Μία υπόγεια πόλη που μπορεί να προστατεύσει σχεδόν ένα εκατομμύριο ανθρώπους σε περίπτωση πολέμου ή πυρηνικής επίθεσης, έχει κατασκευάσει η Φινλανδία.
- Οι υπόγειες εγκαταστάσεις του Ελσίνκι εξυπηρετούν διπλό σκοπό, καθώς αξιοποιούνται καθημερινά από τους πολίτες για αναψυχή και μετακίνηση. Παράλληλα, διατηρούνται σε ετοιμότητα για να μετατραπούν άμεσα σε καταφύγια εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων σε περίπτωση εθνικής απειλής.
- Η υπόγεια πόλη περιλαμβάνει παιδικές χαρές, πισίνες, αθλητικές αίθουσες, εμπορικά κέντρα και σταθμούς μετρό. Μεγάλα καταφύγια, όπως στη Μεριχάκα, διαθέτουν αυτόνομη παροχή ρεύματος, νερού και ιατρικών εφοδίων, λειτουργώντας πλήρως ανεξάρτητα.
- Η πόλη εφάρμοσε ένα Γενικό Σχέδιο Υπόγειου Σιδηροδρόμου, ενσωματώνοντας τις εγκαταστάσεις πολιτικής άμυνας στην καθημερινότητα. Σταθμοί μετρό και κολυμβητήρια μετατρέπονται ταχύτατα σε ασφαλείς χώρους προστασίας για χιλιάδες πολίτες σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
- Η πολιτική άμυνα της Φινλανδίας βασίζεται σε νομοθεσία μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, που καθιστά υποχρεωτικά τα καταφύγια. Σήμερα, το Ελσίνκι διαθέτει 5.500 καταφύγια για 900.000 άτομα, τα οποία σε καιρό ειρήνης λειτουργούν ως χώροι άθλησης.
Αξιοποιώντας το εξαιρετικά ισχυρό γρανιτένιο υπόβαθρο της χώρας, κάτω από το Ελσίνκι βρίσκεται ένα τεράστιο δίκτυο 5.500 καταφυγίων – μία κρυφή υπόγεια πόλη σχεδιασμένη τόσο για τις καθημερινές ανάγκες των κατοίκων, όσο και για την εθνική ασφάλεια.
Η χώρα άρχισε να κατασκευάζει το δίκτυο καταφυγίων της το 1939 και, σε αντίθεση με μεγάλο μέρος της Ευρώπης, δεν έχει σταματήσει αυτό το έργο ακόμη και μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Γήπεδα, πισίνες και εμπορικά κέντρα κάτω από το έδαφος
Σε αντίθεση με τα συμβατικά καταφύγια, οι υπόγειες εγκαταστάσεις του Ελσίνκι εξυπηρετούν διπλό σκοπό: οι άνθρωποι τις χρησιμοποιούν για αναψυχή, μεταφορά και στάθμευση, ενώ ο εξοπλισμός έκτακτης ανάγκης διατηρείται σε ετοιμότητα για να τις μετατρέψει σε καταφύγια για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, σε περίπτωση εθνικής απειλής.
Οι υπόγειες εγκαταστάσεις είναι ενσωματωμένες στο συμπαγές βράχο της πόλης και θεωρούνται ευρέως ως κορυφαίο παράδειγμα σχεδιασμού και οργάνωσης.
Στην υπόγεια πόλη του Ελσίνκι υπάρχουν παιδικές χαρές, πισίνες, αθλητικές αίθουσες, εμπορικά κέντρα, σάουνες, χώροι στάθμευσης, εκκλησίες, σταθμοί μετρό και ακόμα και χώροι πρόβας για μέταλ συγκροτήματα - όλα συνδεδεμένα μέσω προσεκτικά σχεδιασμένων υπόγειων διαδρομών.
Οι περισσότερες εγκαταστάσεις εξυπηρετούν καθημερινούς σκοπούς, αλλά μπορούν γρήγορα να μετατραπούν σε καταφύγια έκτακτης ανάγκης.
Ένα από τα μεγαλύτερα καταφύγια, που βρίσκεται στην περιοχή Μεριχάκα, καλύπτει 15.000 τετραγωνικά μέτρα και είναι χτισμένο 20 μέτρα κάτω από το έδαφος μέσα σε συμπαγή βράχο.
Στο εσωτερικό, το καταφύγιο διαθέτει δική του παροχή ρεύματος, αποθέματα νερού, συστήματα φιλτραρίσματος αέρα και ιατρικά και καθημερινά εφόδια.
Αφού σφραγιστεί, το καταφύγιο μπορεί να λειτουργήσει πλήρως αυτόνομο.
Μετρό και άλλες καθημερινές εγκαταστάσεις, έτοιμες να μετατραπούν σε καταφύγια
Η πόλη υιοθέτησε πριν από πολλές δεκαετίες ένα Γενικό Σχέδιο Υπόγειου Σιδηροδρόμου για τον συντονισμό των μελλοντικών υπόγειων κατασκευών, διατηρώντας παράλληλα χώρο για βασικές υποδομές.
Αντί να βλέπουν τις υπόγειες κατασκευές αποκλειστικά ως προετοιμασία για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, οι πολεοδόμοι ενσωμάτωσαν αυτές τις εγκαταστάσεις στην καθημερινή αστική ζωή, διασφαλίζοντας ότι θα παραμείνουν χρήσιμες, ενώ παράλληλα θα είναι έτοιμες για κρίσεις.
Για παράδειγμα, σύμφωνα με το Times of India, οι σταθμοί μετρό μεταξύ Σέρναινεν και Ρουοχολάχτι λειτουργούν κανονικά ως κόμβοι δημόσιων συγκοινωνιών – παράλληλα είναι εξοπλισμένοι με συστήματα πολιτικής άμυνας, επιτρέποντάς τους να λειτουργούν ως μεγάλα δημόσια καταφύγια σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης..
Στην ίδια λογική, το υπόγειο κολυμβητήριο Itäkeskus, συνήθως υποδέχεται περίπου 1.000 επισκέπτες κάθε φορά. Εάν είναι απαραίτητο, μπορεί να μετατραπεί σε κοινόχρηστο καταφύγιο πολιτικής άμυνας, ικανό να προστατεύσει περίπου 3.800 άτομα.
Ομοίως, αρκετές υπόγειες εγκαταστάσεις στάθμευσης, αθλητικά γήπεδα και κέντρα αναψυχής είναι εξοπλισμένες με ενισχυμένες κατασκευές, πόρτες εκτόξευσης, συστήματα εξαερισμού έκτακτης ανάγκης και άλλα προστατευτικά χαρακτηριστικά που τους επιτρέπουν να μετατραπούν σε καταφύγια σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Υποχρεωτικά τα καταφύγια μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενσωματώθηκαν στη ζωή της πόλης
Η δέσμευση της Φινλανδίας στην πολιτική άμυνα χρονολογείται από τα χρόνια μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο , όταν η νομοθεσία άρχισε να απαιτεί προστατευτικά καταφύγια σε μεγαλύτερα κτίρια.
Σύμφωνα με τον νόμο, τα κτίρια που υπερβαίνουν ορισμένα όρια επιφάνειας δαπέδου πρέπει να περιλαμβάνουν καταφύγια πολιτικής άμυνας, ή ασφαλή πρόσβαση σε ένα κοντινό κοινόχρηστο καταφύγιο.
Στο Ελσίνκι υπάρχουν σήμερα 5.500 χώροι που λειτουργούν ως καταφύγια για 900.000 ανθρώπους – αριθμός υπεραρκετός για τους μόλις 675.000 κατοίκους της πόλης.
Τα καταφύγια αυτά έχουν σχεδιαστεί για να προστατεύουν τους πολίτες από ωστικά κύματα, κατάρρευση κτιρίων, ακτινοβολία και τοξικά αέρια.
Σε καιρό ειρήνης, ωστόσο, αυτά τα καταφύγια σπάνια μοιάζουν με στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Πολλά λειτουργούν ως γυμναστήρια, κλειστές αθλητικές εγκαταστάσεις, παιδικές χαρές, αποθήκες ή χώροι στάθμευσης.
Αυτή η προσέγγιση διατηρεί τις εγκαταστάσεις συντηρημένες, οικονομικά χρήσιμες και οικείες στο κοινό αντί να τις αφήνει αχρησιμοποίητες για δεκαετίες.