Σαφές μήνυμα υπέρ της τήρησης του Δικαίου της Θάλασσας έστειλε από την Αίγυπτο ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, στον απόηχο της νέας έντασης που προκαλεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Χωρίς να κατονομάσει την Τουρκία, ο Αντόνιο Γκουτέρες υπογράμμισε ότι συμφωνίες και ενέργειες ασύμβατες με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν πρέπει να γίνονται αποδεκτές, επιμένοντας ότι η ισχύς του δικαίου πρέπει να υπερισχύει του δικαίου της ισχύος.
Ο κ. Γκουτέρες μίλησε για «αδιανόητες συνέπειες» σε περίπτωση στρατιωτικής κλιμάκωσης με το Ιράν.
Παράλληλα, έστειλε σαφές μήνυμα κατά των παραβιάσεων του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας, τονίζοντας ότι «πρέπει να επικρατήσει η ισχύς του δικαίου και όχι το δίκαιο της ισχύος».
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ επανέλαβε την προσήλωση των Ηνωμένων Εθνών στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και της Σύμβασης για το Δίκαιο της Θάλασσας, τονίζοντας ότι «πρέπει να επικρατήσει η ισχύς του δικαίου και όχι το δίκαιο της ισχύος».
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις εξελίξεις στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, στην ανάγκη αποκατάστασης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, καθώς και στον καθοριστικό διαμεσολαβητικό ρόλο της Αιγύπτου στις περιφερειακές κρίσεις.
Ακολουθεί ολόκληρη η τοποθέτηση Γκουτέρες:
Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω ευχαριστώντας εσάς, αξιότιμε κύριε Υπουργέ Εξωτερικών, καθώς και την κυβέρνηση και τον λαό της Αιγύπτου για τη θερμή υποδοχή σας. Αυτή είναι πράγματι η ένατη επίσκεψή μου στην Αίγυπτο υπό την ιδιότητά μου ως Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.
Ήρθα για πρώτη φορά λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων μου, το 2017.
Είχα δηλώσει τότε ότι η Αίγυπτος αποτελεί το πολιτικό κέντρο της περιοχής και, ως εκ τούτου, έναν ουσιαστικό εταίρο για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της. Σχεδόν δέκα χρόνια αργότερα, είμαι περισσότερο πεπεισμένος γι’ αυτό από ποτέ.
Όλα αυτά τα χρόνια, έχω επισκεφθεί την Αίγυπτο τόσο σε στιγμές ελπίδας όσο και σε στιγμές σοβαρών κρίσεων.Είχα το μεγάλο προνόμιο να απευθυνθώ σε φοιτητές του Πανεπιστημίου του Καΐρου — τόσο το 2017 όσο και, εκ νέου, αργότερα σήμερα.
Είχα την τιμή να συναντήσω τον Μεγάλο Ιμάμη στο Τέμενος Αλ-Άζχαρ, προκειμένου να εκφράσω τον βαθύ σεβασμό μου, καθώς και την κοινή μας δέσμευση για την προώθηση της διαθρησκευτικής αρμονίας.Βρέθηκα στο Σαρμ ελ-Σέιχ για τη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Κλίμα — COP27 — όταν ο κόσμος ενώθηκε για να αντιμετωπίσει τη μεγάλη πρόκληση της κλιματικής αλλαγής.
Επέστρεψα όταν ο πόλεμος σάρωσε τη Γάζα, αρχικά στη Ράφα και στη συνέχεια στη Σύνοδο Κορυφής του Καΐρου για την Ειρήνη. Επέστρεψα ξανά στη Ράφα, καθώς η ανθρωπιστική καταστροφή επιδεινωνόταν.
Και επέστρεψα για τις διεθνείς προσπάθειες υπέρ της ειρήνης στη Γάζα.Υπάρχει λόγος που έχω επιστρέψει στην Αίγυπτο ξανά και ξανά.
Διότι, όταν αυτή η περιοχή και ο κόσμος μας βρέθηκαν αντιμέτωποι με ορισμένες από τις δυσκολότερες στιγμές τους, η Αίγυπτος εργάστηκε με συνέπεια για να δημιουργήσει περιθώρια διπλωματίας.
Για να φέρει τα μέρη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.Για να διατηρήσει ανοιχτές τις οδούς παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας.
Και για να συμβάλει στη μετατροπή της αντιπαράθεσης σε διάλογο.Για αυτόν τον ουσιαστικό ρόλο, θέλω να εκφράσω τη βαθιά εκτίμησή μου προς την κυβέρνηση και τον λαό της Αιγύπτου.
Η Αίγυπτος αποτελεί πυλώνα της πολυμέρειας. Και σε μια εποχή κατά την οποία οι διαιρέσεις βαθαίνουν, είναι ζωτικής σημασίας να διατηρούνται ανοιχτοί οι δίαυλοι της διπλωματίας.
Αυτό βρέθηκε στο επίκεντρο των συζητήσεών μας και της επίσκεψής μου. Όσον αφορά τη Γάζα, εξέφρασα τη βαθιά εκτίμησή μου για τον απαραίτητο ρόλο της Αιγύπτου.
Από την αρχή της σύγκρουσης, η Αίγυπτος διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες διαμεσολάβησης και ανθρωπιστικής βοήθειας.
Ευχαριστώ την Αίγυπτο για τη συνεχιζόμενη υποστήριξή της στη διευκόλυνση της παροχής βοήθειας που σώζει ζωές, των ιατρικών εκκενώσεων και του έργου των ανθρωπιστικών εταίρων, συμπεριλαμβανομένης της Αιγυπτιακής Ερυθράς Ημισελήνου.
Ο παλαιστινιακός λαός εξακολουθεί να υφίσταται τεράστια δεινά.Οι ισραηλινοί περιορισμοί στην ανθρωπιστική βοήθεια πρέπει να αρθούν.
Τα εμπόδια στην εφαρμογή του Ολοκληρωμένου Σχεδίου για τον Τερματισμό της Σύγκρουσης στη Γάζα, το οποίο έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας, πρέπει να απομακρυνθούν.
Οι άμαχοι πρέπει να προστατεύονται.Και το διεθνές δίκαιο πρέπει να γίνεται σεβαστό. Ανησυχώ επίσης βαθύτατα για τις ισραηλινές ενέργειες στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη.
Οι εποικισμοί επεκτείνονται.Οι εξώσεις συνεχίζονται αδιάκοπα, με τους Παλαιστινίους να εκδιώκονται από τη γη τους.
Η βία των εποίκων αυξάνεται ραγδαία.Παλαιστινιακές οικογένειες δέχονται επιθέσεις. Δημοσιογράφοι και διπλωμάτες γίνονται στόχοι επιθέσεων.
Βλέπουμε να διαμορφώνεται ένα ολοένα και πιο καταναγκαστικό περιβάλλον, με το φάσμα της εθνοκάθαρσης να διαγράφεται ολοένα και πιο έντονα.
Αυτό πρέπει να σταματήσει.Και δεν πρέπει ποτέ να χάσουμε από τα μάτια μας το θεμελιώδες ζήτημα.
Δεν μπορεί να υπάρξει διαρκής ειρήνη στη Μέση Ανατολή χωρίς την πραγμάτωση των νόμιμων δικαιωμάτων του παλαιστινιακού λαού στην αυτοδιάθεση.
Η λύση των δύο κρατών παραμένει η μόνη βιώσιμη οδός: το Ισραήλ και η Παλαιστίνη να συνυπάρχουν ειρηνικά και με ασφάλεια, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, με τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη ως αναπόσπαστα τμήματα ενός παλαιστινιακού κράτους και την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα και των δύο κρατών.
Επαινώ την ηγετική συμβολή της Αιγύπτου στην επίτευξη αυτού του κεντρικού στόχου — καθώς και τον διαμεσολαβητικό σας ρόλο στη δημιουργία των προϋποθέσεων για διάλογο μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.
Και θέλω να στείλω ένα ηχηρό και σαφές μήνυμα στα εμπλεκόμενα μέρη:
Χρειαζόμαστε τη μέγιστη δυνατή αυτοσυγκράτηση και διπλωματικές λύσεις. Εάν οι πολεμικές απειλές που παρακολουθούμε αυτή τη στιγμή μετατραπούν σε μείζονα κλιμάκωση, η κατάσταση στην περιοχή μπορεί να ξεφύγει από κάθε έλεγχο.
Και τα δικαιώματα και οι ελευθερίες της ναυσιπλοΐας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, πρέπει να αποκατασταθούν πλήρως εντός και πέριξ των Στενών του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Ο πόλεμος στη Γάζα και οι διαταραχές στην Ερυθρά Θάλασσα εξακολουθούν να πλήττουν το εμπόριο, να επιβαρύνουν την περιφερειακή οικονομία και να επηρεάζουν την καθημερινή ζωή των Αιγυπτίων.
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ οδηγεί σε αύξηση του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους, με συνέπειες που εκτείνονται πολύ πέρα από την περιοχή.
Και αυτό, φυσικά, επιτείνεται από τον αποκλεισμό που παρατηρούμε στη Μαύρη Θάλασσα, όπως αναφέρθηκε.
Όλα αυτά υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη για διάλογο και ειρήνη.
Συζητήσαμε επίσης για το Σουδάν.
Οι εχθροπραξίες πρέπει να σταματήσουν - και το μέλλον του Σουδάν πρέπει να ανήκει στον σουδανικό λαό, μέσω μιας συμπεριληπτικής πολιτικής διαδικασίας που θα διαφυλάσσει την ενότητα, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας.
Στη Λιβύη, είναι καιρός να αξιοποιηθεί η πολιτική δυναμική, να ενοποιηθούν οι θεσμοί και να ανοίξει ο δρόμος για εθνικές εκλογές, ώστε να τερματιστεί επιτέλους η παρατεταμένη μεταβατική περίοδος.
Ο Ειδικός Απεσταλμένος μου βρίσκεται σε ενεργή επικοινωνία με όλα τα μέρη, προκειμένου να συμβάλει στη χάραξη αυτής της πορείας.
Η ειρήνη αποτελεί επίσης το θεμέλιο της ανάπτυξης - και θα συνεχίσουμε να στεκόμαστε στο πλευρό του αιγυπτιακού λαού και να υποστηρίζουμε την πρόοδο προς την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των προσπαθειών για την ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας και τη στήριξη των ευάλωτων κοινοτήτων.
Θέλω επίσης να αναγνωρίσω μια ακόμη έκφραση της αλληλεγγύης της Αιγύπτου, η οποία συνεχίζει να φιλοξενεί πρόσφυγες.
Οι χώρες που προσφέρουν ασφάλεια σε ανθρώπους οι οποίοι διαφεύγουν από τον πόλεμο και την αστάθεια χρειάζονται και αξίζουν ισχυρή διεθνή υποστήριξη.
Ωστόσο, για να είναι αποτελεσματική η διεθνής υποστήριξη προς μια χώρα όπως η Αίγυπτος, χρειαζόμαστε μια βαθιά μεταρρύθμιση των διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Οι αναπτυσσόμενες χώρες πρέπει να έχουν ισχυρότερη συμμετοχή και μεγαλύτερη επιρροή στη λήψη αποφάσεων.
Πρέπει να διαθέτουμε, όπως ειπώθηκε, μια αποτελεσματική διαδικασία για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος, καθώς και έναν αποτελεσματικό μηχανισμό στήριξης των αναπτυσσόμενων χωρών, ακόμη και των χωρών μεσαίου εισοδήματος, μέσω χρηματοδότησης με ευνοϊκούς όρους, λόγω των υφιστάμενων ευαλωτοτήτων τους.
Η μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας, με την εκπροσώπηση της Αφρικής μέσω μόνιμων μελών, καθώς και η μεταρρύθμιση των θεσμών του Μπρέτον Γουντς και της διεθνούς χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής, αποτελούν δύο στόχους ως προς τους οποίους συμμεριζόμαστε πλήρως το όραμα της Αιγύπτου.
Αξιότιμε κύριε Υπουργέ, θέλω για ακόμη μία φορά να εξάρω τον ρόλο της Αιγύπτου και να εκφράσω το ενδιαφέρον μας για τη διαρκή εμβάθυνση της συνεργασίας μας, η οποία έχει αποφέρει πολύ θετικά αποτελέσματα, ιδίως για το έργο των Ηνωμένων Εθνών.
Ερωτήσεις και απαντήσεις
Ερώτηση: Ποια είναι η θέση του ΟΗΕ απέναντι στις χώρες που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο σε σχέση με τις ναυτιλιακές συμφωνίες;
Γενικός Γραμματέας: Λοιπόν, η θέση μας είναι απολύτως σαφής: οι παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου είναι απαράδεκτες. Και όσον αφορά την κατάσταση στη θάλασσα, υπάρχει μια Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Και οτιδήποτε δεν είναι συμβατό με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας δεν πρέπει να γίνεται σεβαστό ούτε αποδεκτό.
Και όσον αφορά οποιεσδήποτε άλλες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, ήμασταν πάντοτε απολύτως σαφείς: πρέπει να διασφαλίσουμε ότι θα επικρατεί η ισχύς του δικαίου και όχι το δίκαιο της ισχύος. Και αυτό ισχύει για οποιαδήποτε από τις καταστάσεις που αναφέρατε.
Ερώτηση: Υπάρχει κάποια πιθανότητα να επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία μέσα στις επόμενες ώρες και να σταματήσει ο πόλεμος που αφορά το Ιράν;
Γενικός Γραμματέας: Είναι απολύτως απαραίτητο να αποτραπεί οποιαδήποτε κλιμάκωση. Ο κίνδυνος ενός συνδυασμού μιας συντριπτικής στρατιωτικής επίθεσης κατά του Ιράν και, στη συνέχεια, μιας συντριπτικής επίθεσης του Ιράν εναντίον των χωρών του Κόλπου είναι ένας κίνδυνος που πρέπει να αποφευχθεί με κάθε κόστος.
Οι συνέπειες θα ήταν αδιανόητες, αλλά θα είχαν αντίκτυπο που θα εκτεινόταν πολύ πέρα από την περιοχή.
Και, όπως ανέφερα στην παρέμβασή μου, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι πολεμικές απειλές που παρακολουθούμε δεν θα μετατραπούν σε πραγματική κλιμάκωση.
Ερώτηση: Η ερώτησή μου αφορά το τι μπορεί να γίνει ώστε να έρθουμε πιο κοντά σε μια συμφωνία για το Σουδάν, ιδίως μετά τη συνάντηση στη Γενεύη.
Γενικός Γραμματέας: Λοιπόν, όσον αφορά το Σουδάν, ο [Προσωπικός Απεσταλμένος] μας έχει αναπτύξει πολύ ενεργή δράση, διατηρώντας επαφές με τις δύο πλευρές, καθώς και με τις χώρες της περιοχής, προκειμένου να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια πολιτική διαδικασία υπό την ηγεσία των Σουδανών, η οποία θα σέβεται την ενότητα, την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία του Σουδάν — παραμέτρους που θεωρούμε ουσιώδεις.
Από την άλλη πλευρά, όσα συμβαίνουν στο Σουδάν από την άποψη των παραβιάσεων του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου είναι απαράδεκτα. Οι επιθέσεις εναντίον αμάχων είναι απαράδεκτες και είναι επίσης ουσιώδες οι χώρες να σταματήσουν να παρέχουν όπλα, ιδίως όπλα που χρησιμοποιούνται σε επιθέσεις εναντίον αμάχων και όχι καν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις καθαυτές.
Αυτό είναι ανυπόφορο και τροφοδοτεί τη σύγκρουση. Είναι απολύτως αναγκαίο να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για μια σουδανική πολιτική λύση που θα σέβεται την ενότητα, την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία του Σουδάν.
Ερώτηση: Η ερώτησή μου αφορά το GERD (Μεγάλο Φράγμα της Αιθιοπικής Αναγέννησης). Γιατί ο ΟΗΕ απουσίαζε από τις διαπραγματεύσεις επί 12 χρόνια;
Γενικός Γραμματέας: Στην πραγματικότητα, ήμασταν παρόντες και κάναμε ό,τι ήταν δυνατόν προκειμένου να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για έναν αποτελεσματικό διάλογο μεταξύ των μερών, ώστε ο διάλογος αυτός να επιτρέψει την επίτευξη μιας λύσης που θα μπορούσε να είναι αμοιβαία αποδεκτή.
Και αισθάνομαι απολύτως άνετα να μιλήσω γι’ αυτό, διότι, όταν ήμουν πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, καταλήξαμε σε συμφωνία με την Ισπανία σχετικά με την κοινή διαχείριση των ποταμών που μοιράζονται οι δύο χώρες.
Επομένως, πρόκειται για ένα ζήτημα για το οποίο αισθάνομαι απολύτως άνετα να μιλήσω.