Οι ηγέτες των 27 κρατών-μελών της ΕΕ συναντώνται στις Βρυξέλλες, ενώ στην ατζέντα είναι οι διαπραγματεύσεις για τον πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της περιόδου 2028-2034, τον επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Προσερχόμενος στη σύνοδο κορυφής, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης κατέστησε σαφές ότι η Ελλάδα δεν είναι ικανοποιημένη από την πρόταση που κατέθεσε η ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, αναδεικνύοντας την απόσταση μεταξύ των στόχων που θέτει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και των διαθέσιμων πόρων για την υλοποίησή τους.
«Η Ελλάδα δεν είναι ικανοποιημένη με την πρόταση που κατέθεσε η ιρλανδική Προεδρία, καθώς εντοπίζει το γεγονός ότι υπάρχει μία ουσιαστική ασυνέπεια μεταξύ της φιλοδοξίας των στόχων που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και των πόρων που έχει θέσει στη διάθεσή της για να πετύχει αυτούς τους στόχους», δήλωσε ο πρωθυπουργός.
Οι 16 «φίλοι της Συνοχής» και η ελληνική θέση
Ο Μητσοτάκης τοποθέτησε την Ελλάδα στο «στρατόπεδο» των χωρών που αντιτίθενται σε περαιτέρω περικοπές στις παραδοσιακές ευρωπαϊκές πολιτικές, με αιχμή την πολιτική συνοχής και την κοινή αγροτική πολιτική.
«Η Ελλάδα είναι μία από τις 16 χώρες που αυτοπροσδιοριζόμαστε ως φίλοι της Συνοχής. Είμαστε χώρες που έχουμε πει ότι δεν θα δεχθούμε περικοπές στις πολιτικές συνοχής και στην κοινή ευρωπαϊκή πολιτική, δηλαδή στους βασικούς φακέλους, οι οποίοι είναι ταυτισμένοι με την ίδια την έννοια της ευρωπαϊκής ενοποίησης», ανέφερε.
Στο στρατόπεδο των «φίλων της Συνοχής», στο οποίο συμμετέχει η Ελλάδα μαζί με άλλες 16 χώρες, βρίσκονται κράτη του Νότου, της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης που ζητούν να προστατευθούν οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις για τις περιφέρειες, τη γεωργία και την αλιεία. Στον πυρήνα των διαβουλεύσεων βρίσκονται η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία, ενώ η Μαδρίτη ανέλαβε πρόσφατα πρωτοβουλία για τον συντονισμό των θέσεών τους.
Η ελληνική θέση είναι ότι η ενίσχυση νέων ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων δεν μπορεί να γίνει εις βάρος πολιτικών που αποτελούν επί δεκαετίες βασικό στοιχείο της λειτουργίας της Ένωσης και κρίσιμο εργαλείο συνοχής.
Ο πρωθυπουργός εξέφρασε, παράλληλα, την ευχή οι διαπραγματεύσεις να ολοκληρωθούν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου, τονίζοντας ότι «θα πρέπει να πειστούν και οι φειδωλοί, οι φίλοι μας, ότι δεν θα δεχθούμε περαιτέρω περικοπές σε κρίσιμους πυλώνες της ευρωπαϊκής πολιτικής».
Ποιοι είναι οι «φειδωλοί» και τι ζητούν
Οι λεγόμενοι «φειδωλοί», είναι μια ομάδα έξι κρατών με επικεφαλής τη Γερμανία, η οποία επιδιώκει σημαντικά μικρότερο συνολικό προϋπολογισμό σε σχέση με εκείνον που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στην ομάδα περιλαμβάνονται η Ολλανδία, η Σουηδία, η Δανία, η Φινλανδία και η Αυστρία.
Η προσέγγισή τους βασίζεται στην ανάγκη περιορισμού των συνολικών δαπανών και αναδιάρθρωσης του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, ώστε περισσότερα χρήματα να κατευθύνονται σε τομείς που θεωρούνται κρίσιμοι για το κοινό ευρωπαϊκό συμφέρον: την έρευνα, την τεχνολογική ανάπτυξη, την άμυνα, τις διασυνοριακές υποδομές, τη βιομηχανική πολιτική και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Η ιρλανδική πρόταση
Η πρόταση της ιρλανδικής Προεδρίας, η οποία παρουσιάστηκε στις 10 Οκτωβρίου, προβλέπει περικοπή κατά 141 δισ. ευρώ, περίπου 8%, στον προτεινόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, περιορίζοντάς τον σε περίπου 1,6 τρισ. ευρώ, έναντι 1,8 τρισ. ευρώ περίπου, που είχε προτείνει αρχικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η ιρλανδική Προεδρία παρουσιάζει το σχέδιο ως συμβιβαστική βάση για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων, ωστόσο δεν φαίνεται να ικανοποιεί πλήρως κανένα από τα δύο «στρατόπεδα».
Σε ανάλυσή του το Ινστιτούτο Bruegel επισημαίνει ότι οι φειδωλοί έχουν ένα επιχείρημα υπέρ της αλλαγής των προτεραιοτήτων του προϋπολογισμού, καθώς η Ευρώπη αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις. Ωστόσο, το πρόβλημα είναι ότι παράλληλα επιδιώκουν να περιορίσουν το συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού, κάτι που δυσκολεύει τη χρηματοδότηση των νέων αναγκών.
Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο το ύψος του προϋπολογισμού, αλλά και το πώς θα μοιραστούν οι πόροι ανάμεσα στις παραδοσιακές πολιτικές της ΕΕ και στις νέες προτεραιότητες, από την άμυνα έως την ανταγωνιστικότητα.
Η Γαλλία, οι εκλογές και η πίεση για συμφωνία έως τα Χριστούγεννα
Όπως επισημαίνει το France 24, η ανάγκη επίτευξης συμφωνίας έως τα Χριστούγεννα συνδέεται και με τον εκλογικό κύκλο που πλησιάζει σε κράτη-μέλη, με ιδιαίτερη έμφαση στις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας το 2027. Η πιθανότητα ενίσχυσης των ευρωσκεπτικιστικών δυνάμεων προκαλεί ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς μια αλλαγή πολιτικών συσχετισμών θα μπορούσε να καταστήσει ακόμη δυσκολότερη την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.
Η Μαρίν Λεπέν επικεφαλής της γαλλικής ακροδεξιάς, η οποία εμφανίζεται ως φαβορί στην επικείμενη εκλογική αναμέτρηση, έχει ταχθεί υπέρ της μείωσης της γαλλικής συνεισφοράς στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό. Την παραμονή της συνόδου χαρακτήρισε «σκάνδαλο» την τυχόν υιοθέτηση του προϋπολογισμού πριν από τις προεδρικές εκλογές του 2027.
Το France 24 υποστηρίζει ότι η πιθανότητα επίτευξης συμφωνίας έως το τέλος του έτους είναι μικρή, ενώ και άλλα διεθνή ΜΜΕ, όπως το Euronews αναγνωρίζουν ότι δεν διαβλέπεται άμεσα σύγκλιση για να κλειδώσει ο νέος προϋπολογισμός. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, αναμένεται να ηγηθεί της προσπάθειας, ενώ έχει προγραμματιστεί έκτακτη συνάντηση στα τέλη Νοεμβρίου για να διευκολυνθεί η πρόοδος.