Ο Ντόναλντ Τραμπ μπλόκαρε πλήθος κυρώσεων κατά της Ρωσίας δύο ημέρες πριν τεθούν σε ισχύ, την ώρα που η κόντρα με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι βαθαίνει, όπως μεταδίδει το BBC.
Οι κυρώσεις είχαν εγκριθεί από το αμερικανικό Κογκρέσο και είχε υπογραφεί ο νόμος από τον Τραμπ τον Σεπτέμβριο. Ο Αμερικανός πρόεδρος εξέδωσε όμως το βράδυ της Παρασκευής εκτελεστικό διάταγμα, με το οποίο ανέστειλε την εφαρμογή μέρους τους, επικαλούμενος το «εθνικό συμφέρον» των ΗΠΑ. Η κίνηση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους Αμερικανούς νομοθέτες.
Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε «λυπηρό» το ότι οι ΗΠΑ αποφάσισαν να αγνοήσουν «πλήρως» τις κυρώσεις.
Τι προέβλεπε ο νόμος
Ο νέος νόμος στόχευε την οικονομία της Ρωσίας και έδινε στον Τραμπ ευρείες εξουσίες να επιβάλει δασμούς έως και 100% στις εισαγωγές από τους πέντε μεγαλύτερους αγοραστές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου, με πρώτες την Κίνα και την Ινδία. Προέβλεπε επίσης κυρώσεις σε υψηλόβαθμες ρωσικές προσωπικότητες, μεταξύ αυτών και τον Βλαντιμίρ Πούτιν, σε ρωσικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, καθώς και στον λεγόμενο «στόλο-φάντασμα» πλοίων που χρησιμοποιείται για την παράκαμψη των υφιστάμενων εμπάργκο. Πολλές από αυτές τις διατάξεις έχουν πλέον παρακαμφθεί από τον Τραμπ.
Αντιδράσεις
Ο Ρώσος απεσταλμένος Κίριλ Ντμίτριεφ χαρακτήρισε την απόφαση «σημαντική και πραγματικά ιστορική στιγμή». Σε ανάρτησή του στο X υποστήριξε ότι οι κυρώσεις θα προκαλούσαν «σοβαρή ζημιά» κυρίως στις ΗΠΑ και στην παγκόσμια αγορά, και ότι η οικονομική συνεργασία ωφελεί και τις δύο χώρες.
Δημοκρατικοί βουλευτές, όπως ο Ντον Μπάιερ από τη Βιρτζίνια, κατηγόρησαν τον Τραμπ ότι υποκύπτει στη Μόσχα και γυρίζει την πλάτη στο Κίεβο. «Η τελευταία συνθηκολόγηση του Τραμπ στον Πούτιν προδίδει ξανά τους Ουκρανούς εταίρους μας και παραβιάζει τη σαφή βούληση του Κογκρέσου», έγραψε ο Μπάιερ.
Το Σάββατο το πρωί ο Ζελένσκι δήλωσε ότι οι κυρώσεις «θα μπορούσαν να βοηθήσουν τεράστια» και ότι ο νόμος «θα έπρεπε να ασκήσει πραγματικά αποτελεσματική πίεση στη Ρωσία ώστε να τερματιστεί ο πόλεμος». Επικαλέστηκε τις ρωσικές επιθέσεις της νύχτας σε 15 ενεργειακές εγκαταστάσεις της Ουκρανίας, που προκάλεσαν διακοπές ρεύματος σε περισσότερες περιοχές. «Η Ρωσία προσπαθεί να προκαλέσει blackout στην Ουκρανία, ακριβώς πριν από τον χειμώνα», τόνισε, προσθέτοντας ότι είναι «σημαντικό να δουν όλοι στην Αμερική τι συμβαίνει πραγματικά» στο έδαφος.
Σε δηλώσεις του στη συνέχεια, εκτίμησε ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα άρει και άλλες κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Πρόσθεσε ότι Ουκρανοί διαπραγματευτές συνομίλησαν την Παρασκευή με Αμερικανούς ομολόγους τους και ότι οι δύο ομάδες ενδέχεται να συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα.
Η αρχή της κρίσης: Το ρωσικό ντίζελ
Οι σχέσεις Ουάσινγκτον και Κιέβου κλονίστηκαν μετά τη συμφωνία των ΗΠΑ για εισαγωγή ρωσικού ντίζελ την περασμένη εβδομάδα. Η Ουκρανία κατηγόρησε στη συνέχεια την κυβέρνηση Τραμπ ότι απέσυρε κρίσιμη στρατιωτική στήριξη. Ο Τραμπ και ο Ζελένσκι αντάλλαξαν αιχμηρές δηλώσεις. Ο Ουκρανός πρόεδρος, μιλώντας σε σύνοδο κορυφής της ΕΕ, είπε ότι είναι «ωραίο να βρίσκεται κανείς ανάμεσα σε πραγματικούς ηγέτες», αφότου ο Τραμπ είχε πει ότι ο Ζελένσκι είναι «πιο δύσκολος στις διαπραγματεύσεις» από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.
Σύμφωνα με το BBC, ο Τραμπ είχε αρχικά δεχθεί κριτική από τον Ζελένσκι και τους Ευρωπαίους συμμάχους του Κιέβου για την προσωρινή αναστολή ορισμένων κυρώσεων με στόχο την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ και τη μείωση των τιμών ενέργειας στις ΗΠΑ, οι οποίες έχουν εκτοξευθεί λόγω του πολέμου στο Ιράν. Ο Αμερικανός πρόεδρος παλεύει εδώ και μήνες με τις πολιτικές συνέπειες της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, που έχει εκτινάξει το κόστος των καυσίμων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, ενώ ο αυξανόμενος πληθωρισμός πλήττει τη δημοτικότητά του. Ο Ζελένσκι υποστήριξε ότι η συμφωνία ισοδυναμεί με επένδυση των ΗΠΑ στη ρωσική πολεμική προσπάθεια.
Λίγες ημέρες αργότερα, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν σε «ενεργειακή εκεχειρία» για να διευκολυνθούν οι εξαγωγές ρωσικού ντίζελ. Οι δύο χώρες πλήττουν εντατικά τις ενεργειακές υποδομές η μία της άλλης: το Κίεβο λέει ότι έτσι περιορίζονται τα έσοδα της ρωσικής πολεμικής μηχανής, ενώ η Μόσχα υποστηρίζει ότι στοχεύει μόνο εγκαταστάσεις που χρησιμοποιεί ο ουκρανικός στρατός.
Ο Ζελένσκι εξέφρασε αρχικά έκπληξη για την ανακοίνωση και είπε ότι το Κίεβο θα σταματούσε τα πλήγματα, αν έκανε το ίδιο και η Ρωσία. Έπειτα από τρεις ημέρες με νέες ρωσικές επιθέσεις, το Κίεβο ξανάρχισε τα πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια, προκαλώντας την οργισμένη αντίδραση του Τραμπ, που τα χαρακτήρισε «ντροπή». Ο Ζελένσκι απάντησε ότι «υπερασπίζεται μόνο τα συμφέροντα της Ουκρανίας».
Το ζήτημα του Starlink
Τις ανησυχίες ότι ο Τραμπ παίρνει το μέρος της Ρωσίας ενισχύει η διαταραχή στο αμερικανικό δορυφορικό σύστημα που χρησιμοποιεί η Ουκρανία. Την περασμένη εβδομάδα το Starlink περιόρισε ξαφνικά και απροειδοποίητα την ταχύτητα με την οποία μπορούν να πετούν τα drones διατηρώντας σύνδεση στο ίντερνετ. Σύμφωνα με το Κίεβο, αυτό διέκοψε αποστολές στο πεδίο της μάχης και περιόρισε την ικανότητα της χώρας να αμυνθεί απέναντι στις ρωσικές επιθέσεις. Κατά τη διάρκεια της επιβράδυνσης, η Ρωσία εξαπέλυσε αρκετά φονικά πλήγματα χωρίς προηγούμενη προειδοποίηση, όπως ανέφεραν κάτοικοι και η κυβέρνηση.
Ο Ζελένσκι είπε το Σάββατο ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι ενημέρωσαν την Ουκρανία πως οι περιορισμοί οφείλονταν σε τεχνικά προβλήματα. Ωστόσο, όπως ανέφερε, η Ουκρανία δοκίμασε το Starlink σε έδαφος της ΕΕ και διαπίστωσε ότι «αυτά τα προβλήματα δεν υπάρχουν» και ότι το σύστημα λειτουργεί με υψηλότερες ταχύτητες. Ο Τραμπ έχει αρνηθεί ότι σταμάτησε την ανταλλαγή πληροφοριών ή ότι επιβράδυνε σκόπιμα το δίκτυο της Ουκρανίας.