Όταν το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης της Ιαπωνίας διέκοψε απότομα κάθε τηλεοπτική μετάδοση στις 16:53 τοπική ώρα, ο ήχος ήταν η ηχώ ενός εθνικού τραύματος.
Η σεισμική δόνηση των 7,7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, που χτύπησε στα ανοιχτά των ακτών της νομαρχίας Ιουάτε, έθεσε σε κίνηση έναν κρατικό μηχανισμό που τα τελευταία 15 χρόνια έχει επανασχεδιαστεί με έναν και μόνο σκοπό, να μην επιτρέψει ποτέ ξανά στη θάλασσα να καταπιεί την ανατολική Ιαπωνία.
«Για όσους βρισκόμασταν στο κέντρο του Τόκιο, 500 χλμ. μακριά από το επίκεντρο, η εμπειρία ήταν απολύτως ενδεικτική της ιαπωνικής πραγματικότητας. Η σεισμική δόνηση ξεκίνησε με έναν υπόκωφο θόρυβο και εξελίχθηκε ραγδαία σε μια παρατεταμένη ταλάντευση. Στην περιοχή του Tokyo Dome, η οπτική και σωματική αίσθηση της κίνησης των ψηλών κτιρίων ήταν έντονη και διήρκεσε αρκετά λεπτά. Πρόκειται για την αναμενόμενη, κατασκευαστική συμπεριφορά των ιαπωνικών ουρανοξυστών, οι οποίοι είναι αυστηρά σχεδιασμένοι να απορροφούν τη σεισμική ενέργεια. Ωστόσο, η ακολουθία δεν περιορίστηκε στην αρχική δόνηση. Μέσα σε ελάχιστη ώρα και καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας, καταγράφηκαν απανωτές, ιδιαίτερα αισθητές δονήσεις που συνεχίστηκαν και τη νύχτα, μην αφήνοντας περιθώριο εφησυχασμού και υπογραμμίζοντας το μέγεθος της ενέργειας που απελευθερώθηκε».
Μέρος της καθημερινότητας οι σεισμοί στην Ιαπωνία -«Σπάνια βλέπεις πανικό»
Η αντίδραση των πολιτών, ωστόσο, αποτυπώνει την ψυχολογική διχοτομία της σημερινής Ιαπωνίας. Για πολλούς κατοίκους της πρωτεύουσας, μια δόνηση εντάσσεται στην απόλυτη κανονικότητα. Ο Κέντζι, ένας 35χρονος υπάλληλος ξενοδοχείου στο κεντρικό Τόκιο, συνόψισε την ιαπωνική στωικότητα τονίζοντας πως η γη εδώ τρέμει συνέχεια και οι πολίτες έχουν μάθει να εμπιστεύονται απόλυτα τα κτίρια στα οποία ζουν και εργάζονται. Όπως χαρακτηριστικά εξηγεί, «στους δρόμους της πρωτεύουσας σπάνια βλέπεις πανικό. Οι περισσότεροι το αντιμετωπίζουν ως κομμάτι της καθημερινότητάς τους.
Σεισμός στην Ιαπωνία: «Όταν είδαμε τον συναγερμό για τα κύματα, το μυαλό μας πήγε στον εφιάλτη του 2011»
Όμως, όταν η λέξη «τσουνάμι» εμφανίζεται στις οθόνες των κινητών, το σκηνικό αλλάζει βίαια. Ο Γ., ένας Έλληνας επαγγελματίας που ζει στο Τόκιο εδώ και 15 χρόνια, έζησε από κοντά τον εφιάλτη του 2011 και περιγράφει το βίωμα ως μια απότομη επιστροφή στο πιο σκοτεινό παρελθόν. Την ώρα που χτύπησε ο σεισμός, αναφέρει πως η διάρκεια της δόνησης ήταν αυτή που τον πάγωσε. «Το 2011 νομίζαμε ότι είχε έρθει το τέλος του κόσμου. Όταν είδαμε τον συναγερμό για τα κύματα, το μυαλό μας γύρισε κατευθείαν σε εκείνες τις εικόνες της απόλυτης καταστροφής», εξομολογείται στο iefimerida.gr, αναδεικνύοντας πως πίσω από την τεχνολογική θωράκιση, κρύβεται μια κοινωνία που δεν ξεχνά.
24 ώρες αργότερα, η εικόνα που αναδύεται είναι αυτή ενός απόλυτα λειτουργικού κρατικού μηχανισμού. Σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα δελτία της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης NHK World-Japan, ο αρχικός ακαριαίος συναγερμός για τσουνάμι τριών μέτρων, ο οποίος είχε οδηγήσει πάνω από 170.000 πολίτες σε άμεση εκκένωση, έχει πλέον αρθεί πλήρως. Μέχρι στιγμής, το μεγαλύτερο κύμα που χτύπησε το λιμάνι του Κούτζι μετρήθηκε επίσημα στα 80 εκατοστά. Το πιο κρίσιμο στοιχείο, που επιβεβαιώθηκε από την κυβέρνηση, είναι πως δεν καταγράφηκε καμία ανωμαλία στους πυρηνικούς σταθμούς της ευρύτερης περιοχής, ενώ ο απολογισμός κάνει λόγο μόνο για ελάχιστους μικροτραυματισμούς.
Την επιστημονική αποτύπωση της κρίσης ανέλαβε η ίδια η Μετεωρολογική Υπηρεσία της Ιαπωνίας (JMA), η οποία προχώρησε σε εκτενείς, έκτακτες ανακοινώσεις στα κρατικά μέσα. Σύμφωνα με τα δελτία της JMA, το εξαιρετικά ρηχό βάθος του σεισμού στα 10 μόλις χιλιόμετρα ήταν η αιτία για την άμεση μετατόπιση του υδάτινου όγκου που προκάλεσε τα κύματα στις ακτές της Ιουάτε. Ωστόσο, η υπηρεσία προχώρησε σε μια σπάνια, ειδική προειδοποίηση που κρατά τη χώρα σε εγρήγορση. Όπως ανακοινώθηκε επίσημα από τη JMA: «Η πιθανότητα να εκδηλωθεί ένας νέος, τεράστιος σεισμός, μεγέθους 8.0 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ ή μεγαλύτερου, είναι πλέον σχετικά υψηλότερη από ό,τι σε κανονικές περιόδους». Τον κίνδυνο αυτό επιβεβαίωσε σε ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση και ο Επικεφαλής του Υπουργικού Συμβουλίου (Chief Cabinet Secretary), Μινόρου Κιχάρα, ο οποίος έκανε έκκληση στους πολίτες να παραμείνουν σε απόλυτη ετοιμότητα.
Υπό το βάρος αυτής της επίσημης εκτίμησης, το Γραφείο Διαχείρισης Κρίσεων διατηρεί 182 δήμους σε καθεστώς αυξημένης επαγρύπνησης τουλάχιστον έως τις 27 Απριλίου. Η Ιαπωνία απέδειξε χθες ότι η στρατηγική της θωράκιση μπορεί να μετριάσει τις συνέπειες της γεωλογικής δραστηριότητας, παραμένοντας ωστόσο σε μια διαρκή, αθόρυβη διαπραγμάτευση με τις δυνάμεις της φύσης.