Σοβαρές αναταράξεις στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ προκαλεί εσωτερικό υπόμνημα του Πενταγώνου που εξετάζει ευρύ φάσμα μέτρων πίεσης σε συμμάχους που δεν στήριξαν ενεργά τις αμερικανικές επιχειρήσεις στον πόλεμο κατά του Ιράν.
Το περιεχόμενο του email, που φέρεται να διακινείται σε υψηλόβαθμα επίπεδα, σύμφωνα με το Reuters, αποτυπώνει τη βαθιά δυσαρέσκεια της Ουάσιγκτον απέναντι σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και εγείρει ερωτήματα για τη μελλοντική συνοχή του NATO.
Σχέδια για κυρώσεις και «παραδειγματισμό»
Στο επίκεντρο των προτάσεων βρίσκεται η επιβολή πολιτικών και θεσμικών κυρώσεων εντός της Συμμαχίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η απομάκρυνση «απείθαρχων» χωρών από σημαντικές θέσεις και επιτροπές του ΝΑΤΟ, αλλά και πιο δραστικά μέτρα, όπως η αναστολή συμμετοχής κρατών.
Η Ισπανία φέρεται να αποτελεί βασικό στόχο αυτών των σεναρίων, λόγω της άρνησής της να επιτρέψει τη χρήση βάσεων και εναέριου χώρου της από αμερικανικές δυνάμεις για επιθετικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, η έννοια της παροχής πρόσβασης, βάσεων και υπερπτήσεων (ABO) θεωρείται από την Ουάσιγκτον ως «ελάχιστη υποχρέωση» των νατοϊκών συμμάχων.
Το σημείωμα εκτιμά ότι ακόμη και μια συμβολική κίνηση, όπως η αποπομπή της Ισπανίας από συγκεκριμένες δομές, θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτρεπτικά για άλλες χώρες που εμφανίζονται επιφυλακτικές.
Ένταση στις διατλαντικές σχέσεις
Η κρίση αναδεικνύει το αυξανόμενο χάσμα μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει υιοθετήσει ιδιαίτερα σκληρή ρητορική, κατηγορώντας τους συμμάχους ότι δεν ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους.
Ειδικότερα, έχει επικρίνει την απροθυμία ευρωπαϊκών χωρών να συμβάλουν σε επιχειρήσεις όπως η προστασία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ μετά την έναρξη των εχθροπραξιών με το Ιράν.
Παρότι έχει αφήσει να εννοηθεί πως εξετάζει ακόμη και την αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, το συγκεκριμένο σενάριο δεν φαίνεται να περιλαμβάνεται στις άμεσες επιλογές που εξετάζονται στο εσωτερικό του Πενταγώνου.
Στο στόχαστρο και ιστορικές ισορροπίες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόταση επανεξέτασης της αμερικανικής στάσης σε γεωπολιτικά ζητήματα που αφορούν Ευρωπαίους συμμάχους. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγεται η πιθανή αναθεώρηση της υποστήριξης προς τη Βρετανία αναφορικά με τα Φώκλαντ.
Ρούμπιο: «Οι ΗΠΑ θα επανεξετάσουν τη σχέση τους με το NATO»
Τα νησιά, που διεκδικεί η Αργεντινή, αποτελούν διαχρονική εστία έντασης. Η σύγκρουση του 1982 παραμένει σημείο αναφοράς, και οποιαδήποτε αλλαγή στάσης των ΗΠΑ θα μπορούσε να έχει σημαντικές διπλωματικές συνέπειες.
Στρατιωτικές και επιχειρησιακές προεκτάσεις
Παρά τη σκληρή γλώσσα, το σημείωμα δεν προτείνει την απόσυρση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ ούτε το κλείσιμο στρατιωτικών βάσεων στην Ευρώπη. Ωστόσο, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναδιάταξης δυνάμεων, κάτι που ήδη συζητείται στο αμερικανικό στρατιωτικό επιτελείο.
Στην περίπτωση της Ισπανίας, επισημαίνεται ότι οι επιπτώσεις σε επιχειρησιακό επίπεδο θα ήταν περιορισμένες, καθώς υπάρχουν εναλλακτικές υποδομές. Ωστόσο, το πολιτικό μήνυμα θα ήταν ιδιαίτερα ισχυρό, ενισχύοντας την πίεση προς συμμάχους που τηρούν πιο ουδέτερη στάση.
«Το ΝΑΤΟ δεν είναι μονόδρομος»
Αμερικανοί αξιωματούχοι υπογραμμίζουν ότι η Συμμαχία δεν μπορεί να λειτουργεί μονομερώς προς όφελος της Ευρώπης. Κάνουν λόγο για ανάγκη «επαναπροσδιορισμού» των σχέσεων, με στόχο τη μείωση αυτού που χαρακτηρίζουν ως «αίσθηση δεδομένης στήριξης» από την πλευρά των Ευρωπαίων.
Ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου τόνισε ότι η κυβέρνηση θα διασφαλίσει πως οι σύμμαχοι θα συμβάλλουν ουσιαστικά, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι επιλογές που εξετάζονται έχουν στόχο να επιβάλουν μεγαλύτερη συμμόρφωση.
Αβέβαιο μέλλον για τη Συμμαχία
Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν φαίνεται να λειτουργεί ως καταλύτης για βαθύτερες αλλαγές στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Αναλυτές και διπλωμάτες προειδοποιούν ότι η κρίση εμπιστοσύνης που αναδύεται μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες.
Το βασικό ερώτημα που τίθεται πλέον είναι κατά πόσον η Συμμαχία μπορεί να διατηρήσει την ενότητά της υπό τις παρούσες συνθήκες ή αν οδηγείται σε μια νέα εποχή πιο χαλαρής και επιλεκτικής συνεργασίας.