Στο επίκεντρο μιας ραγδαία κλιμακούμενης διεθνούς κρίσης βρίσκεται το Ιράν με τον Ντόναλντ Τραμπ να προειδοποιεί την Τεχεράνη με «πολύ σκληρή δράση» εάν αρχίσει να εκτελεί διαδηλωτές που συμμετείχαν στις αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις.
Η απειλή αυτή διατυπώνεται την ώρα που οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγράφουν χιλιάδες νεκρούς, δεκάδες χιλιάδες συλλήψεις και μια άνευ προηγουμένου καταστολή στο Ιράν, ενώ στο παρασκήνιο σύμμαχοι των ΗΠΑ εμφανίζονται διχασμένοι ως προς το αν η στρατιωτική επέμβαση είναι η κατάλληλη επιλογή.
Η υπόθεση Σολτανί και ο φόβος των απαγχονισμών
Σημείο αιχμής της διεθνούς ανησυχίας αποτελεί η υπόθεση του 26χρονου Ερφάν Σολτανί, ιδιοκτήτη καταστήματος ρούχων, ο οποίος συνελήφθη κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων στο Ιράν και, σύμφωνα με συγγενείς του, καταδικάστηκε σε θάνατο έπειτα από μια συνοπτική διαδικασία μόλις δύο ημερών.
Όπως δήλωσαν μέλη της οικογένειάς του στην περσική υπηρεσία του BBC, οι ιρανικές Αρχές τούς ενημέρωσαν ότι θα του επιτρεπόταν μόνο ένα δεκάλεπτο αποχαιρετισμού πριν από την εκτέλεση.
Η οργάνωση Hengaw για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα έκανε λόγο για «πρωτοφανή ταχύτητα» στην απονομή της λεγόμενης δικαιοσύνης, υπογραμμίζοντας ότι το καθεστώς «χρησιμοποιεί κάθε διαθέσιμο μέσο για να τρομοκρατήσει τον πληθυσμό και να κάμψει το ηθικό των διαδηλωτών».
Η προειδοποίηση Τραμπ και το ενδεχόμενο στρατιωτικής απάντησης
Μιλώντας στο CBS News, ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε μια από τις σκληρότερες δηλώσεις του απέναντι στο ιρανικό καθεστώς. «Αν τους κρεμάσουν, θα δείτε κάποια πράγματα. Θα λάβουμε πολύ ισχυρή δράση», δήλωσε, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης στο Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι αναμένει «ακριβείς αριθμούς» για τον απολογισμό των θυμάτων, πριν καθορίσει την τελική απάντηση των ΗΠΑ.
«Η εικόνα δείχνει ότι οι δολοφονίες είναι εκτεταμένες, αλλά θα ξέρουμε σύντομα με βεβαιότητα. Και τότε θα ενεργήσουμε αναλόγως», ανέφερε, αποκαλύπτοντας ότι στον Λευκό Οίκο πραγματοποιούνται διαρκείς συσκέψεις για την κρίση.
Χιλιάδες νεκροί και μαζικές συλλήψεις
Σύμφωνα με το Human Rights Activists News Agency (HRANA), μέχρι στιγμής έχουν επιβεβαιωθεί τουλάχιστον 2.403 νεκροί διαδηλωτές, ανάμεσά τους 12 παιδιά, παρά το πολύωρο μπλακάουτ στο Διαδίκτυο και στις επικοινωνίες.
Ωστόσο, οργανώσεις προάσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για 2.571 νεκρούς στο Ιράν από την έναρξη των διαδηλώσεων στο Ιράν στα τέλη Δεκεμβρίου, που ξεκίνησαν λόγω της οικονομικής ασφυξίας και εξελίχθηκαν σε ανοιχτή αμφισβήτηση της ισλαμικής εξουσίας.
Παράλληλα, περισσότεροι από 18.400 άνθρωποι έχουν συλληφθεί, ενώ περίπου 150 άτομα που συνδέονται με τις Αρχές φέρονται επίσης να έχουν χάσει τη ζωή τους.
Η ιρανική κυβέρνηση παραδέχεται περισσότερους από 2.000 νεκρούς, αποδίδοντας ωστόσο τη βία σε «τρομοκρατικές ομάδες» ένας χαρακτηρισμός που, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, χρησιμοποιείται για να νομιμοποιηθεί η ακραία καταστολή.
Νοσοκομεία «σαν εμπόλεμη ζώνη»
Η πραγματική έκταση της αιματοχυσίας παραμένει δύσκολο να αποτιμηθεί, καθώς τα διεθνή μέσα ενημέρωσης δεν έχουν πρόσβαση στη χώρα.
Παρ’ όλα αυτά, βίντεο που κυκλοφόρησαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν δεκάδες σκεπασμένα πτώματα στο Ιατροδικαστικό Κέντρο Καχριζάκ στην Τεχεράνη, με συγγενείς να αναζητούν απεγνωσμένα τους νεκρούς τους.
Ο καθηγητής Σαχράμ Κορντάστι, Ιρανός ογκολόγος με έδρα το Λονδίνο, μετέφερε στο BBC μήνυμα συναδέλφου του από την Τεχεράνη: «Στα περισσότερα νοσοκομεία η κατάσταση θυμίζει πόλεμο. Υπάρχει έλλειψη αίματος και βασικών προμηθειών».
Διαδηλώσεις σε 180 πόλεις του Ιράν παρά την καταστολή
Οι κινητοποιήσεις, που ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου λόγω της κατάρρευσης του εθνικού νομίσματος και της εκτόξευσης του κόστους ζωής, έχουν εξαπλωθεί σε περισσότερες από 180 πόλεις και κωμοπόλεις σε όλες τις επαρχίες ου Ιράν. Παρά τη χρήση πραγματικών πυρών, οι διαδηλωτές συνεχίζουν να βγαίνουν στους δρόμους φωνάζοντας συνθήματα όπως «Θάνατος στον δικτάτορα» και «Ρεζά Σαχ, αναπαύσου εν ειρήνη».
Η εξέγερση θεωρείται ήδη η σοβαρότερη πρόκληση για το θεοκρατικό καθεστώς από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Ισραήλ και Άραβες σύμμαχοι στην Ουάσιγκτον: «Όχι ακόμα χτύπημα»
Ενώ ο Τραμπ διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης, πληροφορίες του NBC News αποκαλύπτουν ότι Ισραηλινοί και Άραβες αξιωματούχοι έχουν παροτρύνει την Ουάσιγκτον να καθυστερήσει οποιοδήποτε πλήγμα κατά του Ιράν.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, εκτιμούν ότι το ιρανικό καθεστώς δεν έχει ακόμη αποδυναμωθεί επαρκώς ώστε μια αμερικανική επίθεση να οδηγήσει στην κατάρρευσή του.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι φέρονται να δήλωσαν ότι στηρίζουν πλήρως την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν και τις αμερικανικές προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση, ωστόσο εκφράζουν ανησυχία ότι μια ξένη στρατιωτική επέμβαση θα μπορούσε να αποδειχθεί ανεπαρκής ή και αντιπαραγωγική.
Εναλλακτικά σενάρια πίεσης στο καθεστώς των μουλάδων
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το Ισραήλ πρότεινε μια σειρά μη στρατιωτικών ή περιορισμένων ενεργειών: ενίσχυση της πρόσβασης των Ιρανών στο διαδίκτυο παρά το μπλακάουτ, αυστηροποίηση των οικονομικών κυρώσεων, κυβερνοεπιθέσεις και στοχευμένα πλήγματα κατά υψηλόβαθμων στελεχών του καθεστώτος.
Άραβας αξιωματούχος φέρεται να δήλωσε ότι υπάρχει «έλλειψη ενθουσιασμού στην περιοχή» για μια άμεση αμερικανική επίθεση, ενώ άλλος προειδοποίησε ότι «οποιαδήποτε επίθεση από τις ΗΠΑ ή το Ισραήλ θα μπορούσε να ενώσει τους Ιρανούς γύρω από το καθεστώς».
ΟΗΕ, κυρώσεις και παγκόσμια πίεση
Ο ύπατος αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, κάλεσε την Τεχεράνη να σταματήσει άμεσα κάθε μορφή βίας, να αποκαταστήσει το Διαδίκτυο και να ακυρώσει κάθε σκέψη επιβολής της θανατικής ποινής μέσω συνοπτικών δικών.
Στη Βρετανία, η κυβέρνηση ανακοίνωσε νέο πακέτο οικονομικών κυρώσεων, ενώ η υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε την καταστολή «αποτρόπαιη και αδικαιολόγητη».
Στο κατώφλι μιας ιστορικής καμπής
Με τις διαδηλώσεις να συνεχίζονται, τις εκτελέσεις να παραμένουν πιθανό σενάριο και τις ΗΠΑ να εξετάζουν όλα τα ενδεχόμενα, η κρίση στο Ιράν εξελίσσεται σε ένα από τα πιο επικίνδυνα γεωπολιτικά μέτωπα των τελευταίων ετών.
Το αν η απειλή του Ντόναλντ Τραμπ θα μετατραπεί σε πράξη –και αν αυτό θα επιταχύνει ή θα ανακόψει την πτώση του καθεστώτος– ενδέχεται να κριθεί από τις επόμενες ημέρες και από τη μοίρα ανθρώπων όπως ο 26χρονος Ερφάν Σολτανί, που έχει ήδη γίνει σύμβολο μιας εξέγερσης χωρίς προηγούμενο.