Τα βαθύτερα αίτια των ξαφνικών μαθητικών κινητοποιήσεων στη Γαλλία, που εκδηλώνονται σε μια περίοδο κατάρρευσης των παραδοσιακών αξιών με κίνδυνο για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, αναλύει στο iefimerida.gr ο Γιώργος Πρεβελάκης, καθηγητής Γεωπολιτικής στη Σορβόννη.
Ο διακεκριμένος καθηγητής συγκρίνει το κύμα μαθητικών εξεγέρσεων που σαρώνει τη Γαλλία σαν δασική πυρκαγιά που εκδηλώθηκε ξαφνικά και χωρίς προειδοποίηση, επαναφέροντας στο προσκήνιο μνήμες από τις βίαιες αναταραχές των «κίτρινων γιλέκων».
Ποια είναι όμως τα πραγματικά αίτια πίσω από την έκρηξη της γαλλικής νεολαίας;
«Όχι οι υλικές ελλείψεις, αλλά η λυσσαλέα απόγνωση»
Όπως λέει, αντίθετα με τα όσα προβάλλονται, το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στις υποδομές. «Η ρίζα της κρίσης είναι βαθύτερη. Η κινητοποίηση ξεκινά από μια αφορμή· δεν έχει, όμως, στην ουσία σαφείς διεκδικήσεις. Το μαθητικό πρόβλημα δεν είναι οι προβαλλόμενες ελλείψεις στην εκπαιδευτική στελέχωση και στα κτίρια. Οι υλικές συνθήκες στα γαλλικά σχολεία είναι κατά κανόνα καλύτερες από ό,τι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Εκδηλώνεται επιθετική απογοήτευση, τυφλός θυμός, λυσσαλέα απόγνωση», σχολιάζει ο Γιώργος Πρεβελάκης.
Σύμφωνα με τον καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris 1), οι νέοι αισθάνονται πλέον υλικά, ψυχικά και πνευματικά άοπλοι απέναντι σε έναν αμείλικτο, δραματικά μεταβαλλόμενο κόσμο. Η ευθύνη βαραίνει το ίδιο το πολιτικό σύστημα.
«Οι εξεγειρόμενοι μαθητές εκφράζουν οργή απέναντι σε ένα πολιτικό σύστημα, το οποίο θεωρούν ότι τους εξαπάτησε. Η λογική της ήσσονος προσπάθειας, το έλλειμμα της πειθαρχίας, η κατάλυση της ιεραρχίας και η συνεπαγόμενη εξίσωση ανήλικου/ ενήλικου οδήγησαν ολόκληρες γενεές σε πνευματικό, ηθικό και επαγγελματικό κενό. Η κολακεία, η ανοχή και η υποχωρητικότητα της εξουσίας δεν απελευθέρωσε· οδήγησε σε αδιέξοδα», εξηγεί.
Το παράδοξο της «άλλης» Γαλλίας
Στον αντίποδα αυτής της τυφλής οργής, μια εντελώς διαφορετική εικόνα αναδύθηκε κατά την πρόσφατη τριήμερη επίσκεψη του Πάπα στη Γαλλία. Εκεί, αθρόα πλήθη, με προεξάρχουσα τη νεολαία, υποδέχθηκαν τον Ποντίφικα με ανυπόκριτο ενθουσιασμό, απόλυτη τάξη και ένα πνεύμα ελπίδας.
«Δύο διαφορετικές Γαλλίες; Ή δύο όψεις του ιδίου νομίσματος;» αναρωτιέται ο κ. Πρεβελάκης, εξηγώντας πως για πολλούς Γάλλους η διέξοδος βρίσκεται στην επιστροφή στις παραδοσιακές αξίες.
Ωστόσο, η κίνηση αυτή προκαλεί αντιδράσεις, καθώς οι επικριτές θεωρούν ότι θίγεται η laicité (ο κοσμικός χαρακτήρας του κράτους), που αποτελεί θεμέλιο της Γαλλικής Δημοκρατίας.
Αυτό το εκρηκτικό μείγμα θυμού και ελπίδας τροφοδοτεί πλέον μια ακραία πολιτική πόλωση. «Η πόλωση της γαλλικής πολιτικής ανάμεσα στα άκρα, αριστερά και δεξιά, συνέπεια και έκφραση της χρεοκοπίας των παραδοσιακών πολιτικών σχηματισμών, τροφοδοτείται από τη συνύπαρξη θυμού και ελπίδας».
Οι διεθνείς παρενέργειες και το πλήγμα για την Ευρώπη
Οι επικίνδυνες αυτές χημικές αντιδράσεις στο εσωτερικό της Γαλλίας δεν εκτυλίσσονται στο κενό, αλλά σε ένα άκρως ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον. Όπως προειδοποιεί ο καθηγητής, η εξέγερση εξασθενεί τη Γαλλία απέναντι στην παγκόσμια οικονομική συγκυρία, ενώ οι αγορές παρακολουθούν με έκδηλη ανησυχία τη διεξαγωγή και την έκβαση των προσεχών προεδρικών εκλογών. Οι συνέπειες, ωστόσο, ξεπερνούν τα γαλλικά σύνορα.
«Η Ευρώπη υφίσταται διπλή πίεση, από την Αμερική και τη Ρωσία. Η Γαλλία εκατέρωθεν αποτελεί ιδιαίτερο στόχο. Κλονισμός της Γαλλίας συνεπάγεται βαρύ πλήγμα για την Ευρώπη και σοβαρούς τριγμούς στο ευρωπαϊκό σχέδιο», λέει με νόημα.
Το μάθημα της κρίσης: Το κόστος του «οικονομισμού»
Η τρέχουσα μαθητική εξέγερση, αν και καταστροφική, ίσως λειτουργήσει τελικά ως ένας αναγκαίος καταλύτης αφύπνισης για την ευρωπαϊκή ηγεσία.
Ο κ. Πρεβελάκης στέλνει ένα σαφές μήνυμα για το μέλλον της ηπείρου: «Η οικοδόμηση της Ευρώπης στηρίχτηκε αποκλειστικά σε οικονομιστικές λογικές και επιχειρήματα. Σήμερα διαπιστώνεται το κόστος από την υποτίμηση του πνευματικού παράγοντος».
Οι διαμαρτυρίες μαθητών στη Γαλλία ξεκίνησαν στις 17 Σεπτεμβρίου από σχολείο στην περιοχή Κρετέι και έλαβαν γενικευμένη διάσταση τέσσερις ημέρες αργότερα με καταλήψεις και αποκλεισμούς σχολείων.
Οι κινητοποιήσεις, που συνοδεύτηκαν από βίαια επεισόδια, ξεκίνησαν καθώς οι μαθητές διαμαρτύρονται για τις ελλείψεις εκπαιδευτικών, τις υπερπλήρεις τάξεις και τις συνθήκες στις σχολικές δομές. Στις αρχές Οκτωβρίου περισσότερα από 1.000 σχολεία συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις.
Φωτογραφίες: AP