Ειδικοί κατάφεραν να «σπάσουν» έναν κωδικό και να ανοίξουν ένα αρχαίο λουκέτο, το οποίο προέρχεται από ναυάγιο ανοιχτά των ακτών της Ουαλίας.
Το ορειχάλκινο λουκέτο, ηλικίας 400 ετών, ανακαλύφθηκε το 1999 από τον Peter Hughes -ο οποίος ασχολείται με την ανίχνευση μετάλλων στην άμμο- κοντά στο Margam του Port Talbot και αποτελεί μέρος ενός θησαυρού από το πλοίο «Ann Francis», το οποίο ναυάγησε αφού έπεσε σε καταιγίδα στις 28 Δεκεμβρίου του 1583. Το φορτίο του παρέμενε κρυμμένο κάτω από την άμμο για αιώνες.
Ειδικοί από μουσείο χρησιμοποίησαν αξονική τομογραφία για να εξετάσουν τον εσωτερικό μηχανισμό του λουκέτου, να εντοπίσουν τον σωστό συνδυασμό γραμμάτων και να λύσουν το μυστήριο. Ο Peter Hughes δήλωσε ότι το λουκέτο ήταν ένα από τα εκατοντάδες αντικείμενα που βρήκε έπειτα από δεκαετίες ερευνών στην παραλία Morfa. Βρέθηκε κοντά σε μια συλλογή ισπανικών ασημένιων νομισμάτων και σε δύο σταθμία που χρησιμοποιούντα για τη ζύγιση νομισμάτων και έτσι εικάζεται ότι είτε προστάτευε αυτά τα αντικείμενα ή ασφάλιζε ένα σεντούκι που περιείχε πολύτιμα είδη, όπως έγγραφα ή υφάσματα, τα οποία δεν διασώθηκαν.
«Ήταν θέμα τύχης, μια μέρα που δεν δούλευα. Περπατούσα στην παραλία με τον ανιχνευτή μετάλλων μου, στον ελεύθερο χρόνο μου, και έπεσα πάνω σε ένα νόμισμα», ανέφερε ο 69χρονος. «Αυτή ήταν η αρχή ενός ταξιδιού που κράτησε 21 χρόνια». Δήλωσε «ενθουσιασμένος» που η ομάδα ειδικών από το Amgueddfa Cymru (Εθνικό Μουσείο της Ουαλίας) και το Πανεπιστήμιο του Κάρντιφ κατάφερε να ξεκλειδώσει το λουκέτο. «Προσπαθούσα να το ανοίξω για περίπου 20 χρόνια· δοκίμαζα να μετακινήσω τους δίσκους, να βρω τους σωστούς συνδυασμούς, αλλά απέτυχα», είπε. «Όμως, με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας, καταφέραμε να σπάσουμε αυτό που, στην ουσία, μοιάζει με τον Κώδικα Ντα Βίντσι. Για μένα, είναι σαν να ανοίγω την Κιβωτό της Διαθήκης· είμαι ενθουσιασμένος, πραγματικά κατενθουσιασμένος».
«Το σπάσιμο του κώδικα ήταν σαν γρίφος»
Ο Δρ. David Williams, ερευνητής στη Σχολή Μηχανικών του Πανεπιστημίου του Κάρντιφ, δήλωσε ότι ήταν «επιφυλακτικός» όταν του ζητήθηκε να χρησιμοποιήσει μια συσκευή σάρωσης για να προσπαθήσει να λύσει το μυστήριο. «Είναι μια πρόκληση, καθώς η συσκευή που διαθέτουμε δεν έχει σχεδιαστεί για τον συγκεκριμένο σκοπό», ανέφερε. «Πρόκειται για μικρο-αξονική τομογραφία - κάτι αντίστοιχο με αυτό που συναντά κανείς σε ένα νοσοκομείο, αλλά για μικρότερα αντικείμενα». Ο Williams δήλωσε ότι είναι «πάντα ανοιχτός σε προκλήσεις» και ότι του αρέσει να «λύνει γρίφους». «Κάναμε μια πρώτη σάρωση για να δούμε αν θα διακρίναμε κάτι και εκπλαγήκαμε ευχάριστα όταν είδαμε γράμματα», είπε. «Η δεύτερη σάρωση πήγε πολύ άσχημα, αλλά στην τρίτη δοκιμάσαμε μια διαφορετική προσέγγιση και βρήκαμε τον κωδικό. Έμεινα άναυδος που τελικά τον σπάσαμε».
Ο Hughes παρέδωσε τον θησαυρό στο Amgueddfa Cymru (Εθνικό Μουσείο της Ουαλίας) το 2017, και η συλλογή με το λουκέτο στο επίκεντρο της εκτέθηκε στο Μουσείο Swansea Waterfront τον Ιούλιο του 2026. Ο ανώτερος επιμελητής Alastair Willis χαρακτήρισε την ανακάλυψη του κώδικα, ο οποίος σχηματίζει τη λέξη «ANCE», ως «απίστευτη». «Είναι πραγματικά περίπλοκο, καθώς υπάρχουν πάρα πολλοί συνδυασμοί», εξήγησε. «Υπάρχουν τέσσερις διαφορετικοί δακτύλιοι και, επειδή σε κάθε δακτύλιο υπάρχουν έξι διαφορετικά γράμματα, προκύπτουν 1.296 διαφορετικοί συνδυασμοί. Πρέπει, μάλιστα, να βεβαιωθεί κανείς ότι οι δακτύλιοι είναι ευθυγραμμισμένοι με τον κρίκο που βρίσκεται στο επάνω μέρος», είπε.
Η συνάδελφός του στο Amgueddfa Cymru, ανώτερη επιμελήτρια Siân Iles, ανέφερε ότι το λουκέτο βρίσκεται σε «εξαιρετική κατάσταση» και προσφέρει μια εικόνα της εποχής εκείνης. «Πρόκειται για ένα υπέροχο παράδειγμα αντικειμένου που εξακολουθεί να λειτουργεί ακριβώς όπως λειτουργούσε πριν από εκατοντάδες χρόνια», δήλωσε. «Επειδή βρέθηκε τόσο κοντά στο ναυάγιο του "Ann Francis" —μαζί με όλο το υλικό που αποτελεί μέρος αυτής της συλλογής—, παρέχει ένα πολύ καλό πλαίσιο, το οποίο μας επιτρέπει να το χρονολογήσουμε με μεγάλη ακρίβεια. Έχω δει κι άλλα, τα οποία συνήθως είναι διαβρωμένα και σπασμένα σε διάφορα κομμάτια, αλλά αυτό βρισκόταν σε εξαιρετική κατάσταση. Πρόκειται για ένα μικρό αντικείμενο – πιθανότατα αποτελούσε τον μηχανισμό κλειδώματος για κάποιο σεντούκι ή μικρό κουτί. Δεν γνωρίζουμε τι περιείχε, και αυτό είναι μέρος της ιστορίας του: υπάρχουν πράγματα που δεν θα μάθουμε ποτέ, αλλά σίγουρα το αντικείμενο αυτό σήμαινε κάτι για το άτομο που γνώριζε τον συγκεκριμένο κωδικό».