Μια εικονογράφος από τη Μπολόνια κέρδισε δικαστική μάχη κατά της Ikea για μη εξουσιοδοτημένη χρήση του έργου της, αναγκάζοντας τον σουηδικό κολοσσό να την αποζημιώσει.
Η Κριστίνα Κάτι, καλλιτέχνιδα και εικονογράφος από τη Μπολόνια εμπορεύεται prints, αξεσουάρ και διακοσμητικά για την κουζίνα. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια, το κατάστημα της Ikea στη Μπολόνια, πήρε ένα έργο της με τίτλο «Tortellino» και το αναπαρήγαγε, χρησιμοποιώντας το χωρίς τη συγκατάθεσή της για τη διακόσμηση του καταστήματος.
Πώς ανακάλυψε ότι η Ikea είχε «κλέψει» ένα έργο της
«Όλα ξεκίνησαν το μακρινό πλέον 2021, την περίοδο των Χριστουγέννων. Μια κοπέλα που με ακολουθεί στο Instagram είδε την εικονογράφησή μου στην Ikea. Νόμιζε ότι επρόκειτο για συνεργασία μεταξύ εμού και της Ikea και μάλιστα μου έδωσε συγχαρητήρια. Το πρόβλημα όμως ήταν ότι η Ikea δεν είχε καμία άδεια για να χρησιμοποιήσει το έργο μου, ούτε φυσικά να το τροποποιήσει όπως έκανε» είπε εξιστορώντας την ιστορία της η εικονογράφος στην Corriere di Bologna.
Και συνέχισε: «Η ίδια η κοπέλα ήταν που το κατάλαβε: Της φαινόταν περίεργο που δεν είχα μιλήσει για μια τόσο σημαντική συνεργασία και, κοιτάζοντας καλύτερα τις εικόνες, πρόσεξε ότι το όνομά μου δεν υπήρχε πουθενά. Φρόντισε λοιπόν να βγάλει φωτογραφίες και να με ενημερώσει. Προφανώς, δεν είχα καμία ενεργή συνεργασία με την Ikea».
Όπως είπε, αμέσως απευθύνθηκε σε δικηγόρο προκειμένου να κινηθεί νομικά εναντίον του σουηδικού κολοσσού επίπλων.
«Όλοι άρχισαν αμέσως να μου λένε να μην το κάνω, ότι ήταν αδύνατο να τα βάλω με την Ikea και ότι δεν θα κέρδιζα τίποτα. Όμως ένιωθα ότι έπρεπε να το κάνω – όχι μόνο για λόγους αποζημίωσης, αλλά για να υπερασπιστώ τη δουλειά μου. Οι δημιουργικές εργασίες, όχι μόνο τα δικά μου γραφικά, απαιτούν προσπάθεια και πολλές ώρες δουλειάς. Πίσω από μία εικονογράφηση υπάρχουν ιδέες, δοκιμές, χρόνος, μελέτη, λάθη και διορθώσεις. Κάθε γραφικό μου γεννιέται από μια πρωτότυπη ιδέα, από έρευνα και από μια προσωπική γλώσσα έκφρασης».
Η νομική σύγκρουση με τον σουηδικό κολοσσό
Την κατάσταση επιδείνωσε και το γεγονός – σύμφωνα πάντα με την ίδια – ότι η Ikea είχε τροποποιήσει τα γραφικά που πήρε χωρίς άδεια. «Πιθανότατα αγόρασαν ακόμη και το ίδιο το γραφικό (η Κριστίνα Κάτι διαθέτει ιστοσελίδα όπου πουλά prints και αντίγραφα των έργων της), γιατί στη συνέχεια εκτυπώθηκε και μεγεθύνθηκε διατηρώντας πολύ καλή ανάλυση. Επιπλέον, το ένα τοποθετήθηκε σε μία από εκείνες τις κάθετες, μακρόστενες αφίσες που υπάρχουν στην Ikea, με την προσθήκη της φράσης “tortellini in brodo” και της σχετικής συνταγής. Το δεύτερο χρησιμοποιήθηκε πάνω σε ξύλο κοπής. Και φυσικά αφαίρεσαν το όνομα του δημιουργού και τον αρχικό τίτλο του έργου».
Η Κάτι αφηγείται επίσης ότι αρχικά στάλθηκε εξώδικη επιστολή: «Ο δικηγόρος παρενέβη αμέσως με μια επίσημη προειδοποιητική επιστολή. Από τη δική μου πλευρά υπήρξε προσπάθεια να βρεθεί μια φιλική λύση, ενώ από τη δική τους δεν υπήρξε ποτέ πραγματική διάθεση ή άνοιγμα για συνεννόηση. Μόνο μια πολύ μικρή χρηματική προσφορά με σκοπό να κλείσει η υπόθεση».
Η νίκη και η αποζημίωση
Η Κάτι, με τη νομική υποστήριξη της δικηγόρου Σαβίνι, διεκδίκησε τα δικαιώματά της καταθέτοντας αγωγή ενώπιον του πολιτικού τμήματος του Δικαστηρίου της Μπολόνια, που ειδικεύεται σε υποθέσεις πνευματικής ιδιοκτησίας.
Η υπόθεση κατέληξε σε απόφαση — πλέον αμετάκλητη— πλήρως υπέρ της δημιουργού, με το δικαστήριο να αναγνωρίζει ότι το γραφικό αποτελούσε δικό της «πνευματικό έργο», το οποίο προστατεύεται από τη σχετική νομοθεσία. Παράλληλα, της επιδικάστηκε αποζημίωση ύψους 7.552 ευρώ, πλέον τόκων.
Όχι μόνο αυτό: το δικαστήριο αναγνώρισε ότι παραβιάστηκαν τόσο τα περιουσιακά όσο και τα ηθικά πνευματικά της δικαιώματα.
Τα πρώτα αφορούσαν τη χρήση του έργου σε περιβάλλον υψηλής εμπορικής προβολής χωρίς αναφορά στον δημιουργό. Τα δεύτερα σχετίζονταν με το γεγονός ότι η τροποποίηση που έκανε η Ikea αλλοίωσε την αρχική ιδέα και το καλλιτεχνικό έργο της δημιουργού.