Ένα οργανωμένο δίκτυο παραπληροφόρησης με διασυνδέσεις με τη Ρωσία επιχείρησε να εκμεταλλευτεί τις αιματηρές ταραχές που συγκλόνισαν τη Γαλλία τον περασμένο μήνα.
Αποκλειστικό ρεπορτάζ του Reuters αποκαλύπτει ότι το δίκττο χρησιμοποιώντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιχείρησε να καλλιεργήσει φόβο γύρω από τη μετανάστευση και να παρουσιάσει τη γαλλική κυβέρνηση ως ανίκανη να διατηρήσει τον έλεγχο της κατάστασης.
Την ίδια ώρα, λογαριασμοί που συνδέονται με το ισραηλινό κράτος, αλλά και με το κίνημα MAGA του Ντόναλντ Τραμπ, φαίνεται να επέδρασαν κι αυτά στο διαδίκτυο, με αφορμή τα επεισόδια.
Τα στοιχεία προκύπτουν από δύο εσωτερικές εκθέσεις, μία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μία του γαλλικού υπουργείου Εξωτερικών, τις οποίες είδε το διεθνές πρακτορείο ειδήσεων.
Η «επιχείρηση overload» και τα ψεύτικα βίντεο
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή έκθεση, το ρωσικό δίκτυο με την ονομασία «Operation Overload» («Επιχείρηση Υπερφόρτωση»), το οποίο δραστηριοποιείται τουλάχιστον από τον Σεπτέμβριο του 2023, επιχείρησε να διοχετεύσει στο γαλλικό κοινό παραπλανητικό περιεχόμενο, χρησιμοποιώντας βίντεο που εμφανίζονταν ψευδώς ως δημοσιογραφικά ρεπορτάζ δυτικών μέσων ενημέρωσης.
Ορισμένα από αυτά περιείχαν κατασκευασμένους ισχυρισμούς, όπως ότι μετανάστες είχαν βιάσει διαδηλωτές ή ότι επίκεινταν τρομοκρατικές επιθέσεις. Στόχος ήταν να ενισχυθεί η ανασφάλεια, να καλλιεργηθεί εχθρότητα απέναντι στους μετανάστες και να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι οι γαλλικές αρχές είχαν χάσει τον έλεγχο.
Η ευρωπαϊκή αξιολόγηση, η οποία καλύπτει το διάστημα από τις 7 έως τις 21 Οκτωβρίου, διαπιστώνει ότι το συνδεόμενο με τη Ρωσία δίκτυο επιδίωξε να «παρουσιάσει τη γαλλική ηγεσία ως αδύναμη και ολοένα πιο αυταρχική».
«Τέτοια γεγονότα προσφέρουν ευκαιρίες για την υπονόμευση των εθνικών κυβερνήσεων, την καλλιέργεια φόβου και διχασμού και τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης ενόψει εκλογών», αναφέρει το έγγραφο περιορισμένης κυκλοφορίας της ευρωπαϊκής διπλωματικής υπηρεσίας.
Ωστόσο, η έκθεση διευκρινίζει ότι δεν εντοπίστηκαν στοιχεία πως η Μόσχα ή άλλοι εξωτερικοί παράγοντες προκάλεσαν ή κλιμάκωσαν τις διαδηλώσεις. Η δραστηριότητά τους περιγράφεται ως «ευκαιριακή εκμετάλλευση της αναταραχής» και όχι ως οργανωμένη προσπάθεια υποκίνησης των επεισοδίων.
Εκατομμύρια προβολές από λογαριασμούς MAGA και Ισραηλινών
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία της έκθεσης του γαλλικού υπουργείου Εξωτερικών για την απήχηση των σχετικών αναρτήσεων στην πλατφόρμα Χ.
Οι δέκα δημοφιλέστερες αναρτήσεις για τις ταραχές από λογαριασμούς που προέρχονταν από φιλορωσικούς κύκλους συγκέντρωσαν συνολικά 2,8 εκατομμύρια προβολές το διάστημα από τις 16 έως τις 18 Οκτωβρίου.
Ο αριθμός, ωστόσο, ήταν πολύ μικρότερος σε σύγκριση με την απήχηση αναρτήσεων από λογαριασμούς που συνδέονται με το κίνημα MAGA και με Ισραηλινούς αξιωματούχους και παράγοντες επιρροής.
Συγκεκριμένα, οι δέκα αναρτήσεις με τις περισσότερες προβολές από αξιωματούχους, μέσα ενημέρωσης και influencers που συνδέονται με το MAGA ξεπέρασαν τα 49 εκατομμύρια προβολές μέσα στο ίδιο τριήμερο.
Αντίστοιχα, οι δέκα δημοφιλέστερες αναρτήσεις από Ισραηλινούς αξιωματούχους, κυβερνητικούς λογαριασμούς, μέσα ενημέρωσης και influencers συγκέντρωσαν περισσότερες από 35 εκατομμύρια προβολές.
Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν την τεράστια εμβέλεια που μπορούν να αποκτήσουν αφηγήματα γύρω από μια εσωτερική κρίση, όταν αναπαράγονται από λογαριασμούς με μεγάλη απήχηση και πολιτική επιρροή. Παράλληλα, οι γαλλικές αρχές εντόπισαν προσπάθειες σύνδεσης των ταραχών με την ανεξέλεγκτη μετανάστευση και τον ριζοσπαστικό ισλαμισμό.
Η δήλωση Μακρόν
Από την πλευρά του, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν είχε δηλώσει στις 21 Οκτωβρίου ότι δεν υπήρχαν ορατές ενδείξεις ξένης παρέμβασης πίσω από τις διαδηλώσεις, αλλά είχε επισημάνει πως υπήρξε «ξένη χειραγώγηση της πληροφορίας».
Το Reuters σημειώνει ότι δεν κατέστη δυνατό να επαληθεύσει ανεξάρτητα τους ισχυρισμούς που περιλαμβάνονται στις δύο εκθέσεις.
Η ευρωπαϊκή έκθεση περιγράφει την ρωσική «Operation Overload» ως μια ευρύτερη επιχείρηση με στόχο δημόσια πρόσωπα, θεσμούς και μέσα ενημέρωσης στη Δύση. Βασική επιδίωξή της είναι να πλήξει την αξιοπιστία τους, να υπονομεύσει τη στήριξή τους προς την Ουκρανία και να προωθήσει περιεχόμενο που εξυπηρετεί τα ρωσικά συμφέροντα.
Μεταξύ άλλων, η επιχείρηση επιχειρεί να καλλιεργήσει την εντύπωση ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δίνουν προτεραιότητα στην Ουκρανία εις βάρος των εσωτερικών προβλημάτων και αναγκών των πολιτών τους.
Το βρετανικό Ινστιτούτο Στρατηγικού Διαλόγου (Institute for Strategic Dialogue – ISD) είχε χαρακτηρίσει σε έκθεσή του την προηγούμενη χρονιά την Operation Overload ως «μια επίμονη και μεγάλης κλίμακας ρωσική επιχείρηση πληροφόρησης», η οποία «μιμείται αξιόπιστες πηγές για να σπείρει διχόνοια, σύγχυση και δυσπιστία».
Σύμφωνα με το ινστιτούτο, το δίκτυο δημιουργεί και δημοσιεύει βίντεο που εμφανίζονται ως ειδησεογραφικά ρεπορτάζ, χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη για να κλωνοποιεί τις φωνές ειδικών, κατασκευάζει πρωτοσέλιδα εφημερίδων και παραποιεί εικόνες. Παράλληλα, μεταφέρει τη δραστηριότητά του από χώρα σε χώρα, προκειμένου να εκμεταλλευτεί κρίσεις και πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Η γαλλική υπηρεσία παρακολούθησης και αντιμετώπισης ξένης ψηφιακής παρέμβασης Viginum είχε δημοσιεύσει ήδη από το 2024 αναλυτική έκθεση για την Operation Overload και άλλες παρόμοιες ρωσικές επιχειρήσεις. Γάλλοι αξιωματούχοι έχουν επισημάνει ότι τέτοια δίκτυα επανεμφανίζονται σε περιόδους διαδηλώσεων, εκλογικών αναμετρήσεων ή άλλων γεγονότων που προσφέρουν πρόσφορο έδαφος για την υπονόμευση της εικόνας της Γαλλίας.