Ιράν: «Σκληραίνει» τη στάση του για το Oρμούζ -Η Τεχεράνη ανεβάζει τον πήχη των απαιτήσεων και απομακρύνει τη συμφωνία με τον Τραμπ

Το Ιράν δεν δείχνει διατεθειμένο να υποχωρήσει απέναντι στις ΗΠΑ για τα Στενά του Ορμούζ.

Αντίθετα, η Τεχεράνη ανεβάζει τον πήχη των απαιτήσεών της, την ώρα που μια περιορισμένη συμφωνία με το Ομάν για τη διέλευση πλοίων φαίνεται να βρίσκεται στα τελικά της στάδια.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η συμφωνία που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση δεν ισοδυναμεί με το πλήρες άνοιγμα του στρατηγικού περάσματος που ζητά η Ουάσινγκτον.

Το Ιράν επιμένει ότι άλλο είναι η δημιουργία ενός προσωρινού και ελεγχόμενου συστήματος διέλευσης και άλλο η επιστροφή στην κατάσταση που επικρατούσε πριν από τον πόλεμο.

Η Τεχεράνη βάζει νέους όρους

Η ιρανική ηγεσία έχει πλέον διατυπώσει με μεγαλύτερη σαφήνεια τι θεωρεί απαραίτητο για μια ευρύτερη διευθέτηση.

Στο επίκεντρο βρίσκονται:

• η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού
• η αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την περιοχή γύρω από το Ιράν
•  η άρση των κυρώσεων
•  η απελευθέρωση των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν παγώσει στο εξωτερικό
• και η καταβολή αποζημιώσεων για τις πολεμικές ζημιές.

Οι απαιτήσεις αυτές θεωρούνται πολύ πιο φιλόδοξες από το πλαίσιο που είχε προβλεφθεί στο μνημόνιο συμφωνίας του Ιουνίου.

Εκείνο προέβλεπε ότι οι κυρώσεις θα καταργούνταν πλήρως μετά την επίτευξη τελικής συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ενώ η αποδέσμευση των ιρανικών κεφαλαίων θα γινόταν σταδιακά και κατόπιν συμφωνίας των δύο πλευρών.

Η νέα ιρανική θέση αντιστρέφει ουσιαστικά αυτή τη λογική, συνδέοντας τις παραχωρήσεις για τα Στενά του Ορμούζ με ένα πολύ ευρύτερο πακέτο απαιτήσεων.

Το Ιράν πιστεύει ότι έχει το πάνω χέρι

Πίσω από αυτή τη σκλήρυνση βρίσκεται, σύμφωνα με ανάλυση του CNN, η εκτίμηση στην Τεχεράνη ότι οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών έχουν ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση.

Το Ιράν έχει παρατηρήσει τις επανειλημμένες απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για μεγάλης κλίμακας στρατιωτικά πλήγματα, αλλά και το γεγονός ότι οι απειλές αυτές δεν έχουν μέχρι στιγμής οδηγήσει στην αποφασιστική κλιμάκωση που είχε προαναγγελθεί.

Παράλληλα, οι αναφορές για περιορισμούς στα αμερικανικά αποθέματα πυρομαχικών -τις οποίες ο Τραμπ έχει διαψεύσει οργισμένα - και οι πληροφορίες ότι η αμερικανική στρατιωτική ηγεσία αναζητά μια πιθανή «έξοδο» από τη σύγκρουση ενισχύουν την αντίληψη της Τεχεράνης ότι η Ουάσινγκτον έχει ανάγκη από διπλωματική διέξοδο.

Η εκτίμηση αυτή εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί οι Ιρανοί σκληροπυρηνικοί δεν εμφανίζονται έτοιμοι να κάνουν πίσω.

Αντίθετα, θεωρούν ότι τώρα είναι η στιγμή να ζητήσουν περισσότερα.

Η συμφωνία με το Ομάν δεν σημαίνει άνοιγμα του Ορμούζ

Σε αυτό το σημείο βρίσκεται και η μεγάλη παρεξήγηση γύρω από τις διαπραγματεύσεις.

Η συμφωνία που συζητείται με το Ομάν αφορά έναν πιο περιορισμένο μηχανισμό διέλευσης. Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έχει ξεκαθαρίσει ότι οι υφιστάμενες διαδρομές θα αντικατασταθούν από νέες, αλλά αυτό δεν συνιστά πλήρες άνοιγμα των Στενών.

Το Ομάν, το οποίο συνορεύει με τα Στενά του Ορμούζ στην απέναντι πλευρά από το Ιράν, λειτουργεί ως βασικός δίαυλος για αυτή τη διαδικασία.

Η Τεχεράνη, όμως, επιδιώκει να διατηρήσει σημαντικό έλεγχο επί του τρόπου με τον οποίο θα λειτουργεί η ναυσιπλοΐα. Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν περιγράψει τη νέα προσέγγιση ως προσπάθεια άσκησης «αποτελεσματικής κυριαρχίας» πάνω στα Στενά κι αυτό σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή σε σχέση με την προπολεμική κατάσταση.

Το Ιράν δεν δηλώνει ότι θέλει να κλείνει μόνιμα τα Στενά του Ορμούζ εν καιρώ ειρήνης. Θέλει όμως να καταστήσει σαφές ότι έχει πλέον λόγο και επιρροή στους όρους υπό τους οποίους θα διεξάγεται η ναυσιπλοΐα.

Οι απευθείας συνομιλίες με την Ουάσιγκτον παραμένουν παγωμένες

Την ίδια ώρα, η προοπτική μιας άμεσης επιστροφής στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων παραμένει περιορισμένη.

Ο Αραγτσί έχει δηλώσει ότι δεν διεξάγονται άμεσες συνομιλίες μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ και ότι υπάρχει μόνο ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω μεσαζόντων.

Η θέση της Τεχεράνης είναι ότι οι συνομιλίες δεν μπορούν να επαναληφθούν όσο οι ΗΠΑ δεν αποκαθιστούν τις «παραβιάσεις» του μνημονίου του Ιουνίου.

Έτσι δημιουργείται μια ιδιότυπη κατάσταση: οι δύο πλευρές εξακολουθούν να επικοινωνούν έμμεσα, αλλά δεν φαίνεται να υπάρχει ακόμη κοινό πλαίσιο για την επανέναρξη των επίσημων διαπραγματεύσεων.

«Το Ιράν το παρατραβάει» -Το ρίσκο της σκληρής γραμμής

Η στρατηγική της Τεχεράνης, ωστόσο, ενέχει κινδύνους.

Όπως εκτίμησε ο πρώην ανώτατος διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ, Τζέιμς Σταυρίδης, οι νέες απαιτήσεις περιορίζουν τα περιθώρια επιλογών της κυβέρνησης Τραμπ και δείχνουν ότι οι σκληροπυρηνικοί έχουν το πάνω χέρι στο Ιράν.

Η εκτίμησή του είναι ότι το Ιράν «το παρατραβάει» και ότι η πιθανότητα μιας άμεσης συμφωνίας μειώνεται.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα της σημερινής συγκυρίας.

Η Τεχεράνη μπορεί να έχει ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση, αλλά όσο αυξάνει τις απαιτήσεις της τόσο μεγαλώνει και ο κίνδυνος να καταστήσει πολιτικά αδύνατη μια συμφωνία για την Ουάσιγκτον.

Το Ορμούζ υπό νέα ιρανική επιρροή

Η κατάσταση στα Στενά παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Οι επιθέσεις σε πλοία και η αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας έχουν περιορίσει δραματικά την κίνηση.

Περίπου δώδεκα πλοία την ημέρα πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ την τελευταία εβδομάδα - περίπου το ένα δέκατο της φυσιολογικής προπολεμικής κίνησης.

Και αυτό αποκαλύπτει το πραγματικό διακύβευμα.

Η μάχη για το Ορμούζ δεν αφορά πλέον μόνο το αν τα πλοία θα μπορούν να περάσουν. Αφορά το ποιος θα καθορίζει τους όρους της διέλευσης και πόση επιρροή θα αποκτήσει το Ιράν πάνω σε μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.

Η συμφωνία με το Ομάν μπορεί να είναι κοντά. Η μεγάλη συμφωνία, όμως, απέχει πολύ περισσότερο.

Και όσο η Τεχεράνη θεωρεί ότι έχει το πάνω χέρι, τόσο περισσότερο φαίνεται διατεθειμένη να δοκιμάζει τα όρια της Ουάσιγκτον.