Με τις διαδηλώσεις στο Ιράν να συνεχίζονται, η συζήτηση για την επόμενη ημέρα ήδη έχει ανοίξει και ο εξόριστος στις ΗΠΑ, γιος του άλλοτε σάχη, έχει δηλώσει «παρών».
Ο Ρεζά Παχλαβί γεννήθηκε στις 31 Οκτωβρίου 1960 και μεγάλωσε μέσα στην πολυτέλεια ως διάδοχος του ιρανικού θρόνου. Ο πατέρας του, σάχης Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, θεωρούταν συνομιλητής των ΗΠΑ. Ήταν 19 ετών το 1979, όταν οι ισλαμιστές επαναστάτες εκδίωξαν τον πατέρα του και κατέλαβαν την εξουσία.
Μετά τον θάνατο του πατέρα του, στις 31 Οκτωβρίου 1980, ένα εξόριστο βασιλικό δικαστήριο ανακοίνωσε ότι ο Ρεζά Παχλαβί αναλαμβάνει τον ρόλο του σάχη και βάσει αυτής της απόφασης, ο ίδιος προσπαθεί έκτοτε να διεκδικήσει το status ενός εξόριστου μονάρχη.
Το ιρανικό καθεστώς υπό πίεση, ο Παχλαβί «ζεσταίνει» τη μηχανή
Έκτοτε έχουν περάσει 45 χρόνια και οι ισλαμιστές «Φρουροί της Επανάστασης» ελέγχουν ακόμα το Ιράν. Όμως τον τελευταίο χρόνο, στη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ, δέχονται ισχυρή πίεση.
Τον Ιούνιο βρέθηκαν στον «πόλεμο των 12 ημερών» κόντρα στο Ισραήλ και δέχθηκαν ισχυρότατους βομβαρδισμούς σε πυρηνικές εγκαταστάσεις από τις ΗΠΑ. Τώρα, το καθεστώς αντιμετωπίζει ογκωδέστατες διαδηλώσεις από νέους ανθρώπους που αντιδρούν στην ακρίβεια και τελικά ζητούν τον εκδημοκρατισμό της χώρας. Εκατοντάδες άνθρωποι έχουν ήδη σκοτωθεί.
Το κλίμα για τον Παχλαβί, που ζει εξόριστος στις ΗΠΑ για περίπου τέσσερις δεκαετίες, μοιάζει ευνοϊκό. Ο ίδιος είναι θιασώτης της αναγνώρισης του κράτους του Ισραήλ και της αποκατάστασης των σχέσεων της Τεχεράνης με το Τελ Αβίβ. Τον Ιούνιο, εν μέσω του πολέμου, αρνήθηκε να καταδικάσει τα ισραηλινά πλήγματα, λέγοντας πως «το τέλος του καθεστώτος πλησιάζει». Τώρα το όνομά του έχει γίνει σύνθημα στα χείλη μερίδας των διαδηλωτών. «Αυτή είναι η τελευταία μάχη. Ο Παχλαβί θα επιστρέψει», φώναζαν διαδηλωτές.
Τα τελευταία χρόνια, ο Ρεζά Παχλαβί προβάλλει την ιδέα ότι το Ιράν θα μπορούσε να γίνει συνταγματική μοναρχία, ίσως με έναν εκλεγμένο ηγέτη και όχι με κληρονομική διαδοχή, δηλώνοντας ότι η επιλογή θα γίνει από τους Ιρανούς.
Στην τελευταία του δημόσια τοποθέτηση χθες Σάββατο, κάλεσε εκ νέου τον κόσμο να κατέβει στους δρόμους και δήλωσε έτοιμος να επιστρέψει στο Ιράν. «Και εγώ προετοιμάζομαι να επιστρέψω στην πατρίδα, ώστε, τη στιγμή της νίκης της εθνικής μας επανάστασης, να βρίσκομαι δίπλα σας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι πιστεύει πως «εκείνη η ημέρα είναι πολύ κοντά».
«Μια διχαστική προσωπικότητα, όχι ενωτική»
Κι αν οι εξελίξεις των τελευταίων μηνών θα μπορούσαν να προλειάνουν το έδαφος για επιστροφή της μοναρχίας στο Ιράν, κάτι τέτοιο δεν είναι καθόλου σίγουρο, σύμφωνα με αναλυτές που επικαλούνται διεθνή μέσα.
Ενώ οι εξόριστοι Ιρανοί μοναρχικοί ονειρεύονται την επιστροφή της δυναστείας του Παχλεβί, οι προσπάθειές του να κερδίσει ευρύτερη απήχηση δεν έχουν καρποφορήσει. Οι δυσάρεστες αναμνήσεις από τη ζωή υπό την κυριαρχία του πατέρα του και οι ανησυχίες ότι αυτός και η οικογένειά του δεν έχουν επαφή με το σύγχρονο Ιράν μοιάζουν να είναι επικρατούσες απόψεις στο εσωτερικό της χώρας, γράφει το Skynews.
Ο Αράς Αζίζι, ακαδημαϊκός και συγγραφέας του βιβλίου «Τι θέλουν οι Ιρανοί», δήλωσε στο CNN ότι, ενώ ο Παχλαβί «έχει μετατραπεί σε μπροστάρη» της ιρανικής αντιπολίτευσης, όμως η περίπτωσή του παρουσιάζει πολλά προβλήματα. «Είναι μια διχαστική προσωπικότητα και όχι μια ενωτική», δήλωσε.
Η συσπείρωση γύρω από τον Παχλαβί είναι το πιο σίγουρο σημάδι, λένε οι αναλυτές, ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν φαίνεται να έχει φτάσει σε αδιέξοδο. «Οι Ιρανοί δεν επιλέγουν (τον Παχλαβί) επειδή είναι παρών στην κοινότητα, αλλά επειδή είναι απελπισμένοι», δήλωσε ο Βαλί Νασρ, ειδικός σε θέματα Ιράν και καθηγητής στη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς.
Ο Παχλαβί δεν έχει δεσμευτεί πως θα συμμετέχει στη μάχη. Έχει δηλώσει ότι είναι πρόθυμος να ηγηθεί του Ιράν σε μια μεταβατική περίοδο σε περίπτωση που οι διαδηλωτές καταφέρουν να εκδιώξουν το καθεστώς αλλά δεν δίνει πολλές λεπτομέρειες για τα σχέδιά του. Επικριτές του σημειώνουν ότι η απουσία του από τη χώρα και η απειρία του μπορούν σύντομα να του στοιχίσουν.
«Μιλάει για το να είναι ένας μεταβατικός ηγέτης και να έχει μια μεταβατική συνέλευση, αλλά (όχι) για το ποιος θα είναι στην μεταβατική κυβέρνηση, ποιος θα ηγηθεί στη συνέλευση, ποιοι είναι οι υποψήφιοι», είπε ο Βάλι Νασρ.
Οι πιθανότητες να «κερδίσει» τον Τραμπ
Καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ σε συνεργασία με το Ισραήλ φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο ενός νέου χτυπήματος στο Ιράν, ώστε να αποδυναμωθεί περαιτέρω το καθεστώς, ο Ρεζά Παχλαβί θεωρητικά θα μπορούσε να γίνει ο «εκλεκτός» του Αμερικανού προέδρου για μια πιθανή μετάβαση.
Ο Τραμπ «ζυγίζει τις επιλογές του και δεν έχει καμία επιθυμία να προσδώσει αξιοπιστία σε κάποιον πριν αποδείξει ότι μπορεί να κερδίσει», είπε ο Αζίζι στο CNN, δίνοντας ωστόσο λίγες πιθανότητες στον γιο του Σάχη να κερδίσει την εμπιστοσύνη της Ουάσιγκτον.
«Ο Παχλαβί προσωπικά δεν έχει τα στοιχεία εκεία που αρέσουν στον Τραμπ. Είναι περισσότερο ένας βιβλιοφάγος και του λείπει το είδος του προσωπικού χαρίσματος που θα μπορούσε να αρέσει σε κάποιον σαν τον Τραμπ», είπε ο συγγραφέας. «Θα δυσκολευτεί να κερδίσει τον Τραμπ».