Ένα φαινομενικά αλλόκοτο σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ για την απόκτηση του ελέγχου της Γροιλανδίας, που αρχικά αντιμετωπίστηκε ως πολιτική ιδιοτροπία, φαίνεται πως είχε μια πολύ συγκεκριμένη αφετηρία.
Όπως αποκάλυψε ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ Τζον Μπόλτον, που έχει πέσει στη δυσμένεια του Τραμπ, την ιδέα της «αγοράς» της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ πρότεινε στον ένοικο του Λευκού Οίκου ένας στενός προσωπικός του φίλος και δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας: ο Ρόναλντ Λόντερ.
«Ο Τραμπ με κάλεσε στο Οβάλ Γραφείο και μου είπε ότι ένας προβεβλημένος επιχειρηματίας μόλις του είχε προτείνει να αγοράσουν οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία», ανέφερε ο Μπόλτον, περιγράφοντας τη στιγμή που η ιδέα τέθηκε για πρώτη φορά στο τραπέζι κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ, όπως αναφέρει η βρετανική εφημερίδα The Guardian.
Ο άνθρωπος πίσω από την ιδέα απόκτησης της Γροιλανδίας
Ο επιχειρηματίας ήταν ο Ρόναλντ Λόντερ, κληρονόμος της αυτοκρατορίας καλλυντικών Estée Lauder και γνώριμος του Τραμπ για πάνω από έξι δεκαετίες. Οι δύο άνδρες γνωρίστηκαν ως νεαροί φοιτητές σε κορυφαία σχολή διοίκησης επιχειρήσεων στη Νέα Υόρκη και διατήρησαν στενή σχέση έκτοτε.
Σύμφωνα με τον Μπόλτον, μετά τη συζήτηση με τον Λόντερ, ομάδα του Λευκού Οίκου άρχισε να εξετάζει τρόπους ενίσχυσης της αμερικανικής επιρροής στο αρκτικό έδαφος που ανήκει στη Δανία. «Ο Τραμπ ακούει κομμάτια πληροφορίας από φίλους του, τα θεωρεί αλήθεια και δεν μπορείς να του αλλάξεις γνώμη», σχολίασε ο Μπόλτον.
Από την ιδέα στην απειλή χρήσης βίας
Οκτώ χρόνια αργότερα, κατά τη δεύτερη προεδρική του θητεία, ο Τραμπ όχι μόνο επανέφερε την πρόταση, αλλά άφησε ανοικτό ακόμη και το ενδεχόμενο κατάληψης διά της βίας της Γροιλανδίας. «Θα κάνουμε κάτι με τη Γροιλανδία», δήλωσε πρόσφατα. «Είτε έτσι είτε αλλιώς θα την πάρουμε».
Η στάση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Κοπεγχάγη, με τη Δανή πρωθυπουργό Μέτε Φρεντέρικσεν να προειδοποιεί ότι στρατιωτική ενέργεια ενός κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ εναντίον άλλου θα διέλυε τη συμμαχία. Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν παραδέχθηκε μετά από συνάντηση στον Λευκό Οίκο: «Δεν καταφέραμε να αλλάξουμε την αμερικανική θέση. Είναι σαφές ότι ο πρόεδρος έχει αυτή την επιθυμία να κατακτήσει τη Γροιλανδία».
«Στρατηγικός θησαυρός» η Γροιλανδία
Ο ίδιος ο Λόντερ υπερασπίστηκε δημόσια τη θέση Τραμπ, γράφοντας σε άρθρο του ότι «η ιδέα της Γροιλανδίας δεν ήταν ποτέ παράλογη – ήταν στρατηγική». Όπως ανέφερε, «κάτω από τον πάγο και τους βράχους της κρύβεται ένας θησαυρός σπάνιων γαιών, απαραίτητων για την τεχνητή νοημοσύνη, τα προηγμένα οπλικά συστήματα και τη σύγχρονη τεχνολογία».
Με τη Γροιλανδία «στο επίκεντρο του ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων», ο Λόντερ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να επιδιώξουν «μια στρατηγική συνεργασία», αποκαλύπτοντας: «Έχω συνεργαστεί στενά με επιχειρηματικούς και κυβερνητικούς φορείς της Γροιλανδίας εδώ και χρόνια για την ανάπτυξη στρατηγικών επενδύσεων».
Επιχειρηματικά συμφέροντα στον Αρκτικό Κύκλο
Την ίδια περίοδο, εταιρείες με έδρα τη Νέα Υόρκη και μη κατονομαζόμενους μετόχους απέκτησαν συμμετοχές σε επιχειρήσεις στη Γροιλανδία. Ανάμεσά τους, πρότζεκτ εξαγωγής «πολυτελούς» εμφιαλωμένου νερού από νησί του κόλπου Μπάφιν, καθώς και σχέδια για υδροηλεκτρική ενέργεια που θα τροφοδοτεί μονάδα αλουμινίου.
Όταν αποκάλυψε δανέζικη εφημερίδα ότι ο Λόντερ συγκαταλέγεται στους επενδυτές, επιχειρηματίας της Γροιλανδίας δήλωσε: «Ο Λόντερ και οι συνεργάτες του έχουν πολύ καλή κατανόηση και πρόσβαση στην αγορά πολυτελείας».
Απόσταση και επαναπροσέγγιση με τον Τραμπ
Παρά τη μακρόχρονη φιλία τους, ο Λόντερ είχε αποστασιοποιηθεί το 2022, όταν ο Τραμπ φιλοξένησε στο Μαρ-α-Λάγκο τον ακροδεξιό «influencer» Νικ Φουέντες, υπέρμαχο της «υπεροχής της λευκής φυλής». «Ο Νικ Φουέντες είναι ένας ακραίος αντισημίτης και αρνητής του Ολοκαυτώματος. Είναι αδιανόητο να σχετίζεται κανείς μαζί του», είχε δηλώσει τότε ο Λόντερ, ως επικεφαλής του Παγκόσμιου Εβραϊκού Συμβουλίου.
Ωστόσο, μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο Λόντερ επανήλθε δυναμικά, προσφέροντας 5 εκατ. δολάρια στο Maga Inc και συμμετέχοντας σε κλειστό δείπνο με τον πρόεδρο, με εισιτήριο ένα εκατ. δολάρια ανά άτομο.
Ουκρανία, ορυκτά και ερωτήματα σύγκρουσης συμφερόντων
Το όνομα του Λόντερ εμφανίστηκε επίσης σε κοινοπραξία που επιδίωξε την εκμετάλλευση λιθίου στην Ουκρανία. Αν και ο ίδιος υποστήριξε ότι «δεν συζήτησε απευθείας το θέμα με τον Τραμπ», παραδέχθηκε ότι «το έχει θέσει επί χρόνια σε συνομιλίες με φορείς στις ΗΠΑ και την Ουκρανία».
Λίγες εβδομάδες μετά τις δωρεές του, Ουάσινγκτον και Κίεβο υπέγραψαν συμφωνία συνεκμετάλλευσης ορυκτών, με το κοίτασμα λιθίου να κατακυρώνεται τελικά στην κοινοπραξία όπου συμμετείχε και ο Λόντερ.
Ο ίδιος, οι συνεργάτες του στη Γροιλανδία και ο Λευκός Οίκος δεν απάντησαν σε αιτήματα σχολιασμού του Guardian, αφήνοντας ανοιχτά τα ερωτήματα για το πού τελειώνει η πολιτική στρατηγική και πού αρχίζουν τα ιδιωτικά επιχειρηματικά συμφέροντα.