Οι φάλαινες-φυσητήρες της Μεσογείου δεν μοιράζονται μόνο τον ίδιο θαλάσσιο χώρο, αλλά και μια ιδιαίτερα σύνθετη μορφή επικοινωνίας, που διαφοροποιείται, ωστόσο, γεωγραφικά σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Ερευνητές εντόπισαν δύο διακριτές «διαλέκτους» στους πληθυσμούς των φυσητήρων στις δύο πλευρές της Μεσογείου, αποκαλύπτοντας ότι ακόμη και αυτά τα θαλάσσια θηλαστικά αναπτύσσουν τοπικές παραλλαγές στον τρόπο που «μιλούν» μεταξύ τους.
Οι «φωνητικές φυλές» των φυσητήρων
Οι φάλαινες φυσητήρες επικοινωνούν μέσω ακολουθιών σύντομων κλικ, γνωστών ως «codas». Τα ρυθμικά μοτίβα αυτών των ήχων - η λεγόμενη «διάλεκτος» - διαφέρουν μεταξύ μητριαρχικών κοινωνικών ομάδων.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, οι ομάδες φαλαινών φυσητήρων τείνουν να συνδέονται κοινωνικά μόνον όταν μοιράζονται την ίδια διάλεκτο, σχηματίζοντας αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν «φωνητικές φυλές».
Δύο φάλαινες φυσητήρες εντοπίστηκαν στην Ικαρία [εικόνα]
«Η διάλεκτος χρησιμοποιείται για τη διαμόρφωση κοινωνικών δομών, μέσα στις οποίες τα ζώα αυτά συνεργάζονται», εξηγεί ο δρ Λουκ Ρέντελ του Πανεπιστημίου του Σεντ Άντριους στη Σκωτία, σημειώνοντας ότι το φαινόμενο θυμίζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι νιώθουν μεγαλύτερη οικειότητα όταν μιλούν την ίδια γλωσσική παραλλαγή.
Δύο «διάλεκτοι» στη Μεσόγειο και ένας απειλούμενος πληθυσμός
Η νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Proceedings of the Royal Society B», εντόπισε δύο διαφορετικά μοτίβα επικοινωνίας στους φυσητήρες της Μεσογείου, ενός μικρού και απειλούμενου πληθυσμού που εκτιμάται ότι αριθμεί λίγες χιλιάδες άτομα και πιθανότατα εισήλθε στη λεκάνη της Μεσογείου πριν από περίπου 20.000 χρόνια.
Παράλληλες γενετικές έρευνες έχουν δείξει ότι οι φάλαινες φυσητήρες της Μεσογείου έχουν απομονωθεί από άλλους πληθυσμούς παγκοσμίως, ενώ η αναπαραγωγή μεταξύ των πληθυσμών της δυτικής και της ανατολικής λεκάνης φαίνεται περιορισμένη, παρότι έχουν καταγραφεί μετακινήσεις ατόμων.
Η ανάλυση 112 ημερών ηχογραφήσεων
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι επιστήμονες ανέλυσαν ηχογραφήσεις που συλλέχθηκαν με υδρόφωνα σε διάστημα 112 ημερών μεταξύ 2003 και 2021.
Οι καταγραφές προέρχονται από δύο βασικές περιοχές: την Ελληνική Τάφρο στην ανατολική Μεσόγειο και τις Βαλεαρίδες Νήσους στη δυτική λεκάνη, στα ανοικτά της Ισπανίας.
Δύο μοτίβα, με κοινή «βάση»
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, αν και υπάρχουν διαφοροποιήσεις, η πλειονότητα των codas και στις δύο περιοχές βασίζεται σε μοτίβα τεσσάρων κλικ.
Ωστόσο, οι φάλαινες της δυτικής Μεσογείου φαίνεται να προτιμούν μια εκδοχή γνωστή ως «3+1 coda», με τρία κλικ σε τακτά διαστήματα, μια παύση και ένα τελευταίο κλικ.
Αντίθετα, οι πληθυσμοί της ανατολικής Μεσογείου χρησιμοποιούν μια ταχύτερη παραλλαγή του ίδιου μοτίβου, αν και παρατηρείται και μερική επικάλυψη, καθώς ορισμένες ανατολικές ομάδες παράγουν περιστασιακά τη δυτική εκδοχή.
Η εξέλιξη των «διαλέκτων» και η απομόνωση πληθυσμών
Σύμφωνα με τον δρ Ρέντελ, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι οι φάλαινες φυσητήρες πιθανότατα εγκαταστάθηκαν πρώτα στη δυτική Μεσόγειο και στη συνέχεια εξαπλώθηκαν προς την ανατολή, όπου η «διάλεκτος» εξελίχθηκε σε ταχύτερη μορφή.
Φάλαινα φυσητήρας εντοπίστηκε στο Βορειοανατολικό Αιγαίο
«Οι φάλαινες στην ανατολή θυμούνται τον παλιό τρόπο, αλλά έχουν προχωρήσει σε μια ελαφρώς διαφορετική εκδοχή των ίδιων ήχων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η δημιουργία νέων διαλέκτων φαίνεται να είναι μια αργή διαδικασία που απαιτεί κάποιο βαθμό απομόνωσης μεταξύ πληθυσμών — στοιχείο που θεωρείται επίσης καθοριστικό στην εξέλιξη ανθρώπινων γλωσσών αλλά και στη «διάλεκτο» των πτηνών.
Νέο παράθυρο στην «κουλτούρα» των θαλάσσιων θηλαστικών
«Αυτό είναι το πρώτο παράδειγμα που μας επιτρέπει να δούμε πώς προκύπτουν οι νέες διάλεκτοι», σημείωσε ο Ρέντελ.
Όπως τόνισε, μέχρι σήμερα οι επιστήμονες γνώριζαν την ύπαρξη διαφορετικών διαλέκτων στους φυσητήρες, αλλά όχι τη διαδικασία γένεσής τους.
Η νέα μελέτη, όπως υπογραμμίζουν οι ερευνητές, προσφέρει ένα σπάνιο «στιγμιότυπο» της πολιτισμικής εξέλιξης των φυσητήρων, δείχνοντας πώς μια ομάδα που αποσπάται από έναν βασικό πληθυσμό μπορεί σταδιακά να αναπτύξει τη δική της ξεχωριστή μορφή επικοινωνίας.
- Oλες οι ειδήσεις
- Σήμερα ψηφίζεται η ρύθμιση για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη -Μικρότερες δόσεις, ταχύτερη αποπληρωμή, ποιοι υπάγονται
- Θλίψη στη Μυτιλήνη για τη γιατρό που πέθανε λίγες ημέρες μετά τον τοκετό -Επιδεινώθηκε ραγδαία η υγεία της
- Συνελήφθησαν δύο Έλληνες στο αεροδρόμιο της Ζυρίχης -Έρχονταν από Ταϊλάνδη στην Αθήνα με 40 κιλά κάνναβης