Εκρηκτική άνοδο ανά την υφήλιο γνωρίζει η λεγόμενη «manosphere» - ένα διαδικτυακό οικοσύστημα influencers, που προωθούν την «ανδρική υπεροχή», τον αντιφεμινισμό και τις παραδοσιακές έμφυλες σχέσεις.
- Influencers της manosphere σε Λατινική Αμερική και Αφρική τριπλασιάζουν το κοινό τους, προωθώντας την ιδέα ότι ο φεμινισμός ευθύνεται για την «παραγκώνιση» των ανδρών από τη σύγχρονη κοινωνία και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.
- Η αδερφή του Μεξικανού influencer El Temach αποκαλύπτει ότι, μετά από επαγγελματικές αποτυχίες, αντέγραψε πλήρως τη στρατηγική του Άντριου Τέιτ, υιοθετώντας ακραίες θέσεις για να τροφοδοτήσει τον αλγόριθμο και να κερδίσει προβολές.
- Η ρητορική της manosphere οδηγεί σε πραγματική βία, όπως καταγγέλλει γιατρός στο Μεξικό. Ο σύντροφός της, εθισμένος σε τέτοια βίντεο, έγινε ελεγκτικός, βίαιος και την απείλησε με θάνατο, εξαναγκάζοντάς την να τα παρακολουθεί.
- Οι influencers αυτοί γίνονται «υποκατάστατα πατρικών προτύπων» για νέους με ανασφάλειες, στρέφοντας την οργή για την οικονομική αβεβαιότητα και την ανεργία από το κράτος και τις κοινωνικές ανισότητες προς τις γυναίκες.
Το ντοκιμαντέρ «Inside the Manosphere» του Louis Theroux, που προβλήθηκε τον περασμένο Μάρτιο από το Netflix, έφερε ξανά στο προσκήνιο προσωπικότητες όπως ο influencer Άντριου Τέιτ, ο οποίος έχει κατηγορηθεί επανειλημμένα για μισογυνικές θέσεις και αντιμετωπίζει σοβαρές ποινικές κατηγορίες.
Ωστόσο, σύμφωνα με νέα έρευνα του BBC World Service με τίτλο «Manosphere Messiahs», το φαινόμενο πλέον εξαπλώνεται ραγδαία και εκτός Δύσης από τη Λατινική Αμερική μέχρι και την Αφρική.
Η δημοσιογράφος Jacqui Wakefield πέρασε έναν χρόνο ερευνώντας τη δράση influencers όπως ο Μεξικανός El Temach (κατά κόσμον Luis Castilleja) με τους πάνω από 11 εκατομμύρια followers και ο Κενυάτης Andrew Kibe, μία από τις πιο γνωστές φιγούρες της ανδρικής «αυτοβελτίωσης» στην Αφρική.
«Οι δημιουργοί περιεχομένου σε αναπτυσσόμενες χώρες βλέπουν την επιτυχία ανθρώπων όπως ο Άντριου Τέιτ και θέλουν κι αυτοί ένα κομμάτι από τη φήμη, τα χρήματα και την επιρροή», δήλωσε η Wakefield.
«Οι γυναίκες είναι το πρόβλημα»
Η έρευνα του BBC διαπίστωσε ότι οι λογαριασμοί δεκάδων influencers της manosphere σε Λατινική Αμερική, Αφρική και Ασία έχουν τριπλασιάσει το κοινό τους τα τελευταία χρόνια.
Το περιεχόμενό τους βασίζεται συχνά στην ιδέα ότι οι άνδρες έχουν «παραγκωνιστεί» από τη σύγχρονη κοινωνία και ότι ο φεμινισμός ευθύνεται για τα προβλήματα των νέων ανδρών.
Ο Andrew Kibe, πρώην ραδιοφωνικός παραγωγός στην Κένυα, αυτοαποκαλείται «Ιησούς» και λέει στους θαυμαστές του να τον «λατρεύουν». Σε συνέντευξή του στο BBC αρνήθηκε ακόμη και τον όρο «μισογυνισμός», λέγοντας χαρακτηριστικά: «Κανένας άνδρας δεν μισεί τις γυναίκες. Σας αγαπάμε - είμαστε σαν θεοί για εσάς, να μας λατρεύετε».
Ο El Temach, από την άλλη, έχει χτίσει μια τεράστια online αυτοκρατορία προωθώντας περιεχόμενο που συνδυάζει συμβουλές αυτοβελτίωσης με ακραία συντηρητικές απόψεις για τις γυναίκες και τις σχέσεις.
Σε βίντεό του αναφέρει πως «μια φιλελεύθερη σύζυγος είναι το χειρότερο λάθος που μπορεί να κάνει ένας άνδρας», ενώ συχνά επιτίθεται σε ανύπαντρες μητέρες ή γυναίκες που θεωρεί «υπερβολικά ανεξάρτητες».
Aδερφή του El Temach: «Αντέγραψε τον Άντριου Τέιτ»
Η ίδια του η αδερφή, Alex Castilleja, περιγράφει στο BBC μια εντυπωσιακή μεταμόρφωση του Μεξικανού Influencer.
«Δεν μου αρέσει καν να τον αποκαλώ El Temach, γιατί για μένα είναι ένας εντελώς διαφορετικός άνθρωπος», λέει χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με την ίδια, ο αδερφός της ήταν κάποτε ένας φιλελεύθερος νέος που ονειρευόταν καριέρα ηθοποιού στο Χόλιγουντ. Όμως μετά από επαγγελματικές αποτυχίες και έναν χωρισμό, στράφηκε στη δημιουργία περιεχομένου για «ανδρική αυτοβελτίωση», πρoτού διολισθήσει, όπως λέει, σε ακραίες θέσεις.
«Αντέγραψε τα πάντα από τον Άντριου Τέιτ. Είδε ότι αυτό λειτουργεί και άρχισε να το πηγαίνει όλο και πιο μακριά», υποστηρίζει.
Η Alex εκτιμά ότι ο αδερφός της τροφοδοτεί συνειδητά τον αλγόριθμο των social media: «Πιστεύει κάποια πράγματα, αλλά σε άλλα απλώς δοκιμάζει τι αποδίδει περισσότερο σε likes και προβολές».
«Με απείλησε ότι θα με σκοτώσει αν δεν βλέπαμε μαζί βίντεο»
Η πιο σκοτεινή πλευρά του φαινομένου αποτυπώνεται στις μαρτυρίες γυναικών που βίωσαν κακοποιητικές συμπεριφορές επηρεασμένες από τη ρητορική της manosphere.
Η Φερνάντα, γιατρός από το Μεξικό, περιέγραψε πως ο πρώην σύντροφός της είχε αποκτήσει εμμονή με βίντεο του El Temach και άλλων παρόμοιων δημιουργών περιεχομένου.
«Πήγαινε από το ένα βίντεο στο άλλο και περνούσε ώρες βλέποντάς τα. Τα θεωρούσε απόλυτη αλήθεια», είπε.
Όπως καταγγέλλει, ο σύντροφός της άρχισε να ελέγχει τις κοινωνικές της επαφές, τον τρόπο που ντυνόταν και τελικά έγινε βίαιος.
«Δεν με άφηνε να φύγω από το σπίτι. Έσπασε το κινητό μου. Ήταν επιθετικός σωματικά. Φοβόμουν για τη ζωή μου», ανέφερε.
Η ίδια αποκάλυψε ότι ο άνδρας την ανάγκασε να παρακολουθεί επί ώρες βίντεο της manosphere, φτάνοντας στο σημείο να την απειλήσει με θάνατο.
«Με απείλησε ότι θα με σκοτώσει. Και ο μόνος τρόπος να παραμείνω ασφαλής ήταν να κάθομαι εκεί και να βλέπω τα βίντεο», δήλωσε.
Οι «manosphere» influencers ως «υποκατάστατα πατρικών προτύπων»
Ειδικοί εκτιμούν ότι η δημοτικότητα αυτών των influencers συνδέεται άμεσα με την ανασφάλεια, τη μοναξιά και την οικονομική αβεβαιότητα που βιώνουν πολλοί νέοι άνδρες.
Ο καθηγητής Φεμινιστικών Σπουδών στη Σχολή Ανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Λονδίνου (SOAS), Awino Okech, σημειώνει ότι οι influencers της manosphere «στοχεύουν νέους άνδρες και αγόρια με πραγματικές ψυχικές δυσκολίες».
«Σε κοινωνίες με υψηλή ανεργία και περιορισμένες προοπτικές, αντί να κατηγορούν το κράτος ή τις κοινωνικές ανισότητες, αρχίζουν να θεωρούν ότι το πρόβλημα είναι οι γυναίκες», εξηγεί.
Πολλοί νέοι αντιμετωπίζουν αυτούς τους influencers ως «υποκατάστατα πατρικών προτύπων». Ο 21χρονος Ράιαν από την Κένυα δήλωσε στο BBC ότι άρχισε να παρακολουθεί τον Andrew Kibe μετά τον θάνατο του πατέρα του.
«Ένιωθα χαμένος για το τι σημαίνει να είσαι άνδρας. Ο Kibe έλεγε ότι οι γυναίκες είναι απλώς περισπασμός στην πορεία προς τη “μεγαλοσύνη” ενός άνδρα», είπε.
Μια παγκόσμια κουλτούρα μισογυνισμού
Σύμφωνα με έρευνα του King’s College London, περισσότεροι από τους μισούς άνδρες της Gen Z πιστεύουν ότι «η προώθηση της ισότητας των φύλων έχει φτάσει στο σημείο να κάνει διακρίσεις εις βάρος των ανδρών».
Για τους ειδικούς, η manosphere αξιοποιεί ακριβώς αυτή την αίσθηση απώλειας και σύγχυσης, μετατρέποντάς την σε οργή απέναντι στις γυναίκες και τις κοινωνικές αλλαγές.
Η Wakefield καταλήγει με μια προειδοποίηση: «Τα social media έχουν δημιουργήσει ένα παγκόσμιο έδαφος αναπαραγωγής μισογυνισμού - πολύ μεγαλύτερο απ’ όσο πιστεύαμε - και το φαινόμενο εξαπλώνεται εκθετικά».