομιλίες, οι αμερικανικές και ουκρανικές αντιπροσωπείες ενημέρωσαν ανώτερους διπλωμάτες από τη Γερμανία, τη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ.
Οι επιφυλάξεις της Ευρώπης και η επόμενη ημέρα
Η αμερικανική στρατηγική προβλέπει την παράλληλη διαπραγμάτευση μιας συμφωνίας για τον τερματισμό του πολέμου και μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης. Ωστόσο, η εφαρμογή μιας τέτοιας συμφωνίας ασφαλείας θα πραγματοποιηθεί μόνο μετά την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης, σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει τη σκέψη του Λευκού Οίκου.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει ήδη ξεκαθαρίσει ότι η Ευρώπη θα συζητήσει μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας μόνο μετά το τέλος του πολέμου.
Παρ' όλα αυτά, σύμφωνα με δύο πηγές που επικαλείται το Axios, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που συμμετείχαν στις επαφές στο Άμπου Ντάμπι συμφώνησαν να εμπλακούν παράλληλα και στις δύο διαπραγματευτικές διαδικασίες, υπογραμμίζοντας ότι οι τελικές αποφάσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια θα ληφθούν μετά τη λήξη της σύγκρουσης.
Η Ουάσιγκτον εκτιμά ότι η συμμετοχή των Ευρωπαίων στις ειρηνευτικές συνομιλίες θα μπορούσε να τους καταστήσει περισσότερο πρόθυμους να εξετάσουν μια ευρύτερη συμφωνία με τη Ρωσία. Άλλωστε, ο Ζελένσκι δεν πρόκειται να συμφωνήσει σε μια διευθέτηση χωρίς να γνωρίζει τι θα ακολουθήσει ως προς τις εγγυήσεις ασφαλείας, ενώ και ο Πούτιν επιθυμεί να γνωρίζει το μελλοντικό πλαίσιο των σχέσεων της Ρωσίας με την Ευρώπη.
Η αμερικανική πλευρά έχει διαμηνύσει, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ότι δεν πρόκειται να συμφωνήσει σε μια διευθέτηση ασφαλείας με τη Ρωσία χωρίς τη συναίνεση της Ευρώπης και της Ουκρανίας, ούτε θα παραχωρήσει στη Μόσχα δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις που αφορούν την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της συνόδου Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο αργότερα μέσα στην εβδομάδα. Μετά τη συνάντησή τους με τον Πούτιν, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ αναμένεται επίσης να μεταβούν στην ιρλανδική πρωτεύουσα, όπου θα συναντηθούν με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, προκειμένου να εξετάσουν τις ιδέες που προέκυψαν από τις συνομιλίες.