Το παράδειγμα του χωριού Φουρνά και της Ζίτσας που ξανάνιωσαν αναζητώντας και βρίσκοντας νέους κατοίκους ακολουθεί και ένα ισπανικό χωριό.
Ο λόγος για το μικρό χωριό Αρενίγιας , που βρίσκεται στην επαρχία Σόρια, στο εσωτερικό της Ισπανίας, σε οικογένειες και άτομα που είναι πρόθυμα να ξεκινήσουν μια νέα ζωή μακριά από τη φασαρία της πόλης. Με μόνο 40 μόνιμους κατοίκους και ένα τολμηρό πρότζεκτ ανασύστασης, το χωριό υπόσχεται δωρεάν στέγαση και εγγυημένη απασχόληση σε όσους αποδεχτούν την πρόκληση να γράψουν ένα νέο κεφάλαιο στη ζωή τους στα ισπανικά βουνά.
Τι είναι η «Αδεια Ισπανία» και γιατί εξαφανίζεται η Αρένιγιας;
Το χωριό Αρένιγιας είναι ένα από τα εκατοντάδες χωριά που επηρεάζονται από το φαινόμενο που είναι γνωστό ως «Άδεια Ισπανία», μια έκφραση που περιγράφει την προοδευτική εγκατάλειψη αγροτικών περιοχών στο εσωτερικό της χώρας. Περίπου το 70% της ισπανικής επικράτειας είναι πρακτικά ακατοίκητο, με τον πληθυσμό και τον τουρισμό να συγκεντρώνονται κυρίως στις παράκτιες περιοχές και σε μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές. Το αποτέλεσμα είναι η αργή και σιωπηλή εκκένωση ολόκληρων κοινοτήτων, με το κλείσιμο σχολείων, κέντρων υγείας, επιχειρήσεων και βασικών δημόσιων υπηρεσιών.
Στην περίπτωση του Arenillas , η αντίθεση είναι ακόμη πιο ορατή καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Κατά τους χειμερινούς μήνες, το χωριό επιβιώνει με τις λίγες δεκάδες μόνιμους κατοίκους του. Το καλοκαίρι, ειδικά κατά τη διάρκεια των δημοφιλών φεστιβάλ του Αυγούστου, ο αριθμός φτάνει περίπου τα 300 άτομα. Αλλά τον χειμώνα ο αγώνας κατά της μείωσης του πληθυσμού γίνεται πιο εμφανής και ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο προέκυψε η πρόταση να ανοίξουν οι πόρτες του χωριού σε νέες οικογένειες.
Ποια οφέλη προσφέρονται σε όσους θέλουν να μετακομίσουν στο χωριό;
Η πρόταση της Arenillas ξεπερνά κατά πολύ την απλή παροχή ενός σπιτιού. Η δημοτική αρχή και ο Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού έχουν ανακαινίσει επτά σπίτια για να φιλοξενήσουν τις νέες οικογένειες με αξιοπρέπεια και άνεση.
Το πακέτο παροχών περιλαμβάνει επίσης:
- Δωρεάν διαμονή σε πλήρως ανακαινισμένες δημοτικές κατοικίες, χωρίς ενοίκιο, φωλιασμένες σε ένα τοπίο με κοιλάδες και βουνά, χαρακτηριστικό της υπαίθρου της Σόρια.
- Άμεση πρόσληψη μέλους της οικογένειας ως χτίστης, με ιδιαίτερη έμφαση στη συντήρηση και αποκατάσταση δημοτικών ακινήτων στο χωριό, με τακτικό και σταθερό εισόδημα.
- Ευκαιρία διαχείρισης του κοινωνικού μπαρ του χωριού, του κύριου σημείου συνάντησης των κατοίκων και της καρδιάς της τοπικής κοινότητας, με εγγυημένο εισόδημα για τους διαχειριστές.
- Δωρεάν σχολική μεταφορά προς το σχολείο για οικογένειες με παιδιά σχολικής ηλικίας.
- Η πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, όπως ιατρικές κλινικές και κοινοτικούς χώρους, είναι διαθέσιμη εντός του χωριού.
Ποιοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση και ποιες είναι οι προϋποθέσεις συμμετοχής;
Το έργο ανασύστασης του Arenillas δεν απευθύνεται σε τουρίστες που αναζητούν μια προσωρινή εμπειρία. Το χωριό αναζητά άτομα και οικογένειες που είναι πρόθυμες να μετεγκατασταθούν μόνιμα και να χτίσουν μια πραγματική ζωή στην αγροτική Ισπανία. Η δέσμευση για μακροχρόνια διαμονή είναι η κύρια απαίτηση και οι υπεύθυνοι ξεκαθαρίζουν ότι περιμένουν νέους γείτονες, όχι επισκέπτες.
Πόντους θα κερδίσουν οι οικογένειες με παιδιά σχολικής ηλικίας, τα οποία συμβάλλουν στη διατήρηση της ενεργού δραστηριότητας του σχολείου, και τα άτομα με εμπειρία σε κατασκευές ή ανακαινίσεις, δεδομένης της φύσης της προσφερόμενης εργασίας. Όσοι έχουν επιχειρηματικό πνεύμα και ενδιαφέρον για τη διαχείριση του κοινωνικού μπαρ έχουν επίσης ένα σημαντικό πλεονέκτημα στη διαδικασία επιλογής. Η διαδικασία υποβολής αιτήσεων είναι απλή: οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να επικοινωνήσουν με το δημαρχείο της Αρενίγιας, να υποβάλουν ένα αίτημα με πληροφορίες σχετικά με τη σύνθεση της οικογένειάς τους, τις ηλικίες των παιδιών, τα κίνητρά τους για τη μετακόμιση και τη σχετική επαγγελματική εμπειρία, και να περιμένουν την αξιολόγηση της κοινότητας.
Ανασυγκρότηση της υπαίθρου, μια τάση στην Ευρώπη
Η περίπτωση της Αρένιγιας δεν είναι μεμονωμένη. Τα τελευταία χρόνια, αρκετές αγροτικές κοινότητες στην Ισπανία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν επενδύσει σε παρόμοια προγράμματα για να περιορίσουν την πληθυσμιακή συρρίκνωση και να αναζωογονήσουν τις τοπικές οικονομίες τους. Η λογική είναι απλή: χωρίς νέους κατοίκους, τα σχολεία κλείνουν. Χωρίς σχολεία, οι οικογένειες δεν εγκαθίστανται. Χωρίς οικογένειες, οι υπηρεσίες εξαφανίζονται. Ο κύκλος της εγκατάλειψης αυτοτροφοδοτείται μέχρι το χωριό να πάψει να υπάρχει ως ζωντανή κοινότητα.
Πρωτοβουλίες όπως αυτού του ισπανικού χωριού αντιπροσωπεύουν μια συγκεκριμένη δέσμευση για την αντιστροφή αυτού του κύκλου, συνδυάζοντας πραγματικά οικονομικά κίνητρα με την ελκυστικότητα μιας πιο ήρεμης ζωής, συνδεδεμένης με τη φύση και τον τοπικό πολιτισμό.
Πρόκειται για πρωτοβουλίες αντίστοιχες με αυτές στα Φουρνά και στη Ζίτσα στην Ελλάδα, χωριά που αναζήτησαν και βρήκαν νέους κατοίκους, οικογένειες με μικρα παιδιά, κάνοντας μερικά βήματα προς τον στόχο της αναγέννησής τους.