Επί σχεδόν έναν μήνα ο Ντόναλντ Τραμπ απειλεί το καθεστώς του Ιράν με νέα χτυπήματα, όμως, παρά τον θάνατο χιλιάδων διαδηλωτών, δεν έχει προχωρήσει. Το BBC αναλύει τα δεδομένα.
Το ημερολόγιο έγραφε 13 Ιανουαρίου όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ενθάρρυνε τους «πατριώτες Ιρανούς» να συνεχίσουν τις διαδηλώσεις, καθώς η αμερικανική βοήθεια ήταν «καθ' οδόν». Η καταστολή από τη μεριά του καθεστώτος κορυφώθηκε, ακόμα περισσότεροι άνθρωποι σκοτώθηκαν, δεκάδες χιλιάδες βρίσκονται σε φυλακές, όμως οι ΗΠΑ δεν έχουν προχωρήσει σε κάποια κίνηση.
Ωστόσο, έκτοτε παρατηρείται μια αργή, σταθερή και σημαντική αύξηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή. Άλλωστε, με τα πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν το καλοκαίρι, οι ΗΠΑ έχουν αποδείξει ότι μπορούν να χτυπήσουν στόχους στη χώρα.
Μάλιστα, σε εκείνη την επιχείρηση του Ιουνίου συμμετείχαν περισσότερα από 100 αεροσκάφη, μεταξύ των οποίων B2 stealth που έφτασαν στην περιοχή από τις Ηνωμένες Πολιτείες για να ρίξουν τις βόμβες ακριβείας «bunker-buster». Όλα αυτά έγιναν χωρίς ούτε μία ανθρώπινη απώλεια.
Οι ΗΠΑ «φορτώνουν» δυνάμεις στη Μέση Ανατολή
Η τελευταία ανάρτηση του Ντόναλντ Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υποδηλώνει ότι μια νέα επίθεση είναι πάνω στο τραπέζι, αφού προειδοποίησε την Τεχεράνη ότι αν δεν κάνει συμφωνία για τον περιορισμό του πυρηνικού της προγράμματος, «η επόμενη επίθεση θα είναι πολύ χειρότερη».
Οι ΗΠΑ έχουν ήδη ένα σημαντικό στρατιωτικό αποτύπωμα στη Μέση Ανατολή, με έως και 50.000 στελέχη στην περιοχή. Περίπου 10.000 από αυτούς βρίσκονται στην αεροπορική βάση αλ-Ουντέιντ στο Κατάρ. Αλλά οι ΗΠΑ έχουν επίσης βάσεις στην Ιορδανία, τη Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ομάν και το Μπαχρέιν.
Τις τελευταίες εβδομάδες, οι αναφορές πληροφοριών ανοιχτού κώδικα έχουν παρακολουθήσει δεκάδες επιπλέον αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη που φτάνουν στην περιοχή. Φωτογραφίες που τραβήχτηκαν από την αεροπορική βάση αλ-Ουντέιντ την Κυριακή δείχνουν μια σειρά από νέες δομές που εμφανίζονται σε μια τοποθεσία στην περιφέρεια της βάσης.
Το Πεντάγωνο δεν παρέχει λεπτομερή λίστα αυτών των κινήσεων. Ωστόσο, πηγές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν παρακολουθήσει την άφιξη μαχητικών αεροσκαφών F-15, ανεφοδιασμού δεξαμενόπλοιων και μεταγωγικών αεροσκαφών.
Ορισμένα από αυτά τα μεταγωγικά αεροσκάφη πιστεύεται ότι μετέφεραν πρόσθετα συστήματα αεράμυνας, γεγονός που μπορεί να υποδηλώνει ότι η Αμερική λαμβάνει μέτρα για να υπερασπιστεί τον εαυτό της και τους συμμάχους της στον Κόλπο από πιθανά αντίποινα, εάν τελικά ο Τραμπ διατάξει επίθεση στο Ιράν.
Η Βρετανία, επίσης, έχει στείλει μία μοίρα αεροσκαφών Typhoon στην περιοχή «για την ενίσχυση της περιφερειακής ασφάλειας».
Η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι διεξάγει μια μεγάλη άσκηση στην περιοχή - με τον τίτλο Agile Spartan -, «για να επιδείξει την ικανότητα ανάπτυξης, διασποράς και διατήρησης μαχητικής αεροπορικής ισχύος σε όλη την περιοχή ευθύνης της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ».
Επίσης, η παρουσία του αεροπλανοφόρου USS Abraham Lincoln στον Κόλπο αποτελεί σαφή ένδειξη πως οι ΗΠΑ θέλουν να είναι έτοιμες για κάποια μεγάλη επιχείρηση, ακόμα κι αν τελικά δεν χρειαστεί να την υλοποιήσουν. Μια ομάδα κρούσης, στην οποία πρωτοστατεί ένα αεροπλανοφόρο, είναι ένα από τα πιο ισχυρά σύμβολα της αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος, με μια αεροπορική πτέρυγα περίπου 70 αεροσκαφών.
Στο USS Abraham Lincoln η δύναμη αυτή περιλαμβάνει τα τελευταία stealth αεροσκάφη F-35, ικανά να αποφύγουν τα εχθρικά ραντάρ. Η ομάδα κρούσης περιλαμβάνει τρία αντιτορπιλικά φορτωμένα με πυραύλους κρουζ Tomohawk και συνήθως συνοδεύεται από ένα πυρηνοκίνητο υποβρύχιο, το οποίο βάλλει με το ίδιο όπλο.
Οι πιθανοί αμερικανικοί στόχοι στο Ιράν
Ο Μάθιου Σάβιλ, διευθυντής στρατιωτικών επιστημών στο βρετανικό ινστιτούτο μελετών RUSI, λέει ότι με την τρέχουσα στρατιωτική τους θέση στην περιοχή οι ΗΠΑ «πιθανώς θα μπορούσαν να πάνε σχεδόν οπουδήποτε στο Ιράν και να χτυπήσουν σχεδόν οτιδήποτε, εκτός από τις εγκαταστάσεις που είναι πιο βαθιά θαμμένες στη γη», κάτι που πιθανότατα θα απαιτούσε βομβαρδιστικά B2.
Με αυτά τα δεδομένα, ο Σάβιλ, ο οποίος έχει εργαστεί στη βρετανική κυβέρνηση σχετικά με το Ιράν, λέει ότι οι ΗΠΑ έχουν μια σειρά από επιλογές.
Η πρώτη θα μπορούσε να είναι οι στρατιωτικές δομές του Ιράν, «όπως η απειλή βαλλιστικών πυραύλων ή οι παράκτιες συστοιχίες πυραύλων του». Αυτό θα μπορούσε να δυσκολέψει το καθεστώς να αντιδράσει, κάτι που απειλεί να κάνει.
Το Ιράν εξακολουθεί να έχει σημαντικά αποθέματα βαλλιστικών πυραύλων μικρής εμβέλειας και μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλης εμβέλειας. Αυτό προβληματίζει ορισμένους από τους συμμάχους της Αμερικής στον Κόλπο. Αρκετοί έχουν ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν θα υποστηρίξουν περισσότερες αμερικανικές επιθέσεις.
Μια δεύτερη επιλογή θα ήταν να στοχεύσουν το ίδιο το καθεστώς. Ο Σάβιλ σημειώνει ότι «θα μπορούσαν να επιτεθούν στα κέντρα στρατιωτικής ισχύος, συμπεριλαμβανομένου του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης και ίσως των πολιτοφυλακών που καταστέλλουν τους διαδηλωτές».
Η προσπάθεια εξουδετέρωσης της ηγεσίας του Ιράν, ωστόσο, μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη και επικίνδυνη.
Το BBC θυμίζει πως το Ισραήλ στόχευσε ανώτερους Ιρανούς κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου το περασμένο καλοκαίρι. Εκείνη η επιχείρηση περιελάμβανε την παρακολούθηση σωματοφυλάκων ώστε να εντοπιστούν κρίσιμες τοποθεσίες. Όμως το Ιράν είναι πιθανό να έχει έκτοτε ενισχύσει την ασφάλεια.
Ο Σάβιλ λέει ότι οι ΗΠΑ «πιθανώς θα μπορούσαν να βρουν και να σκοτώσουν ανώτερα στελέχη, αλλά δεν είναι σαφές ποιο θα ήταν το σωρευτικό αποτέλεσμα». Υποστηρίζει πως ακόμα κι αν επιτευχθεί η εξουδετέρωση κεφαλών του καθεστώτος, η μετάβαση σε κάποια άλλη ηγεσία θα μπορούσε να πάρει μήνες ή και χρόνια.
Ενώ ο Τραμπ έχει αποδείξει ότι είναι πρόθυμος να χρησιμοποιήσει στρατιωτική βία, έχει καταστήσει σαφές στο παρελθόν ότι δεν θέλει με τίποτα να εμπλακεί σε μια μακρά, παρατεταμένη σύγκρουση. Άλλωστε, οι στρατιωτικές του επεμβάσεις μέχρι στιγμής ήταν σύντομες και στοχευμένες.
Ο Σάβιλ δεν αποκλείει επίσης μια διπλωματική λύση, που θα απαιτούσε από το Ιράν να συμφωνήσει στον περιορισμό του πυρηνικού του προγράμματος.
Αξίζει να σημειωθεί πως ακόμα και τις πιο κρίσιμες ώρες, όπως για παράδειγμα εκείνες των αμερικανικών βομβαρδισμών σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, υπήρχε ανοιχτός δίαυλος επικοινωνίας συνεχώς σε διπλωματικό επίπεδο.