Για δεκαετίες η Σαουδική Αραβία ήταν το μουσουλμανικό κράτος με την πιο αυστηρή απαγόρευση στο αλκοόλ, όμως η προσπάθεια για προσέλκυση επενδυτών δύσκολα μπορεί να μείνει «στεγνή».
Η χαλάρωση της απαγόρευσης φαίνεται πως γίνεται σταδιακά και μπορεί να σχηματοποιηθεί ως ένας κύκλος που ανοίγει, αφού έπεσε το βότσαλο στο νερό. Εν προκειμένω το «βότσαλο» είναι η επιδίωξη της ηγεσίας της Σαουδικής Αραβίας για προσέλκυση επενδυτών αλλά οψίμως και τουριστών.
Το BBC σημειώνει πως για δεκαετίες, η διπλωματική συνοικία του Ριάντ ξεχώριζε από την υπόλοιπη πρωτεύουσα, ως ένας θύλακας με πρεσβείες και πολυτελείς κατοικίες που περιτριγυρίζονταν από καφέ, καθιστώντας τον πόλο έλξης για νέους Σαουδάραβες και ξένους εργαζόμενους (expats).
Εκεί λοιπόν άνοιξε τον Ιανουάριο του 2024, χωρίς ταμπέλες και τυμπανοκρουσίες, το κατάστημα που σηματοδοτεί μία από τις μεγαλύτερες πολιτισμικές αλλαγές στην σύγχρονη ιστορία του ισλαμικού αχανούς βασιλείου. Είναι το «μπαρ» όπου γίνεται ελεγχόμενη πώληση αλκοόλ σε μη μουσουλμάνους αλλοδαπούς που μπορούν να αποδείξουν πως έχουν αρκετά χρήματα.
Μικρά βήματα προς μια πιο φιλελεύθερη κοινωνία
Ο συντάκτης του βρετανικού δικτύου εξηγεί πως η Σαουδική Αραβία - έδρα των δύο ιερότερων τόπων του Ισλάμ, της Μέκκα και της Μεδίνα - απαγόρευσε την πώληση αλκοόλ το 1952. Όμως στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας αναμόρφωσης της εικόνας του, το βασίλειο έχει εφαρμόσει σαρωτικές μεταρρυθμίσεις τα τελευταία χρόνια, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως μια πιο μετριοπαθή και φιλική προς τις επενδύσεις κοινωνία.
Υπό την ηγεσία του πρίγκιπα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, που de facto κυβερνά τη χώρα, έγιναν αλλαγές όπως το άνοιγμα των κινηματογράφων, η διοργάνωση μουσικών φεστιβάλ και η άρση της απαγόρευσης της οδήγησης από γυναίκες. Επίσης περιορίστηκαν οι εξουσίες της άλλοτε τρομακτικής θρησκευτικής αστυνομίας. Το επόμενο βήμα είναι η αθόρυβη επέκταση των νόμιμων πωλήσεων αλκοόλ.
Αυστηρός έλεγχος στην πόρτα της «κάβας»
Το κατάστημα ποτών άνοιξε για πρώτη φορά στο Ριάντ τον Ιανουάριο του 2024 αλλά η είσοδος αρχικά περιοριζόταν σε μη μουσουλμάνους διπλωμάτες. Σύμφωνα με τους νέους κανόνες που εισήχθησαν χωρίς όμως να ανακοινωθούν, οι σχετικά εύποροι, μη μουσουλμάνοι μη Σαουδάραβες κάτοικοι μπορούν πλέον να πηγαίνουν εκεί για να αγοράσουν μπύρα, κρασί και οινοπνευματώδη ποτά.
Για να γίνει πελάτης, ένας αλλοδαπός πρέπει είτε να κατέχει άδεια «Προνομιακής Παραμονής [Premium Residency]», η οποία κοστίζει 100.000 σαουδαραβικά ριάλ (περίπου 6.100 ευρώ) ετησίως, είτε να αποδείξει ότι κερδίζει τουλάχιστον 50.000 ριάλ (3.050 ευρώ) τον μήνα.
Το πρόγραμμα Premium Residency έχει ποικίλα κριτήρια επιλεξιμότητας και συνήθως είναι ανοιχτό σε ανώτερα ξένα στελέχη, επενδυτές και επαγγελματίες με εξειδικευμένες δεξιότητες.
Τόσο στην περίπτωση των κατόχων άδειας όσο και σε εκείνους που δεν έχουν, θα πρέπει να επιδείξουν την ταυτότητα διαμονής τους στους φύλακες ασφαλείας στην είσοδο. Το έγγραφο αυτό αναφέρει τη θρησκεία και το καθεστώς διαμονής τους. Προς το παρόν, οι ξένοι τουρίστες δεν έχουν δικαίωμα εισόδου στο κατάστημα.
Κινητά τηλέφωνα «σφραγισμένα» και μεγάλες ουρές
Ο δημοσιογράφος του BBC μίλησε με άτομα που έχουν αγοράσει αλκόολ από την συγκεκριμένη «κάβα», προφανώς υπό καθεστώς ανωνυμίας.
Είπαν πως στην είσοδο τους ζητήθηκε να κλείσουν τα κινητά τους τηλέφωνα σε ειδικές σακούλες. Η αναμονή στην ουρά μπορεί να διαρκέσει για περισσότερο από μία ώρα, αν και οι άνθρωποι λένε ότι η εμπειρία είναι σχετικά απλή μόλις μπουν μέσα.
Ένας Ευρωπαίος ομογενής περιέγραψε το κατάστημα ως «γεμάτο», με τιμές «δύο έως τρεις φορές» υψηλότερες σε σύγκριση με τις δυτικές αγορές. Ωστόσο οι τιμές αυτές παραμένουν αρκετά χαμηλότερες από ό,τι στη μαύρη αγορά της Σαουδικής Αραβίας.
«Ένα μπουκάλι ουίσκι Johnny Walker Black Label μου κόστισε 124 δολάρια (105 ευρώ). Αλλά δεν με πειράζει», είπε ένα στέλεχος βρετανικής εταιρείας.
Από «στόμα σε στόμα»
Οι αγορές αλκοόλ διέπονται από ένα πολύπλοκο σύστημα μηνιαίων ποσοστώσεων που βασίζεται σε πόντους, λένε οι πελάτες, το οποίο χαρακτηρίζουν αρκετά γενναιόδωρο ώστε να επιτρέπει σε κάθε άτομο δεκάδες λίτρα οινοπνευματωδών ποτών κάθε μήνα. Οι διπλωμάτες λαμβάνουν εκπτώσεις στις αγορές τους.
Δεν έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση από την κυβέρνηση. Αρκετοί πελάτες λένε ότι άκουσαν για την ύπαρξη του καταστήματος από στόμα σε στόμα. Το όνομα του καταστήματος δεν εμφανίζεται καν στους διαδικτυακούς χάρτες.