Τη μετατόπιση της Ιαπωνίας έως και έξι χιλιοστά φέρεται να προκάλεσε ο ισχυρός σεισμός του 2011 που έπληξε την Ιαπωνία, σύμφωνα με νέα έρευνα.
Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Science. Όπως προκύπτει, η σεισμική δόνηση φαίνεται ότι προκλήθηκε από σεισμικά κύματα τα οποία ανακλάστηκαν στον πυρήνα της Γης μετά τον σεισμό μεγέθους 9,0.
Το πρωτοφανές αυτό φαινόμενο ενδέχεται να αποκαλύπτει έναν μέχρι σήμερα άγνωστο κίνδυνο, σύμφωνα με τη Σανγιούνγκ Παρκ, επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης και επίκουρη καθηγήτρια Γεωφυσικής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου.
Η Παρκ και οι συνεργάτες της αξιοποίησαν ένα εκτεταμένο σύνολο δεδομένων από το Παγκόσμιο Δορυφορικό Σύστημα Πλοήγησης (GNSS), προκειμένου να καταγράψουν ανεπαίσθητες μετακινήσεις σε διάφορες περιοχές της Ιαπωνίας λίγα λεπτά μετά τον σεισμό του 2011. Τα αποτελέσματα τους εξέπληξαν.
«Αρχικά δυσκολευτήκαμε να ερμηνεύσουμε αυτή την παρατήρηση», δήλωσε η καθηγήτρια. «Επειδή επρόκειτο για κάτι τόσο ασυνήθιστο, αφιερώσαμε πολύ χρόνο εξετάζοντας κάθε πιθανή εξήγηση».
Αφού απέκλεισαν το ενδεχόμενο σφαλμάτων στην επεξεργασία των δεδομένων GNSS και άλλες πιθανές αιτίες, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υπεύθυνα ήταν τα λεγόμενα κύματα ScS: σεισμικά κύματα που διαδίδονται μέσω του μανδύα της Γης, ανακλώνται στον υγρό εξωτερικό πυρήνα και επιστρέφουν στην επιφάνεια.
«Μικρή» αλλά ιδιαίτερα σημαντική η μετατόπιση
Η μετακίνηση κατά πέντε ή έξι χιλιοστά, περίπου όσο το μήκος του νυχιού στο μικρό δάχτυλο ενός ενήλικα, μπορεί να φαίνεται αμελητέα. Ωστόσο, οι σεισμολόγοι δεν είχαν μέχρι σήμερα καταγράψει ποτέ μετατόπιση γης τέτοιας κλίμακας, κατά την οποία μια ολόκληρη χώρα επηρεάζεται από κύματα ScS. Συνήθως, αντίστοιχες μετακινήσεις του εδάφους περιορίζονται στις περιοχές που βρίσκονται κοντά στο επίκεντρο ενός σεισμού.
Από την πλευρά της, η γεωλόγος και σεισμολόγος Γουέντι Μπόχον επισημαίνει ότι η «δυναμική ενεργοποίηση σεισμών», δηλαδή η περίπτωση κατά την οποία τα σεισμικά κύματα ενός σεισμού ωθούν ένα ήδη επιβαρυμένο ρήγμα προς θραύση, είναι ένα γνωστό φαινόμενο. Ωστόσο, η νέα μελέτη αναδεικνύει μια άγνωστη έως σήμερα πηγή τέτοιων φαινομένων: τα κύματα ScS.
«Η διαπίστωση ότι αυτά τα κύματα προκάλεσαν ολίσθηση σε μια περιοχή έξι έως επτά φορές μεγαλύτερη από εκείνη που επηρεάστηκε κατά τον κύριο σεισμό είναι πραγματικά εντυπωσιακή», σημειώνει.
Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα για νέο κίνδυνο
Στην περίπτωση του σεισμού Τοχόκου-Όκι, όπως ονομάστηκε μεταγενέστερα, τα κύματα χρειάστηκαν περίπου 15 λεπτά για να διασχίσουν το εσωτερικό της Γης, να ανακλαστούν στον πυρήνα της και να επιστρέψουν στην επιφάνεια.
Η μετακίνηση του εδάφους φαίνεται ότι πραγματοποιήθηκε σταδιακά, μέσα σε περίπου 100 έως 200 δευτερόλεπτα, γεγονός που σημαίνει ότι οι κάτοικοι της Ιαπωνίας πιθανότατα δεν την αντιλήφθηκαν.
Παραμένει, ωστόσο, άγνωστο αν παρόμοια φαινόμενα στο μέλλον θα μπορούσαν να έχουν πιο αισθητές ή ακόμη και πιο επικίνδυνες συνέπειες.
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να κατανοηθεί γιατί ο συγκεκριμένος σεισμός προκάλεσε αυτή την ασυνήθιστη μετακίνηση και κατά πόσο ανάλογα φαινόμενα θα μπορούσαν να αποδειχθούν πιο καταστροφικά.
Ο σεισμός Τοχόκου-Όκι συγκαταλέγεται στους ισχυρότερους και πιο καταστροφικούς που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Η αρχική δόνηση και το τσουνάμι που ακολούθησε προκάλεσαν τον θάνατο περισσότερων από 18.000 ανθρώπων και ζημιές που εκτιμώνται σε περίπου 220 δισεκατομμύρια δολάρια (σε τιμές του 2011).
Σύμφωνα με την Παρκ, τα νέα ευρήματα μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση και προετοιμασία απέναντι σε κινδύνους που ενδέχεται να εκδηλωθούν αρκετά λεπτά μετά το πέρασμα της κύριας σεισμικής δόνησης.
«Πρέπει να γνωρίζουμε ότι ενδέχεται να υπάρξει ενεργοποίηση σεισμικών φαινομένων αρκετά λεπτά μετά τον κύριο σεισμό», αναφέρει.
Όπως τονίζει, πρόκειται για έναν νέο τύπο σεισμικού κινδύνου, που αξίζει να ληφθεί σοβαρά υπόψη στο μέλλον.