Με το Νόμπελ Φυσικής τιμάται ο Βέλγος Francis Halzen για την αποφασιστική συμβολή του στο Επιστημονικό Παρατηρητήριο Νετρίνων IceCube στην Ανταρκτική.
Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ, ο Francis Halzen, συνειδητοποίησε ότι ο πάγος στον Νότιο Πόλο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ανίχνευση σωματιδίων, τα οποία είναι γνωστά ως νετρίνα.
Το οράμά του
Το όραμά του και η επιστημονική του ηγεσία υπήρξαν καθοριστικής σημασίας για το Παρατηρητήριο Νετρίνων IceCube, έναν κυβικό χιλιόμετρο πάγου εξοπλισμένο με αισθητήρες φωτός.
Χρησιμοποιώντας το IceCube, οι ερευνητές μπορούν να ανιχνεύουν νετρίνα που προέρχονται από εξαιρετικά ενεργειακά φαινόμενα στο μακρινό Σύμπαν.
Τα νετρίνα βρίσκονται παντού, αλλά δεν γίνονται αντιληπτά. Διαπερνούν ολόκληρη τη Γη, καθώς και το σώμα μας, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Πολύ σπάνια, ένα μεμονωμένο νετρίνο αλληλεπιδρά με έναν ατομικό πυρήνα, γεγονός που επιτρέπει σε κάποιον με τον κατάλληλο εξοπλισμό να το ανιχνεύσει.
Οι επιστήμονες γνωρίζουν εδώ και πολύ καιρό ότι το Σύμπαν περιέχει φυσικούς επιταχυντές σωματιδίων, οι οποίοι εκτοξεύουν σωματίδια με ενέργειες έως και ένα εκατομμύριο φορές μεγαλύτερες από εκείνες που μπορούν να επιτευχθούν στα εργαστήρια στη Γη. Πολλά σχετικά με αυτές τις πηγές παραμένουν μυστηριώδη: τι είναι, πού βρίσκονται και ποιες είναι οι βασικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στο εσωτερικό τους;
Νετρίνα εξαιρετικά υψηλών ενεργειών δημιουργούνται στα ίδια περιβάλλοντα με άλλους τύπους σωματιδίων. Ωστόσο, σε αντίθεση με τα άλλα σωματίδια, τα νετρίνα φτάνουν σε εμάς χωρίς να αλλάζουν κατεύθυνση ή να χάνουν ενέργεια. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να μας προσφέρουν πληροφορίες οι οποίες δεν είναι δυνατό να αποκτηθούν με κανέναν άλλο τρόπο.
Οταν πρωτοπαρουσίασε την έρευνά του το 1988
Ο Francis Halzen παρουσίασε για πρώτη φορά το 1988 το όραμά του για την ανίχνευση νετρίνων στον Νότιο Πόλο. Όταν ένα νετρίνο συγκρούεται με έναν ατομικό πυρήνα, παράγει μια λάμψη φωτός, η οποία μπορεί να ανιχνευθεί από αισθητήρες μέσα στον διαυγή παγετώδη πάγο.
Ο πάγος του Νότιου Πόλου παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα, καθώς δεν επηρεάζεται από διάφορες μορφές παρεμβολών και η περιοχή είναι γεωλογικά σταθερή, χωρίς σεισμούς.
Ο Halzen και η ιδέα του κέρδισαν σύντομα την υποστήριξη άλλων ερευνητών και, μόλις λίγα χρόνια αργότερα, πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες δοκιμές αισθητήρων μέσα στον πάγο.
Τα κοσμικά νετρίνα εξαιρετικά υψηλών ενεργειών είναι πολύ σπάνια, επομένως απαιτείται ένας τεράστιος όγκος πάγου για να παρατηρηθεί επαρκής αριθμός συγκρούσεων. Το IceCube καταλαμβάνει έναν ολόκληρο κυβικό χιλιόμετρο και ολοκληρώθηκε το 2011.
Οι ερευνητές σύντομα εντόπισαν τα πρώτα νετρίνα υψηλής ενέργειας και, λίγα χρόνια αργότερα, μπόρεσαν να δημοσιεύσουν την ανακάλυψη νετρίνων τα οποία πρέπει να προέρχονται από περιοχές πολύ πέρα από το Ηλιακό μας Σύστημα.
Η συστηματική αναζήτηση των πηγών νετρίνων του Σύμπαντος μπορούσε πλέον να ξεκινήσει...