Η Ντέλσι Ροντρίγκεζ, μια από τις πιο ισχυρές και αμφιλεγόμενες φυσιογνωμίες του τσαβικού καθεστώτος, βρίσκεται πλέον -έστω και προσωρινά- στην κορυφή της εξουσίας στη Βενεζουέλα.
Μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο από αμερικανικές δυνάμεις σε μια επιχείρηση που προκάλεσε παγκόσμιο σοκ, το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας τής ανέθεσε την άσκηση των προεδρικών καθηκόντων «σε μεταβατική βάση», καθιστώντας την ως την πρώτη γυναίκα που ηγείται της χώρας, έστω και υπό αυτές τις εξαιρετικές συνθήκες.
Γνωστή ως «η τσαρίνα» των παρασκηνίων της εξουσίας και ως «η τίγρη» του Μαδούρο για τη σθεναρή υπεράσπισή του, η Ροντρίγκεζ επιχειρεί τώρα να εμφανιστεί ως σταθεροποιητικός παράγοντας σε μια χώρα εξαντλημένη από οικονομική κατάρρευση, διεθνείς κυρώσεις και μαζική μετανάστευση, σχολιάζουν διεθνή ΜΜΕ.
Ροντρίγκεζ: «Κόρη της επανάστασης», προϊόν του συστήματος
Η Ντέλσι Ροντρίγκεζ είναι γέννημα-θρέμμα της επαναστατικής Αριστεράς της Βενεζουέλας. Κόρη του Χόρχε Αντόνιο Ροντρίγκεζ, ιδρυτή του μαρξιστικού κόμματος Liga Socialista και αντάρτη που πέθανε το 1976 υπό κράτηση, μεγάλωσε με το τραύμα αλλά και τον μύθο του «μάρτυρα της Αριστεράς». Ο ίδιος ο Μαδούρο εξυμνούσε συχνά τον πατέρα της ως ήρωα του επαναστατικού κινήματος.
Μαζί με τον αδελφό της, Χόρχε Ροντρίγκεζ -σήμερα πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης-, αποτέλεσαν για χρόνια ένα αχώριστο δίδυμο εξουσίας.
Πολιτικοί αναλυτές στη χώρα τους αποδίδουν στους δύο αδελφούς κεντρικό ρόλο σε όλους τους εσωτερικούς ελιγμούς με τους οποίους ο Μαδούρο εξουδετέρωσε πιθανούς αντιπάλους και εδραίωσε την κυριαρχία του.
Από τα υπουργικά πόστα, στον πυρήνα της εξουσίας
Δικηγόρος με ειδίκευση στο Εργατικό Δίκαιο, η 56χρονη Ροντρίγκεζ πέρασε σχεδόν μια δεκαετία στη Γαλλία και στη Βρετανία για μεταπτυχιακές σπουδές. Η πολιτική της άνοδος, ωστόσο, ήταν ταχύτατη. Υπηρέτησε ως υπουργός Επικοινωνίας, υπουργός Εξωτερικών, επικεφαλής φιλοκυβερνητικού Νομοθετικού Σώματος και, από το 2018, αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας.
Τα τελευταία χρόνια συγκέντρωσε στα χέρια της κρίσιμα χαρτοφυλάκια: πρώτα την οικονομία και στη συνέχεια την Ενέργεια και το Πετρέλαιο, σε μια χώρα με τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού παγκοσμίως. Η θέση αυτή την έφερε σε άμεση επαφή με διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες, όπως η Chevron, και την κατέστησε βασικό συνομιλητή ξένων κυβερνήσεων.
Οικονομική ορθοδοξία και εμφανίσεις με επώνυμα ρούχα
Παρά την αντιιμπεριαλιστική ρητορική της, η Ροντρίγκεζ θεωρείται από επιχειρηματικούς κύκλους «πραγματίστρια». Σε μια προσπάθεια να τιθασεύσει τον καλπάζοντα πληθωρισμό που τροφοδοτήθηκε από τις αμερικανικές κυρώσεις, εφάρμοσε μέτρα οικονομικής ορθοδοξίας: περικοπές δαπανών, περιορισμό της πιστωτικής επέκτασης και σταθερή ισοτιμία μπολίβαρ-δολαρίου.
Οι πολιτικές αυτές συνέβαλαν στη μείωση του τριψήφιου πληθωρισμού και στη σχετική σταθεροποίηση της παραγωγής πετρελαίου γύρω στα 1,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως στη Βενεζουέλα.
Ταυτόχρονα, η εικόνα της κάθε άλλο παρά λιτή είναι. Δημόσιες εμφανίσεις με επώνυμα ρούχα, ταξίδια στο εξωτερικό και στενές επαφές με την οικονομική ελίτ την έφεραν στο στόχαστρο επικριτών, που τη χαρακτηρίζουν κυνική και αποκομμένη από τη φτώχεια της κοινωνικής βάσης του τσαβισμού.
Η στιγμή της κρίσης και το άνοιγμα προς τις ΗΠΑ
Η σύλληψη του Μαδούρο αποτέλεσε τη μεγαλύτερη δοκιμασία της καριέρας της. Στις πρώτες ώρες μετά την επιχείρηση των ΗΠΑ, η Ροντρίγκεζ μίλησε για «απαγωγή», επέμεινε ότι ο Μαδούρο παραμένει «ο μόνος Πρόεδρος» και κάλεσε σε υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας. Ωστόσο, μέσα σε λιγότερο από 48 ώρες οι τόνοι άλλαξαν.
Σε μια δήλωση με μετριασμένους τόνους, απηύθυνε πρόσκληση στην Ουάσιγκτον για «συνεργασία σε μια ατζέντα κοινής ανάπτυξης, στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου». Η στροφή αυτή χαιρετίστηκε από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε ότι η Ροντρίγκεζ «φαίνεται πρόθυμη να κάνει ό,τι χρειάζεται», προειδοποιώντας ταυτόχρονα πως θα πληρώσει «μεγαλύτερο τίμημα από τον Μαδούρο» αν δεν συμμορφωθεί με τις αμερικανικές απαιτήσεις για μεταρρυθμίσεις και πλήρη πρόσβαση των ΗΠΑ στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας.
Μεταβατική ηγέτιδα ή προσωρινή λύση;
Παρά την αναγνώρισή της από τις ένοπλες δυνάμεις ως μεταβατικής ηγέτιδας, η θέση της Ροντρίγκεζ παραμένει εύθραυστη. Υπόκειται σε αμερικανικές και ευρωπαϊκές κυρώσεις για υπονόμευση της δημοκρατίας και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ στο εσωτερικό της κυβέρνησης αντιμετωπίζει σκληροπυρηνικά στελέχη που θεωρούν «προδοσία» κάθε προσέγγιση με τις ΗΠΑ.
Για ορισμένους αναλυτές, η Ροντρίγκεζ είναι «η μόνη που απομένει» για να κρατήσει όρθιο το σύστημα. Για άλλους, αποτελεί απλώς μια μεταβατική λύση μέχρι να επιβληθεί μια νέα πολιτική ισορροπία - είτε με αμερικανική σφραγίδα είτε μέσω εσωτερικών ανακατατάξεων.
Το βέβαιο είναι ότι η «τίγρη» του Μαδούρο καλείται τώρα να αποδείξει αν μπορεί να μεταμορφωθεί σε διαχειρίστρια μιας ιστορικής μετάβασης ή αν θα μείνει στην Ιστορία ως η τελευταία ισχυρή μορφή ενός καθεστώτος σε αποσύνθεση.