Τις ραγδαίες εξελίξεις στο Ιράν, μετά τον πόλεμο που εξαπέλυσαν από κοινού ΗΠΑ και Ισραήλ, αναλύουν στo iefimerida.gr τρεις κορυφαίοι διεθνολόγοι, εξηγώντας τους λόγους που οδήγησαν στη σημερινή επίθεση αλλά και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτή για την ευρύτερη περιοχή και όχι μόνο.
Οι Έλληνες ειδικοί χαρακτηρίζουν το χτύπημα στο Ιράν ως αναμενόμενο, αποκλείοντας το ενδεχόμενο ανάφλεξης στην ευρύτερη περιοχή, όχι, όμως, και τις οικονομικές συνέπειες, οι οποίες έως ένα βαθμό θα πρέπει να θεωρούνται δεδομένες.
Ο Κώστας Υφαντής, Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, σημειώνει ότι όλα θα εξαρτηθούν από το πόσο θα κρατήσει ο πόλεμος και ποιος θα είναι ο αντίκτυπος συνολικά.
«Με βάση τα συμφέροντα των χωρών στην περιοχή και τις σχέσεις που έχουν τα υπόλοιπα κράτη με το Ιράν, που είναι από κακές έως εχθρικές, το πιθανότερο είναι ότι δε θα υπάρξει ευρύτερη ανάφλεξη. Δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς πώς αυτή η κρίση θα μπορούσε να εξαχθεί σε γειτονικές χώρες και να έχουμε μία περιφερειακή αποσταθεροποίηση. Βεβαίως, όλα είναι πιθανά και τίποτα δεν μπορεί να αποκλειστεί. Αλλά όπως έχουν σήμερα τα πράγματα και έχουν διαμορφωθεί εδώ και τουλάχιστον ένα χρόνο, από το προηγούμενο χτύπημα, μπορεί κάποιος μέσα στη γενική αβεβαιότητα να προσδοκά ότι η περιοχή θα παραμείνει σταθερή».
Στόχος, εκτός από τα πυρηνικά, η ανατροπή του καθεστώτος
Όπως λέει ο κ. Υφαντής, βασική προτεραιότητα των ΗΠΑ παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ωστόσο, γίνεται σαφές ότι στόχος πλέον είναι και η ανατροπή του καθεστώτος. «Ο Ντόναλντ Τραμπ στην πρόσφατη ομιλία του ήταν κατηγορηματικός ότι δε θα επιτρέψει ποτέ στο Ιράν να έχει πυρηνικά όπλα. Αυτό που, ωστόσο, δευτερευόντως, επιθυμούν οι ΗΠΑ είναι και η ανατροπή του καθεστώτος. Σίγουρα δε θα κάνουν το παν για να υπάρξει αυτή η αλλαγή, αλλά προσπαθήσουν να το κλονίσουν, να το συντρίψουν και να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για μια αλλαγή απευθύνοντας κάλεσα στον ιρανικό λαό. Δεν πρόκειται όμως να έχουμε μια χερσαία επιχείρηση για αλλαγή του καθεστώτος και μια επ’ αόριστον παρέμβαση μέχρι την κατάρρευση».
Ζητούμενο, βεβαίως, παραμένει ποιες θα είναι οι συνέπειες στη διεθνή οικονομία με δεδομένο ότι το καθεστώς ελέγχει τα στενά του Ορμούζ, απ’ όπου περνάει το το 1/5 της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Ο Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων εξηγεί ότι αν ορισμένες κρίσιμες θαλάσσιες οδοί κλείσουν τότε είναι βέβαιο ότι η ναυτιλία και η παγκόσμια οικονομία θα υποφέρει. «Δεν το θεωρώ, όμως, πιθανό», σχολιάζει, «όχι γιατί δε θα το επιδιώξει το Ιράν αλλά γιατί δεν θα το επιτρέψουν οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και οι υπόλοιπες χώρες στην περιοχή, που έχουν συμφέρον να μην αποσταθεροποιηθεί η παγκόσμια οικονομία».
«Εύκολος» στόχος το Ιράν, το οποίο είναι αποδυναμωμένο
Από την πλευρά του και ο διεθνολόγος, Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος, δηλώνει στο iefimerida.gr ότι η επίθεση στο Ιράν δεν εξέπληξε κανέναν. «Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ αφού τέλειωσαν λίγο πολύ -τουλάχιστον για ένα μεγάλο διάστημα- με τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ και τους Χούθι, τα μακριά «χέρια» του Ιράν, αποφάσισαν να χτυπήσουν την πηγή του κακού, το ίδιο το Ιράν, το οποίο είναι αποδυναμωμένο, για πάρα πολλούς λόγους. Δεν έχει την υποστήριξη από τη Ρωσία λόγω του Ουκρανικού και η Τουρκία έχει περιοριστεί από τις ΗΠΑ, ειδικά μετά τα θέματα που είχε με τη Χαμάς και τη Λωρίδα της Γάζας. Ως εκ τούτου πρόκειται για έναν «εύκολο» στόχο», τονίζει.
Και ο ίδιος συμφωνεί ότι οι Αμερικανοί θέλουν να αλλάξουν το καθεστώς στο Ιράν και να βεβαιωθούν ότι δε θα απειλήσει ξανά το Ισραήλ, που είναι ο πυλώνας σταθερότητας, στα μάτια των Αμερικανών, για την ευρύτερη περιοχή. «Από τη στιγμή που χτυπήθηκε η Τεχεράνη έχουμε μπει σε πολεμική σύρραξη. Δεν μιλάμε, δηλαδή, για ένα χειρουργικό χτύπημα σε κάποια στρατιωτική εγκατάσταση. Όταν χτυπάς την πρωτεύουσα, χτυπάς κυβερνητικά κτήρια. Γιατί στόχος είναι το καθεστώς πια. Προφανώς, θα χτυπηθούν και εγκαταστάσεις πυραυλικές, πυρηνικές αν υπάρχουν, σίγουρα κάποια από τα μεγάλα λιμάνια», αναφέρει ο κ. Δεσποτόπουλος.
Δεδομένες οι οικονομικές συνέπειες, αν κλείσουν τα στενά του Ορμούζ
Σύμφωνα με τον ίδιο, συνέπειες αυτής της σύγκρουσης πρέπει να αναμένονται σε τρία επίπεδα. «Αν το καθεστώς νιώσει ότι δεν έχει άλλα όπλα, μπορεί να επιχειρήσει να κλείσει τα στενά του Ορμούζ και να δημιουργήσει μια σημαντική αναστάτωση που θα σημάνει αύξηση στην τιμή του πετρελαίου διεθνώς. Επιπλέον, θα πρέπει να αναμένεται, ειδικά στην περίπτωση που αυτός ο πόλεμος έχει διάρκεια, αύξηση των μεταναστευτικών ροών. Και βεβαίως κανείς στην Ευρώπη είναι προετοιμασμένος να δεχτεί Ιρανούς πρόσφυγες. Ενώ, πάντα μας απασχολεί και η τρομοκρατία όταν έχουμε τέτοια γεγονότα», προσθέτει.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Ιωάννης Παπαφλωράτος, Νομικός – Διεθνολόγος, Καθηγητής Στρατιωτικών Σχολών, σημειώνει ότι ήδη από τις 19 Φεβρουαρίου ο πρόεδρος Τράμπ είχε δώσει τελεσίγραφο 10- 15 ημερών στο Ιράν. «Χθες το βράδυ, όταν ο θρησκευτικός ηγέτης του Ιραν, Αλί Χαμενεί, αποκάλεσε τον Τραμπ ψεύτη και ανάξιο κάθε απαντήσεως, φάνηκε ότι πλέον είχε κλείσει η οδός για τη διπλωματία. Μπαίνουμε τώρα σε μαζικά και συνεχή πλήγματα που όμως δε φαίνεται ότι θα έχουν διάρκεια, σύμφωνα με τους Ισραηλινούς. Βεβαίως, μένει να το δούμε στην πράξη».
Δεν αναμένεται εμπλοκή άλλων χωρών υπέρ του Ιράν και ανάφλεξη στην ευρύτερη περιοχή
Μέχρι στιγμής, όπως επισημαίνει ο κ. Παπαφλωράτος, η αντίδραση της διεθνούς κοινότητας είναι πολύ συγκρατημένη, «Μόνο κάποια ευρωπαϊκά κράτη έχουν προβεί σε ανακοινώσεις ότι η κίνηση αυτή ήταν πέραν του διεθνούς δικαίου. Ακόμα και η Ρωσία έκανε μάλλον μία χλιαρή δήλωση. Πλέον, περιμένουμε να δούμε την έκταση της ιρανικής αντίδρασης. Το κακό σενάριο είναι το κλείσιμο των στενών του Ορμούζ. Αυτό θα σημάνει κατακόρυφη αύξηση της τιμής του πετρελαίου. Ήδη, από Δευτέρα όταν ανοίξουν τα χρηματιστήρια αναμένεται αύξηση της τιμής. Αυτό θα είναι το χείριστο σενάριο, καθώς η εμπλοκή άλλων χωρών υπέρ του Ιράν και μια γενικότερη ανάφλεξη, αυτή τη στιγμή, δεν είναι πιθανή. Κανείς δε θα χύσει δάκρυα για το Ιράν, ούτε η μοναρχία της Σαουδικής Αραβίας, ούτε οι μοναρχίες του Κόλπου», καταλήγει.