Αρχαιολόγοι στο Μεξικό έφεραν στο φως ταφικό μνημείο ηλικίας περίπου 1.400 ετών, με τις Αρχές να κάνουν λόγο για τη σημαντικότερη αρχαιολογική ανακάλυψη της τελευταίας δεκαετίας στη χώρα.
Ο τάφος εντοπίστηκε στις Κεντρικές Κοιλάδες της πολιτείας Οαχάκα στο νότιο Μεξικό και ανήκει στον προκολομβιανό πολιτισμό των Ζαποτέκων.
Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι πρόκειται για «την πιο σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη της τελευταίας δεκαετίας, λόγω του εξαιρετικού βαθμού διατήρησής της και των πληροφοριών που προσφέρει».
Έργο των «Ανθρώπων των Νεφών»
Ο λίθινος τάφος χρονολογείται γύρω στο 600 μ.Χ. και κατασκευάστηκε από τους Ζαποτέκους, οι οποίοι αυτοαποκαλούνταν «Be’ena’a», δηλαδή «Άνθρωποι των Νεφών».
Ο πολιτισμός τους κυριάρχησε στην περιοχή της Οαχάκα κατά την προϊσπανική περίοδο, πριν η πολιτική του ισχύς αρχίσει να φθίνει μυστηριωδώς γύρω στο 900 μ.Χ.
Παρά το πέρασμα τόσων αιώνων, το μνημείο παρέμεινε κρυμμένο έως την πρόσφατη ανασκαφή, διατηρώντας εντυπωσιακά στοιχεία της αρχικής του μορφής.
Ανάγλυφη κουκουβάγια και συμβολισμοί εξουσίας
Στην είσοδο του τάφου δεσπόζει μια εντυπωσιακή ανάγλυφη κουκουβάγια με ανοιχτό ράμφος που πλαισιώνει μια μορφή, που σύμφωνα με τους ερευνητές, απεικονίζει έναν Ζαποτέκο άρχοντα.
Στην κοσμοαντίληψη των Be’ena’a, η κουκουβάγια συμβόλιζε τη νύχτα, τον θάνατο και την εξουσία, υποδηλώνοντας ότι στον τάφο ήταν θαμμένος ένας ισχυρός πρόγονος.
Το κατώφλι της εισόδου κοσμείται από περίτεχνα λαξευμένη ζωφόρο με χαραγμένα ημερολογιακά ονόματα, ενώ πλαισιώνεται εκατέρωθεν από δύο ανάγλυφες μορφές - έναν άνδρα και μια γυναίκα με τελετουργικές ενδυμασίες -, που λειτουργούν, σύμφωνα με τους ειδικούς, ως «φύλακες» του τάφου.
Σπάνιες τοιχογραφίες και τελετουργικές πομπές
Στο εσωτερικό του ταφικού θαλάμου διασώζονται σε εξαιρετική κατάσταση τμήματα πολύχρωμων τοιχογραφιών, με αποχρώσεις ώχρας, λευκού, πράσινου, κόκκινου και μπλε. Η κεντρική παράσταση απεικονίζει τελετουργική πομπή μορφών που μεταφέρουν δεμάτια κόπαλ - ρητίνη ιερού δέντρου, που χρησιμοποιούνταν σε θρησκευτικές τελετές.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι σκηνές αυτές προσφέρουν μοναδικές πληροφορίες για τις ταφικές πρακτικές και τις πνευματικές αντιλήψεις των Ζαποτέκων.
Προστασία του μνημείου και περαιτέρω έρευνα
Διεπιστημονική ομάδα του Εθνικού Ινστιτούτου Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Μεξικού εργάζεται για την προστασία του χώρου, καθώς οι τοιχογραφίες απειλούνται από ρίζες φυτών, έντομα και τις μεταβολές της θερμοκρασίας και της υγρασίας.
Παράλληλα, ειδικοί στην κεραμική, την εικονογραφία, την επιγραφική και τη φυσική ανθρωπολογία μελετούν τα ευρήματα, με στόχο να αποκαλύψουν στοιχεία για την κοινωνική ιεραρχία, τις ταφικές πρακτικές και τις θρησκευτικές αντιλήψεις της προϊσπανικής κοινωνίας.
Η υπουργός Πολιτισμού του Μεξικού, Κλαούδια Κουριέλ ντε Ικάθα, χαρακτήρισε την ανακάλυψη «εξαιρετική», τονίζοντας ότι αποτελεί ζωντανό παράδειγμα του αρχαίου μεγαλείου της χώρας, το οποίο «ερευνάται, προστατεύεται και πλέον μοιράζεται με την κοινωνία».