Καθώς ο προαύλιος χώρος της Παναγίας των Παρισίων αλλάζει, η Γαλλία «τρέχει» μια ανασκαφή που μπορεί να δώσει εντελώς νέα γνώση για την Ιστορία της πόλης.
Ενάμιση χρόνο μετά την επαναλειτουργία του εμβληματικού καθεδρικού ναού της γαλλικής πρωτεύουσας, ύστερα από την καταστροφική πυρκαγιά του 2019, το Παρίσι θέλει να «πρασινίσει» την τεράστια πλατεία που βρίσκεται μπροστά του.
Στο σχέδιο περιλαμβάνεται η τοποθέτηση 160 δέντρων, ώστε οι χιλιάδες τουρίστες να μη «λούζονται» από τον ήλιο ή τη βροχή περιμένοντας να μπουν, συνεπώς απαιτούνται εργασίες στο έδαφος. Όμως σε μια πόλη 2.000 ετών, όπως το Παρίσι, πριν από τις… μπουλντόζες πρέπει να έρθουν τα μικρά εργαλεία των αρχαιολόγων. Όπως και γίνεται.
Παρίσι: Μία χιλιετία Ιστορίας κάτω από το έδαφος
Ήδη γαλλικά ΜΜΕ κάνουν λόγο για «την ανασκαφή του αιώνα», καθώς η Παναγία των Παρισίων ξεκίνησε να χτίζεται πάνω στο νησάκι της Σιτέ τον 12ο αιώνα και άρα ό,τι είχε γίνει πριν «πλακώθηκε». Ένα τμήμα του προαύλιου χώρου έχει ήδη μετατραπεί σε χώρο ανασκαφής και οι πιο… εργάτες από τους επιστήμονες, όπως λένε για τους εαυτούς τους οι αρχαιολόγοι, έχουν πιάσει δουλειά.
Οι αρχαιολόγοι έχουν ήδη ανακαλύψει εκατοντάδες ιστορικά αντικείμενα, ορισμένα εκ των οποίων είναι ζωγραφισμένα στο εσωτερικό τους με σύμβολα που κανένας ειδικός δεν έχει καταφέρει ακόμα να αποκρυπτογραφήσει.
Τα πρώτα ίχνη της Ιστορίας του Παρισιού εμφανίζονται 50 εκατοστά κάτω από την επιφάνεια του εμβληματικού ναού. Τέσσερα μέτρα πιο κάτω, η αρχαιολογική ομάδα συνεχίζει να ανασύρει στοιχεία του παρελθόντος. Κάποιες ημέρες γεμίζουν 15 κιβώτια με ευρήματα.
Η Λουσί Άλτενμπουργκ, συντηρήτρια της αρχαιολογικής υπηρεσίας του Παρισιού, δήλωσε στο Associated Press ότι η ανασκαφή κάτω από την Παναγία των Παρισίων θα μπορούσε να εμπλουτίσει την παγκόσμια αντίληψη για το παρελθόν της πόλης. «Είναι μια σπάνια ευκαιρία για εμάς να εργαστούμε σε κάτι που θα επηρεάσει ουσιαστικά την Ιστορία του Παρισιού», είπε.
Όταν ο καθεδρικός ναός ιδρύθηκε το 1163, ολόκληρη η πλατεία ήταν γεμάτη με μεσαιωνικά σπίτια, τα οποία χωρίζονταν από έναν μόνο δρόμο, σύμφωνα με την Καμίλ Κολόνα, την αρχαιολόγο που ηγείται της ανασκαφής.
Άθικτα κεραμεικά από τον Μεσαίωνα στα πιο... βρώμικα μέρη
Η ομάδα της Κολόνα έφτασε στα κελάρια των μεσαιωνικών κατοίκων του Παρισιού και, άρα, στην ιστορική εποχή που αυτά αντιπροσωπεύουν. Κάτω από αυτά βρίσκονται αποθήκες σιτηρών της εποχής των Μεροβινγκίων και των Καρολιδών, από τον 6ο έως τον 10ο αιώνα. Ακόμα πιο κάτω, μια πυκνή ρωμαϊκή συνοικία του 4ου και 5ου αιώνα. Είκοσι αιώνες Ιστορίας συμπυκνώνονται σε τέσσερα μέτρα χώματος.
«Εδώ μπορείς να δεις τα στρώματα: το μεσαιωνικό Παρίσι, το ρωμαϊκό Παρίσι, ίσως ακόμα και πιο παλιά» είπε η Γιασμίν Μπεναλί, μια 22χρονη φοιτήτρια αρχαιολογίας που παρακολουθούσε την ανασκαφή πίσω από τα φράγματα. «Κάνει την πόλη να μοιάζει λιγότερο με καρτ ποστάλ και περισσότερο με κάτι που ακόμα ανακαλύπτεται».
Τα πιο πλούσια ευρήματα μάλλον εντοπίζονται στα πιο βρώμικα μέρη: στα παλιά αποχωρητήρια των μεσαιωνικών σπιτιών που χρησίμευαν και ως χωματερές. Από εκεί, οι ανασκαφείς ανέσυραν ολόκληρες κανάτες και κύπελλα που είχαν πεταχτεί πριν από αιώνες, αλλά παρέμεναν άθικτα, ανάμεσα σε σπασμένα πιάτα και οστά ζώων. «Είναι σπάνιο να βρίσκεις ολόκληρα κεραμικά» δήλωσε η Βαλεντίν Μπρελού, αρχαιολόγος της ομάδας.
Το εύρημα που εξέπληξε τους αρχαιολόγους είχε χρώμα... ελληνικό
Στη συνέχεια βρέθηκαν και άλλα αντικείμενα που εξέπληξαν τους ειδικούς. Καθώς οι συντηρητές καθάριζαν αυτό που έμοιαζε με συνηθισμένη μεσαιωνική κεραμική, ανακάλυψαν αχνά κοκκινωπά γράμματα ζωγραφισμένα στο εσωτερικό, τα ίδια μυστηριώδη σημάδια σε κάθε θραύσμα. Η σημασία τους δεν έχει ακόμη αποκρυπτογραφηθεί.
Από όλα τα αντικείμενα που έχει καθαρίσει στη διάρκεια αυτής της ανασκαφής, η Μπρελού είπε πως αυτά ήταν τα πιο «εκπληκτικά». Πρόκειται για νομίσματα που στην αρχή φαίνονταν ως μικροί μαύροι δίσκοι, διαβρωμένοι από τη σκουριά. Όμως, όταν εξετάστηκαν κάτω από ακτίνες Χ, ένα πρόσωπο εμφανίστηκε: Ήταν ο Κωνσταντίνος, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας που κυβέρνησε στις αρχές του 4ου αιώνα μ.Χ.
Τέτοια αντικείμενα «μπορούν να είναι ανεκτίμητα για να μας δώσουν την ημερομηνία του υπόγειου στρώματος», είπε η Άλτενμπουργκ.
Το Παρίσι των Ρωμαίων στην «Rive Gauche» του Σηκουάνα
Οι αρχαιολόγοι μοιάζουν να ψάχνουν με ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον τα ευρήματα από τη Ρωμαϊκή εποχή, την πιο παλιά περίοδο κατά την οποία κατοικούνταν η περιοχή. Τότε η πόλη ονομαζόταν Λουτετία και το κέντρο της βρισκόταν μόνο στην αριστερή όχθη του Σηκουάνα, τη φημισμένη «Rive Gauche». Καθώς η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία κατέρρεε, αναζητώντας ασφάλεια, οι κάτοικοι μεταφέρθηκαν στο νησάκι Île de la Cité και το οχύρωσαν με τείχη από πέτρες που προέρχονταν από παλαιότερα κτίρια.
Η ομάδα της Κολόνα βρήκε αποδεικτικά στοιχεία, μεταξύ των οποίων ένα ρωμαϊκό πλατύσκαλο που ανακαλύφθηκε στην ανασκαφή και φαίνεται να είχε αφαιρεθεί από ένα πολύ μεγαλύτερο κτίριο. Είχε μεταφερθεί, αναποδογυριστεί και τοποθετηθεί σε έναν δρόμο ως πλακόστρωση.
Αρχαιολογικοί θησαυροί επ' ευκαιρία της ανακαίνισης
Για τους αρχαιολόγους, η ανασκαφή στον καθεδρικό ναό αποτελεί σπάνια απόλαυση. Στη Γαλλία, όπως και αλλού, εργάζονται μόνο όπου πρόκειται να ξεκινήσουν οικοδομικές εργασίες, με μέθοδο παρόμοια με αυτή των εργατών σε βιομηχανικά λατομεία που ανακαλύπτουν απομεινάρια δεινοσαύρων.
«Αυτό συμβαίνει μόνο επειδή η πόλη του Παρισιού αποφάσισε ότι ήθελε να ομορφύνει την περιοχή», είπε η Άλτενμπουργκ. Η νέα πλατεία αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως το 2028.