Το Επαναστατικό Δικαστήριο του Ιράν καταδίκασε τον βραβευμένο σκηνοθέτη Τζαφάρ Παναχί σε πέντε χρόνια φυλάκισης και διέταξε την κατάσχεση του συνόλου της περιουσίας του.
Την είδηση μετέδωσε με δημοσίευμά της η ημιεπίσημη ιρανική εφημερίδα Nournews την Τετάρτη, η οποία επικαλέστηκε τον δικηγόρο του. Ωστόσο, το δημοσίευμα δεν διευκρίνισε τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει.
Το δικαστήριο απαγόρευσε επίσης στον Παναχί να εγκαταλείψει τη χώρα για δύο χρόνια, καθώς και να πραγματοποιεί οποιαδήποτε δραστηριότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα.
Η ταινία του Παναχί «Ήταν απλώς ένα ατύχημα» απέσπασε τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών το 2025. Ο σκηνοθέτης έχει συλληφθεί αρκετές φορές στο παρελθόν λόγω της κινηματογραφικής του δραστηριότητας.
Παρότι το 2025 καταδικάστηκε ερήμην σε φυλάκιση ενός έτους για προπαγανδιστική δράση κατά του συστήματος, ο Παναχί επέστρεψε στο Ιράν τον Μάρτιο.
Ποιος είναι ο βραβευμένος σκηνοθέτης
Ο Τζαφάρ Παναχί είναι διεθνώς βραβευμένος Ιρανός σκηνοθέτης, σεναριογράφος, παραγωγός και μοντέρ. Για 20 χρόνια τού είχε επιβληθεί απαγόρευση κινηματογραφικής δραστηριότητας.
Ένθερμος υποστηρικτής της ιρανικής αντιπολίτευσης και επικριτής του πρώην προέδρου του Ιράν, Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, καταδικάστηκε σε έξι χρόνια φυλάκισης με την κατηγορία της «προπαγάνδας κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας». Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η ποινή του δεν είχε εκτελεστεί, με αποτέλεσμα να παραμένει ελεύθερος, παρά τον κίνδυνο να οδηγηθεί ανά πάσα στιγμή στη φυλακή.
Οι κινητοποιήσεις του για ελευθερία της έκφρασης
Το 2010 συνελήφθη ενώ φέρεται να γύριζε κρυφά μια ταινία με θέμα την αποτυχημένη εξέγερση του Πράσινου Κινήματος στο Ιράν, το 2009. Αφέθηκε ελεύθερος τρεις μήνες αργότερα, έπειτα από διεθνείς αντιδράσεις και απεργία πείνας. Στη συνέχεια, καταδικάστηκε σε φυλάκιση και του επιβλήθηκαν απαγορεύσεις στην κινηματογραφική δραστηριότητα, στα ταξίδια στο εξωτερικό και στις δηλώσεις προς τα μέσα ενημέρωσης.
Όπως ανέφερε σε αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που επισκέφθηκε το Ιράν το 2013, τόσο η δική του κατάθεση όσο και εκείνη του συνηγόρου του αγνοήθηκαν κατά τη διάρκεια της δίκης, ενώ, όπως υποστήριξε, η ετυμηγορία είχε αποφασιστεί εκ των προτέρων.
Ο Παναχί προειδοποίησε επίσης την αντιπροσωπεία ότι τα ζητήματα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κινδύνευαν να παραμεριστούν, καθώς η διεθνής προσοχή ήταν στραμμένη στις διαπραγματεύσεις για την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν. Εκτίμησε, μάλιστα, ότι η άρση των κυρώσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε εντατικοποίηση της καταστολής στο εσωτερικό της χώρας. Σύμφωνα με τον ίδιο, η νέα ιρανική ηγεσία επέδειξε ευελιξία μόνο στην εξωτερική πολιτική, ενώ στο εσωτερικό συνεχίστηκαν οι πιέσεις κατά του Τύπου, των κρατουμένων και της πολιτιστικής ζωής.
Σε συνέντευξή του το 2014, αψηφώντας την απαγόρευση που του είχε επιβληθεί, ο Παναχί περιέγραψε την κατάστασή του ως μια μετάβαση από μια μικρή φυλακή σε μια μεγαλύτερη, καθώς, παρά την ελευθερία του, δεν μπορούσε να εργαστεί. Παρά τους περιορισμούς, συνέχισε να γυρίζει ταινίες, αψηφώντας επανειλημμένα τις απαγορεύσεις των ιρανικών αρχών.
Το 2011 παρουσίασε την ταινία This Is Not a Film («Αυτό δεν είναι ταινία»), στην οποία καταγράφεται ο ίδιος στο τραπέζι της κουζίνας του σπιτιού του στην Τεχεράνη, να συνομιλεί με τον δικηγόρο του, ενώ περιμένει την ενδεχόμενη φυλάκισή του.
Το 2014 επέστρεψε με την ταινία Closed Curtain («Κλειστή κουρτίνα»), η οποία αφηγείται την ιστορία ενός σεναριογράφου που ζει απομονωμένος με τον σκύλο του σε ένα παραθαλάσσιο σπίτι, κρατώντας τις κουρτίνες κλειστές.
Το 2015 πρωταγωνίστησε στην πολυβραβευμένη ταινία του Taxi, υποδυόμενος έναν οδηγό ταξί που συνομιλεί με τους επιβάτες του καθώς διασχίζει τους δρόμους της Τεχεράνης. Ανάμεσα στους επιβάτες βρίσκεται και η Νασρίν Σοτουντέ, δικηγόρος και ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα, η οποία έχει επίσης τιμηθεί με σημαντικές διακρίσεις. Το έργο του Παναχί χαρακτηρίζεται από την ανθρωπιστική του προσέγγιση και τον ρεαλιστικό τρόπο με τον οποίο αποτυπώνει την καθημερινή ζωή.[1]
Ο ίδιος δεν θεωρεί τον εαυτό του πολιτικό πρόσωπο, αλλά δημιουργό που επιδιώκει να αναδεικνύει την αδικία. Έχει καταγγείλει επανειλημμένα τη λογοκρισία στο Ιράν και έχει επικρίνει τον πρώην πρόεδρο Χασάν Ρουχανί για τη μη τήρηση των προεκλογικών του δεσμεύσεων σχετικά με την ελευθερία της έκφρασης.
Παράλληλα, έχει αναλάβει πρωτοβουλίες κατά της θανατικής ποινής στο Ιράν, στηρίζοντας την εκστρατεία «Step by Step» («Βήμα προς βήμα»), η οποία αποσκοπεί στην κατάργησή της.