Ένα κύμα νοσταλγίας για τον σοσιαλισμό της εποχής του Λιονέλ Ζοσπέν, μετά τον θάνατό του στις 22 Μαρτίου, βιώνει η Γαλλία.
Ο εκλιπών πρώην πρωθυπουργός -ένας από τους τελευταίους «πολιτικούς ηγέτες, που δεν υπάρχουν πια»-, σύμφωνα με μεγάλη μερίδα της γαλλικής κοινής γνώμης, αναγνωρίζεται σήμερα από πολλούς για τη συνέπεια, τις αρχές και την πολιτική του εντιμότητα, χαρακτηριστικά που πολλοί νιώθουν ότι λείπουν από τη σύγχρονη πολιτική ζωή, όπως σχολιάζει η εφημερίδα «Le Monde».
O Ζοσπέν «ήταν ο μόνος που είπε “αποχωρώ από την πολιτική” και το έκανε»
Ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά του Ζοσπέν ήταν η απόφασή του να αποσυρθεί από την πολιτική μετά την ήττα του το 2002, χωρίς να προσπαθήσει να επανέλθει στον δημόσιο βίο. Η στάση του αυτή έχει γίνει σημείο αναφοράς για πολλούς Γάλλους. Δημοσκόπηση της Verian, τον Σεπτέμβριο του 2025, τοποθετούσε τον Ζοσπέν στην κορυφή των πρώην πρωθυπουργών, εν ζωή ή νεκρών, που οι ψηφοφόροι θα ήθελαν «να δουν να επιστρέφουν στο πόστο τους» στο Ματινιόν.
Όπως σχολίασε ο ηθοποιός Ματιέ Πενσινάτ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «[Ο Ζοσπέν] ήταν ο μόνος που είπε “σταματάω” και πραγματικά σταμάτησε. Θα ήθελα να τον δω πρόεδρο».
Ο σεβασμός στην υπόσχεση και η συνέπεια λόγων και πράξεων καθιστούν σήμερα τον Ζοσπέν σύμβολο πολιτικής αξιοπρέπειας, κάτι που πολλοί θεωρούν ότι λείπει από τους σημερινούς πολιτικούς.
Πέθανε ο πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας, Λιονέλ Ζοσπέν
Αυτή η κίνησή του να αποχωρήσει από τον δημόσιο βίο χωρίς οργή ή αντιπαραθέσεις αναδεικνύει μια διαφορετική αντίληψη για την πολιτική, όπου η δύναμη δεν συνδέεται απαραίτητα με την επιμονή στην εξουσία, αλλά με τη συνέπεια και την υπευθυνότητα απέναντι στους πολίτες, σημειώνει η
«Le Monde».
Πολιτικοί από όλα τα στρατόπεδα αναγνωρίζουν την αξία του Ζοσπέν
Η εκτίμηση για τον Ζοσπέν δεν περιορίζεται στους πρώην συμμάχους του. Ο νεοκομμουνιστής ηγέτης της «Ανυπότακτης Γαλλίας» Ζαν-Λυκ Μελανσόν τον εξυμνεί ως ενοποιητική προσωπικότητα της «πολυκομματικής Αριστεράς», υπενθυμίζοντας τον ρόλο του στην ενοποίηση σοσιαλιστών, κομμουνιστών και οικολόγων στην εποχή της «αριστεράς πολυμορφίας».
Από την άλλη πλευρά, πολιτικοί της Δεξιάς χρησιμοποιούν την εικόνα του Ζοσπέν για να υπογραμμίσουν τις αδυναμίες της σημερινής Αριστεράς. Ο πρώην πρωθυπουργός Γκαμπριέλ Ατάλ του κόμματος του Μακρόν σημειώνει χαρακτηριστικά: «Υπήρχαν αρχές σε εκείνη την Αριστερά».
Η σοσιαλίστρια πρώην υπουργός Μαρτίν Ομπρί σχολιάζει με νόημα: «Σήμερα η πολιτική είναι προσωπικές φιλοδοξίες και εγωισμοί», αναδεικνύοντας μια διάχυτη αίσθηση νοσταλγίας για την εποχή που οι ιδέες και οι αρχές προηγούνταν των προσωπικών συμφερόντων.
Ακόμη και η επικεφαλής της ακροδεξιάς «Εθνικής Συσπείρωσης» Μαρίν Λεπέν αναφέρθηκε σε παλαιότερες δηλώσεις του Ζοσπέν, υπενθυμίζοντας ότι μετά το 2002 ήταν ο μόνος που τόλμησε να καταδικάσει το «ψευδές αφήγημα περί φασιστικού κινδύνου», κάτι που εκτιμάται ακόμη και από την άκρα δεξιά.
Η «χρυσή εποχή» της πολιτικής και της κοινωνίας
Η νοσταλγία για τα χρόνια της πρωθυπουργίας του Ζοσπέν επεκτείνεται πέρα από τον ίδιο, καθώς την εποχή εκείνη η γαλλική οικονομία αναπτυσσόταν με σταθερούς ρυθμούς, τα κόμματα είχαν σαφή προσανατολισμό και ειδικό βάρος και οι υπουργοί και οι προσωπικότητες της πολιτικής ήταν πιο αναγνωρίσιμες στην κοινή γνώμη.
Η περίοδος αυτή ταυτίζεται με ανάπτυξη 3% της γαλλικής οικονομίας, τη νίκη των «τρικολόρ» στο Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου του 1998 και την επιτυχία της ταινίας «Αστερίξ: Αποστολή Κλεοπάτρα», που έκοψε 15 εκατομμύρια εισιτήρια. Ήταν μια εποχή όπου όλοι οι πολίτες ήταν «25 χρόνια νεότεροι», όπως παρατηρούν οι ιστορικοί της περιόδου, ενισχύοντας τη ρομαντικοποίηση αυτής της εποχής.
Η πολιτική ζωή της εποχής εκείνης χαρακτηριζόταν από σταθερότητα, σεβασμό στους θεσμούς και συνεργασίες που δεν καθορίζονταν αποκλειστικά από προσωπικές φιλοδοξίες, όπως αναφέρει η Monde. Kαι ο Ζοσπέν αναδεικνύεται ως η προσωποποίηση αυτής της πολιτικής κουλτούρας, όπου ο διάλογος και η συνεννόηση υπερισχύουν της ρητορικής των συγκρούσεων.
Αναμνήσεις και προσωπικές ιστορίες
Πολλοί πολιτικοί θυμούνται τις πρώτες τους πολιτικές εμπειρίες συνδεδεμένες με τον Ζοσπέν. Ο Γκαμπριέλ Ατάλ ανέφερε: «Η πρώτη πολιτική μου ανάμνηση ήταν να συνοδεύω στα έξι μου τον πατέρα μου να ψηφίσει τον Λιονέλ Ζοσπέν». Ο Αριστερός πρώην δημοσιογράφος και σκηνοθέτης Φρανσουά Ρουφέν προσθέτει: «Ο άνθρωπος που, στην πολυκομματική Αριστερά, συγκέντρωνε στο ίδιο τραπέζι σοσιαλιστές, κομμουνιστές, οικολόγους… Τι καλά θα ήταν να είχαμε τη συνταγή του σήμερα!».
Η σοσιαλίστρια πρώην υπουργός Οικολογίας και πρώην σύντροφος του Φρανσουά Ολάντ, Σεγκολέν Ρουαγιάλ σχολιάζει: «Με αυτόν φεύγει μια συγκεκριμένη ιδέα της πολιτικής (…) χωρίς ύβρεις και οργή». Η εικόνα του Ζοσπέν ως πολιτικού που συνδύαζε ήθος, συνέπεια και ήρεμη επιβολή, τον καθιστά σύμβολο ενός πολιτικού πολιτισμού που πολλοί σήμερα νιώθουν ότι έχει χαθεί.
Νοσταλγία που λέει περισσότερα για το σήμερα
Η αναγνώριση της πολιτικής αξίας του Ζοσπέν δεν αφορά μόνο στο παρελθόν αλλά και στο παρόν. Η υπενθύμιση των αρχών και της συνέπειάς του λειτουργεί ως καθρέφτης για τη σύγχρονη πολιτική ζωή, όπου οι προσωπικές φιλοδοξίες συχνά επισκιάζουν τις ιδεολογικές αξίες, σημειώνει η «Le Monde».
Η απουσία του Ζοσπέν επιτρέπει στους Γάλλους να ξανασκεφτούν τι σημαίνει πολιτική ακεραιότητα και να συγκρίνουν τις σημερινές πρακτικές με μια εποχή που η πολιτική είχε αρχές και σταθερές.