Μόνο αγανάκτηση και οργή προκαλούν οι φρικιαστικές ιστορίες γυναικών στο Αφγανιστάν που πέφτουν θύματα ενός απάνθρωπου φονταμενταλιστικού καθεστώτος, όπως αυτό των Ταλιμπάν.
Για εκατομμύρια γυναίκες η ζωή στο Αφγανιστάν είναι εφιάλτης.
Μέσα σε έναν λάκκο που ανοίχτηκε σε μια άγονη πλαγιά του Αφγανιστάν, διακρίνεται μόλις το πρόσωπο της Ρουχσάνα. Γύρω της, άνδρες των Ταλιμπάν σκύβουν, σηκώνουν πέτρες από το έδαφος και τις εκσφενδονίζουν μία προς μία εναντίον της τρομοκρατημένης νεαρής γυναίκας.
Οι κραυγές της 19χρονης γίνονται ολοένα πιο δυνατές καθώς οι πέτρες χτυπούν πάνω της. Στο βάθος, άνδρες φωνάζουν «Αλλάχου Άκμπαρ», ενώ συνεχίζουν ασταμάτητα τον λιθοβολισμό.
Η Ρουχσάνα δεν επέζησε από τη φρικτή εκτέλεση του 2015. Το περιστατικό καταγράφηκε σε βίντεο από έναν ανώνυμο αυτόπτη μάρτυρα και το υλικό περιήλθε στην κατοχή του Radio Free Afghanistan. Οι εικόνες διαδόθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και προκάλεσαν διεθνή κατακραυγή, αποκαλύπτοντας με τον πιο ωμό τρόπο τη βία που μπορούσε να ασκηθεί σε γυναίκες στο Αφγανιστάν, αναφέρει δημοσίευμα της βρετανικής Daily Mail.
Ένα κορίτσι που προσπάθησε να ξεφύγει
Η τραγωδία της Ρουχσάνα γίνεται ακόμη πιο συγκλονιστική αν αναλογιστεί κανείς την ιστορία της.
Σε ηλικία μόλις 13 ετών, οι γονείς της είχαν κανονίσει να παντρευτεί έναν μεγαλύτερο άνδρα. Χρόνια αργότερα, η Ρουχσάνα αρνήθηκε να προχωρήσει στον γάμο και εγκατέλειψε το σπίτι της μαζί με τον Μοχάμεντ Γκουλ, ένα αγόρι που αγαπούσε από παιδί.
Οι δύο νέοι κατέφυγαν στην περιοχή Σαγκάρ, στην επαρχία Γκορ. Κάποια στιγμή, όμως, οι δυνάμεις ασφαλείας συνέλαβαν τη Ρουχσάνα και την παρέδωσαν στον πατέρα της.
Η οικογένειά της την υποχρέωσε ξανά να παντρευτεί. Εκείνη, όμως, δραπέτευσε για δεύτερη φορά.
Καθώς η Ρουχσάνα και ο Μοχάμεντ κατευθύνονταν προς το χωριό Μουργκάμπ, σταμάτησαν σε σημείο ελέγχου από τοπικό διοικητή των Ταλιμπάν, ο οποίος στο παρελθόν είχε προτείνει να παντρευτεί η νεαρή τον αδελφό του.
Η 19χρονη κατηγορήθηκε για σεξουαλική σχέση εκτός γάμου και συνελήφθη. Οι Ταλιμπάν απαίτησαν από τον πατέρα της πέντε εκατομμύρια αφγάνι, ποσό που αντιστοιχούσε τότε σε περίπου 57.000 λίρες, προκειμένου να την αφήσουν ελεύθερη.
Η οικογένεια δεν μπορούσε να συγκεντρώσει τα χρήματα. Έτσι, ένας κληρικός των Ταλιμπάν εξέδωσε εντολή να λιθοβοληθεί η Ρουχσάνα μέχρι θανάτου.
H Ρουχσάνα δεν ήταν η μόνη
Η δολοφονία της δεν αποτέλεσε μεμονωμένο περιστατικό. Ήταν ένα από τα πολλά παραδείγματα της ακραίας βίας που έχουν αντιμετωπίσει γυναίκες στο Αφγανιστάν.
Μόλις λίγους μήνες νωρίτερα, μια γυναίκα με το όνομα Φαρχούντα ξυλοκοπήθηκε άγρια και πυρπολήθηκε στο κέντρο της Καμπούλ, αφού κατηγορήθηκε ψευδώς ότι είχε κάψει το Κοράνι. Η δολοφονία της από όχλο προκάλεσε διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα και διεθνή κατακραυγή για τη μεταχείριση των Αφγανών γυναικών.
Την ίδια χρονιά, άλλο βίντεο από την περιοχή φέρεται να κατέγραψε τον δημόσιο μαστίγωμα μιας γυναίκας από έναν ηλικιωμένο άνδρα με τουρμπάνι, μπροστά σε πλήθος ανδρών. Το δικαστήριο της περιοχής την είχε κρίνει ένοχη για σεξουαλική σχέση εκτός γάμου με έναν άνδρα, ο οποίος επίσης τιμωρήθηκε.
Από τότε που οι Ταλιμπάν επέστρεψαν στην εξουσία, το 2021, η κατάσταση για τις γυναίκες έχει επιδεινωθεί δραματικά.
Γυναίκες και κορίτσια αντιμετωπίζουν εκτεταμένες διακρίσεις. Έχουν αποκλειστεί από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και τα πανεπιστήμια, από μεγάλο μέρος της αγοράς εργασίας, αλλά και από πολλές δραστηριότητες αναψυχής, όπως γυμναστήρια, ινστιτούτα αισθητικής και δημόσια πάρκα.
Οι κανονισμοί επιβάλλουν αυστηρούς περιορισμούς στην εμφάνιση και τη συμπεριφορά τους. Η έξοδος σε δημόσιους χώρους προϋποθέτει την τήρηση αυστηρών κανόνων ένδυσης, μεταξύ άλλων τη χρήση χιτζάμπ και καλύμματος που αφήνει ορατά μόνο τα μάτια.
Την εφαρμογή των κανόνων έχει αναλάβει το υπουργείο Προώθησης της Αρετής και Πρόληψης της Ανηθικότητας, γνωστό για τις αυστηρές παρεμβάσεις του στην καθημερινότητα των γυναικών.
Συλλήψεις και φόβος στους δρόμους
Όπως σημειώνει η Daily Mail, σε πρόσφατη επιχείρηση, η αστυνομία ήθους των Ταλιμπάν συνέλαβε τουλάχιστον εννέα γυναίκες στην πόλη Χεράτ, σύμφωνα με το Amu TV, παρότι όλες φορούσαν χιτζάμπ.
Κάτοικος της Χεράτ δήλωσε: «Παρενοχλούν τις γυναίκες παντού, με πρόσχημα την επιβολή της ηθικής».
«Οι γυναίκες κρατούνται, εκφοβίζονται και υφίστανται ψυχολογική κακοποίηση, όμως κανείς δεν ακούει», πρόσθεσε.
Άλλος κάτοικος ανέφερε ότι τέσσερις γυναίκες συνελήφθησαν τον προηγούμενο μήνα έξω από την αγορά Μαρμπλ, παρά το γεγονός ότι τηρούσαν τους κανόνες ένδυσης. «Φορούσαν χιτζάμπ», είπε.
Στην επαρχία Παντζσίρ, την ίδια ώρα, γυναίκες γιατροί σε τοπικό νοσοκομείο ενημερώθηκαν ότι δεν θα μπορούσαν να συνεχίσουν να εργάζονται εάν δεν φορούσαν μπούρκα.
Η αυξανόμενη πίεση οδήγησε και σε διαδηλώσεις. Τον Ιούνιο, μια κινητοποίηση κατά της αστυνομίας ηθικής των Ταλιμπάν κατέληξε σε έναν νεκρό και αρκετούς τραυματίες.
Βίντεο που περιήλθε στην κατοχή του Amu TV έδειξε κατοίκους να τρέχουν πανικόβλητοι στους δρόμους της συνοικίας Τζιμπράιλ, βορειοδυτικά της Χεράτ, ενώ ακούγονταν πυροβολισμοί. Διαδηλωτές φώναζαν, άλλοι ξυλοκοπούνταν από άνδρες που κρατούσαν μακριά ραβδιά και ένοπλοι διέλυαν τη συγκέντρωση, στην οποία συμμετείχαν και πλήρως καλυμμένες γυναίκες.
Ο εκπρόσωπος της αστυνομίας της Χεράτ, Σαγιέντ Μασούντ Χοσεϊνί, υποστήριξε ότι η συγκέντρωση «δημιούργησε εντάσεις» και διατάραξε τη δημόσια τάξη, υπό το πρόσχημα της αντίθεσης στο ισλαμικό χιτζάμπ, το οποίο χαρακτήρισε θρησκευτική υποχρέωση.
Σύμφωνα με το Amu TV, δεκάδες γυναίκες, μεταξύ των οποίων τουλάχιστον 21 των οποίων οι συλλήψεις επιβεβαιώθηκαν ανεξάρτητα, είχαν τεθεί υπό κράτηση.
«Το Αφγανιστάν είναι νεκροταφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων»
Η κατάσταση έχει καταδικαστεί και από τα Ηνωμένα Έθνη. Σε έκθεση που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο, το γραφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ προειδοποίησε ότι η ζωή των απλών Αφγανών, και ιδιαίτερα των γυναικών και των κοριτσιών, έχει επιδεινωθεί σοβαρά υπό τους Ταλιμπάν.
Ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, δήλωσε: «Ο καταιγισμός διαταγμάτων και νόμων που ανακοινώθηκαν από τις Αρχές, από τότε που ανέλαβαν την εξουσία το 2021, έχει συντριπτικό αντίκτυπο στον αφγανικό λαό, ιδιαίτερα στις γυναίκες και τα κορίτσια».
Οι γυναίκες εξακολουθούν να αποκλείονται από την εκπαίδευση μετά το δημοτικό, ενώ η απαγόρευση της ανώτατης εκπαίδευσης ισχύει από τον Δεκέμβριο του 2022. Τον Νοέμβριο του 2025, οι εξετάσεις αποφοίτησης στην Ιατρική πραγματοποιήθηκαν για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά χωρίς τη συμμετοχή γυναικών, καθώς οι γυναίκες είχαν αποκλειστεί από τα ιατρικά ιδρύματα από τον Δεκέμβριο του 2024.
Παράλληλα, γυναίκες που θεωρείται ότι δεν τηρούν τις απαιτήσεις για το τσαντόρ έχουν απομακρυνθεί από δημόσια μέσα μεταφοράς και έχουν στερηθεί την πρόσβαση σε αγορές και υπηρεσίες.
Νέος νόμος προβλέπει επίσης ότι τα κορίτσια πρέπει να περιμένουν μέχρι την εφηβεία προτού μπορέσουν να ζητήσουν να αποχωρήσουν από έναν γάμο, ενώ απαιτείται διαμεσολάβηση για γυναίκες που προσπαθούν να ξεφύγουν από κακοποιητικό σύζυγο.
«Το Αφγανιστάν είναι ένα νεκροταφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων», τόνισε ο Τουρκ.
Φωτογραφίες AP
