Παρότι έχει εξαιρετικά μικρό μέγεθος, το «wasmannia auropunctata», γνωστό ως ηλεκτρικό μυρμήγκι ή και μυρμήγκι της φωτιάς, αποτελεί σοβαρή απειλή τόσο για το φυσικό περιβάλλον όσο και για τον άνθρωπο.
Το είδος αυτό εντοπίστηκε για πρώτη φορά στην ηπειρωτική Γαλλία το 2022. Από τότε, η παρουσία του σε δύο συγκεκριμένες περιοχές προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να εξαπλωθεί σε νέους φυσικούς χώρους, κυρίως λόγω της έλλειψης επαρκών οικονομικών πόρων για την πλήρη εξάλειψή του.
Η εμφάνιση στη La Croix-Valmer
Η περιοχή La Croix-Valmer, κοντά στη Μεσόγειο, ένας φαινομενικά ήσυχος και ηλιόλουστος οικισμός, βρέθηκε αντιμέτωπη με την εισβολή του «wasmannia auropunctata», γνωστού και ως «μικρό μυρμήγκι της φωτιάς». Η παρουσία του εντόμου επηρέασε άμεσα την καθημερινότητα των κατοίκων, δημιουργώντας αίσθημα ανασφάλειας.
Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία
Ο Boris Martor, ιδιοκτήτης εξοχικής κατοικίας στην περιοχή, περιγράφει την εμπειρία της οικογένειάς του.
Το καλοκαίρι του 2023, ο πεντάχρονος γιος του εμφάνισε έντονες δερματικές αντιδράσεις έπειτα από τσιμπήματα. Τα συμπτώματα περιλάμβαναν ερεθισμούς, φουσκάλες και έντονο πόνο, αποτέλεσμα των ισχυρών «ηλεκτρικών» τσιμπημάτων του μυρμηγκιού, το οποίο έχει μήκος μόλις 1,5 χιλιοστό.
Επείγουσα ανάγκη περιορισμού
Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Έρευνας για τη Γεωργία, τα Τρόφιμα και το Περιβάλλον (Inrae), το ηλεκτρικό μυρμήγκι συγκαταλέγεται ανάμεσα στα 100 πιο επικίνδυνα χωροκατακτητικά είδη παγκοσμίως. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες τονίζουν την άμεση ανάγκη να περιοριστεί η εξάπλωσή του πριν η κατάσταση γίνει μη αναστρέψιμη.
Παρά τη σοβαρότητα της απειλής, η αντίδραση των αρμόδιων αρχών στη Γαλλία καθυστερεί εξαιτίας διοικητικών διαδικασιών και περιορισμένων προϋπολογισμών. Η πρώτη μεγάλη αποικία του εντόμου εντοπίστηκε στην Τουλόν το 2022 από τον ερευνητή Olivier Blight, ο οποίος κατάφερε να εξασφαλίσει δημόσια χρηματοδότηση ύψους σχεδόν 200.000 ευρώ για την καταπολέμησή της.
Αντίθετα, στην περίπτωση της περιοχής La Croix-Valmer, όπου η προσβεβλημένη έκταση φτάνει τα τέσσερα εκτάρια, οι διαδικασίες έχουν ουσιαστικά «παγώσει», γεγονός που προκαλεί απογοήτευση στους κατοίκους.
Μόνο μετά τη δημοσιογραφική έρευνα του AFP, τον Δεκέμβριο, διατέθηκε ένα μικρό ποσό 10.000 ευρώ, με στόχο τον εντοπισμό των περιοχών όπου έχει εξαπλωθεί το μυρμήγκι. Η πρωτοβουλία αυτή αποδίδεται στην παρέμβαση του νομάρχη του Βαρ, ο οποίος αναγνώρισε τη σοβαρότητα του προβλήματος.
Ένα εξαιρετικά επικίνδυνο είδος
Ειδικοί επισημαίνουν ότι η ευθύνη για την παρακολούθηση και τον έλεγχο της εισαγωγής και διάδοσης τέτοιων χωροκατακτητικών ειδών ανήκει αποκλειστικά στο κράτος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη χαρακτηρίσει το ηλεκτρικό μυρμήγκι ως είδος υψηλού κινδύνου.
Οι επιπτώσεις του είναι σοβαρές, καθώς προκαλεί επώδυνα τσιμπήματα, μπορεί να οδηγήσει σε αναφυλακτικό σοκ σε αλλεργικά άτομα και, σε χώρες όπου έχει εξαπλωθεί, έχει προκαλέσει ακόμη και τύφλωση σε κατοικίδια ζώα.
Οικολογική καταστροφή
Η παρουσία του εντόμου διαταράσσει σοβαρά τα τοπικά οικοσυστήματα. Στην Τουλόν έχει εξαφανίσει άλλα είδη μυρμηγκιών και έχει μειώσει σημαντικά τους πληθυσμούς αρθρόποδων. Στη La Croix-Valmer επιτίθεται σε έντομα, φωλιές πουλιών και γενικά σε κάθε μορφή ζωής που συναντά.
Προέλευση και ανθεκτικότητα του είδους
Το ηλεκτρικό μυρμήγκι κατάγεται από τη Νότια Αμερική και έχει προκαλέσει σημαντικές ζημιές σε πολλές χώρες. Τα δείγματα που εντοπίστηκαν στο Βαρ φαίνεται να προέρχονται από την ίδια γενετική γραμμή, η οποία θεωρείται πιο ανθεκτική στο κρύο σε σχέση με την αρχική τροπική μορφή του είδους.
Δυσκολίες στην καταπολέμηση
Οι επιστήμονες αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια στην εύρεση αποτελεσματικής μεθόδου εξόντωσης. Τα κοινά εντομοκτόνα που χρησιμοποιούνται για άλλα είδη μυρμηγκιών δεν είναι αποτελεσματικά, ενώ ειδικά προϊόντα απαιτούν εξαιρέσεις και ειδικές άδειες.
Η πιο αποτελεσματική μέθοδος φαίνεται να είναι η επιφανειακή διασπορά ειδικού σκευάσματος, όμως αυτή η πρακτική χρειάζεται άμεση έγκριση, ώστε να εφαρμοστεί την άνοιξη, όταν τα μυρμήγκια βγουν από τη χειμερία νάρκη.