Μια σκοτεινή και ολοένα αναπτυσσόμενη αγορά μουμιοποιημένων ανθρώπινων λειψάνων προκαλεί ανησυχία στους επιστήμονες.
Νέα ακαδημαϊκή μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο International Journal of Cultural Property, εξετάζει το εμπόριο ανθρώπινων μελών ηλικίας εκατοντάδων ετών — όπως χέρια, πόδια, κεφάλια και κρανία — και κάνει λόγο για μια «πραγματική κατάρα της μούμιας». Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το εμπόριο γίνεται συχνά μέσω social media, ιστοσελίδων, ηλεκτρονικών καταστημάτων και δημοπρασιών, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις τα λείψανα αποστέλλονται ακόμη και μέσω ταχυδρομείου ή εταιρειών courier.
Μύκητες και τοξικές ουσίες
Ο βασικός κίνδυνος βρίσκεται τόσο στους μικροοργανισμούς που μπορεί να παραμένουν αδρανείς στα λείψανα όσο και στις ουσίες που χρησιμοποιήθηκαν στο παρελθόν για τη συντήρησή τους.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες, μουμιοποιημένοι ιστοί μπορούν να περιέχουν σπόρια μυκήτων, τα οποία ενδέχεται να απελευθερωθούν στον αέρα όταν ένα αντικείμενο μετακινηθεί ή υποστεί φθορά.
Παράλληλα, κατά τη διαδικασία ταρίχευσης χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν τοξικά υλικά, μεταξύ των οποίων αρσενικό, υδράργυρος και μόλυβδος.
Αυτό σημαίνει ότι ένα ανθρώπινο λείψανο που φυλάσσεται ως συλλεκτικό αντικείμενο μπορεί να αποτελεί πηγή έκθεσης σε ουσίες και μικροοργανισμούς επικίνδυνους για την υγεία.
Μουμιοποιημένα κεφάλια μέσα σε σπίτια
Οι ερευνητές εξέτασαν 128 διαδικτυακές αναρτήσεις και αγγελίες και εντόπισαν αρκετές περιπτώσεις λειψάνων με εμφανή σημάδια φθοράς.
Πάνω από τα μισά δείγματα αφορούσαν κεφάλια σε διαφορετική κατάσταση διατήρησης, από κρανία με υπολείμματα μαλακών ιστών και μαλλιών μέχρι τα λεγόμενα «συρρικνωμένα κεφάλια».
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι ορισμένα από αυτά εμφανίζονταν σε φωτογραφίες εκτεθειμένα μέσα σε σπίτια, χωρίς προστατευτικές προθήκες ή ελεγχόμενες συνθήκες φύλαξης.
Η καθηγήτρια ανθρώπινης βιοαρχαιολογίας Kirsty Squires σημείωσε ότι σε κάποιες περιπτώσεις οι ίδιοι οι κάτοχοι σχολίαζαν ακόμη και την έντονη «μυρωδιά μούμιας», χωρίς όμως να φαίνεται να αντιλαμβάνονται τον πιθανό κίνδυνο.
Η ιστορία πίσω από την «κατάρα»
Η μελέτη θυμίζει και ιστορικά περιστατικά που έχουν συνδεθεί με την έκθεση σε παλιούς τάφους και ανθρώπινα λείψανα.
Τη δεκαετία του 1970, δέκα από τους δώδεκα επιστήμονες που συμμετείχαν στο άνοιγμα του τάφου του βασιλιά Καζίμιρ Δ΄ στην Κρακοβία πέθαναν αργότερα, με την εισπνοή σπορίων του μύκητα Aspergillus να θεωρείται πιθανή αιτία.
Αντίστοιχα, έχει διατυπωθεί η θεωρία ότι μυκητιασική λοίμωξη μπορεί να συνέβαλε και στον θάνατο του λόρδου Carnarvon, χρηματοδότη της ανακάλυψης του τάφου του Τουταγχαμών το 1923 — ένα γεγονός που τροφοδότησε τον μύθο της περίφημης «κατάρας της μούμιας».
Κίνδυνος και για εργαζομένους σε courier
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο συλλέκτες και εμπόρους.
Καθώς τέτοια λείψανα αποστέλλονται μέσω ταχυδρομικών και μεταφορικών υπηρεσιών, εργαζόμενοι σε αποθήκες, οδηγοί, υπάλληλοι courier και τελωνειακοί μπορεί να έρχονται σε επαφή με αυτά χωρίς να γνωρίζουν τι μεταφέρουν και χωρίς τον κατάλληλο προστατευτικό εξοπλισμό.
Το συμπέρασμα της μελέτης είναι σαφές: πίσω από τη μακάβρια γοητεία της αγοράς ανθρώπινων λειψάνων μπορεί να κρύβεται ένας απολύτως πραγματικός κίνδυνος — πολύ πιο πεζός από μια αρχαία κατάρα, αλλά σαφώς πιο επικίνδυνος.