Η σύνοδος κορυφής της ΕΕ ανέδειξε εντάσεις γύρω από την πορεία του ουκρανικού και ειδικότερα τον τρόπο προσέγγισης της Ρωσίας σε πιθανές διαπραγματεύσεις.
Μια απροσδόκητα συγκρουσιακή νυχτερινή σύνοδος κορυφής στις Βρυξέλλες έφερε στην επιφάνεια βαθιές διαφωνίες μεταξύ των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με το αν, πότε και με ποιον τρόπο πρέπει να υπάρξει διπλωματική επαφή με τη Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία, αποκαλύπτει το Politico σε σημερινό του δημοσίευμα.
Ένταση πίσω από κλειστές πόρτες στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ
Σύμφωνα με διπλωμάτες και αξιωματούχους της ΕΕ που ενημερώθηκαν για τις συνομιλίες, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς άσκησαν έντονη κριτική στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, κατηγορώντας τον για πρωτοβουλίες προσέγγισης με το Κρεμλίνο.
Η σύγκρουση αφορά θεμελιώδες ερώτημα γύρω από το ποιος πρέπει να εκπροσωπεί την Ευρώπη σε πιθανές μελλοντικές διαπραγματεύσεις με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν.
Ο Μακρόν και ο Μερτς υποστήριξαν ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για άμεσες συνομιλίες με τη Μόσχα και ότι, όταν έρθει η ώρα, η πρωτοβουλία πρέπει να ανήκει στην λεγόμενη «E3» (Γαλλία, Γερμανία και Ηνωμένο Βασίλειο).
Αντίθετα, άλλοι ηγέτες θεωρούν ότι ο θεσμικός ρόλος ανήκει αποκλειστικά στην ΕΕ και στον Κόστα ως εκπρόσωπο των 27 κρατών-μελών.
Η αντιπαράθεση αυτή αναδεικνύει την υποβόσκουσα ένταση γύρω από τη στρατηγική της Ευρώπης για τον πόλεμο στην Ουκρανία και το μέλλον των σχέσεων με τη Ρωσία.
Διαφορετικά στρατόπεδα μέσα στην ΕΕ
Η συζήτηση στη σύνοδο αποκάλυψε δύο βασικά στρατόπεδα.
Από τη μία πλευρά, χώρες όπως η Δανία και η Ολλανδία τάχθηκαν υπέρ της σκληρής γραμμής που υποστηρίζουν ο Μακρόν και ο Μερτς. Από την άλλη, μια σημαντική ομάδα κρατών υποστήριξε τον Κόστα και τον θεσμικό ρόλο της ΕΕ, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που μίλησαν στο Politico.
Ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μικάλ δήλωσε ότι η ΕΕ δεν μπορεί να λειτουργήσει ως μεσολαβητής με τη Ρωσία, επισημαίνοντας ότι η ιστορία δείχνει τους κινδύνους της διαπραγμάτευσης με τέτοιους όρους όταν κάποιος έχει απέναντί του αυταρχικά καθεστώτα.
Σύμφωνα με διπλωμάτες, ορισμένοι ηγέτες εξέφρασαν πρωτοφανή οργή για τις επαφές που είχε το επιτελείο του Κόστα με τη Μόσχα.
Υπό άκρα μυστικότητα οι συζητήσεις για την Ουκρανία
Η ΕΕ εδώ και μήνες εξετάζει αν και πώς πρέπει να υπάρξει δίαυλος επικοινωνίας με το Κρεμλίνο. Η συζήτηση εντάθηκε μετά τις διεθνείς εξελίξεις και τη μετατόπιση της προσοχής των ΗΠΑ προς άλλες κρίσεις, με τον πρώην πρόεδρο Ντόναλτν Τραμπ να επηρεάζει το γεωπολιτικό σκηνικό με νέες πρωτοβουλίες.
Στο πλαίσιο αυτό, αποκαλύφθηκε ότι ο επικεφαλής του γραφείου του Κόστα είχε πραγματοποιήσει δύο τηλεφωνικές επαφές με Ρώσους αξιωματούχους τις τελευταίες εβδομάδες.
Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εμφανίζονται βαθιά διχασμένες καθώς άλλες δίνουν προτεραιότητα στη διπλωματία, ενώ άλλες επιμένουν ότι η στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας πρέπει να προηγείται κάθε διαπραγμάτευσης.
Η συζήτηση, που έγινε υπό αυστηρή μυστικότητα χωρίς βοηθούς ή κινητά τηλέφωνα, διήρκεσε δύο ώρες περισσότερο από το προγραμματισμένο, αποκαλύπτοντας τις διαφορετικές προσεγγίσεις στο εσωτερικό της ΕΕ.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο Κόστα επιχείρησε να εξηγήσει ότι οι επαφές με τη Μόσχα είχαν καθαρά διερευνητικό χαρακτήρα και στόχο τη δημιουργία ενός πιθανού μελλοντικού καναλιού επικοινωνίας.
Ωστόσο, αρκετοί ηγέτες θεώρησαν ότι τέτοιες κινήσεις έγιναν χωρίς επαρκή διαφάνεια, γεγονός που προκάλεσε έντονη δυσφορία.
Ορισμένοι διπλωμάτες μάλιστα ανέφεραν ότι η Γερμανία δεν είχε ενημερωθεί, για παράδειγμα, ενώ επισημάνθηκε ότι η πρωτοβουλία έγινε κατόπιν αιτήματος του Ουκρανού προέδρου, Βολοντίμιρ Ζελένσκι προς την Ευρώπη να εμπλακεί στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις,
Η θέση Μακρόν και Μερτς: Όχι ακόμη διαπραγματεύσεις
Η θέση του Μακρόν και του Μερτς είναι ότι οποιαδήποτε συζήτηση με τον Πούτιν πρέπει να γίνει μόνο όταν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες.
Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι η ηγεσία μιας τέτοιας διαδικασίας πρέπει να ανήκει στο άτυπο σχήμα E3.
Όπως ανέφερε Γάλλος αξιωματούχος, ο Μακρόν «έθεσε με σαφήνεια τη θέση του» και ξεκαθάρισε ότι η Ευρώπη δεν πρέπει να σπεύσει σε πρόωρες διαπραγματεύσεις.
Παρά τις επικρίσεις, αρκετοί ηγέτες στήριξαν τον Κόστα, θεωρώντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να έχει ενιαία φωνή στις διεθνείς επαφές.
Ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ δήλωσε ότι πρώτα πρέπει να διαπιστωθεί αν ο Πούτιν είναι διατεθειμένος να διαπραγματευτεί και μόνο τότε να καθοριστεί ο τρόπος εκπροσώπησης της ΕΕ.
Το επόμενο βήμα και οι νέες ισορροπίες
Το ζήτημα της εκπροσώπησης της ΕΕ στις σχέσεις με τη Ρωσία παραμένει ανοιχτό και ιδιαίτερα ευαίσθητο.
Η Πολωνία και η Ιταλία έχουν επίσης ασκήσει πιέσεις για να διαδραματίσουν ρόλο στις συνομιλίες.
Ο Μερτς φιλοξενεί τον Μακρόν, καθώς και τους πρωθυπουργούς του Ηνωμένου Βασιλείου, της Πολωνίας και της Ιταλίας στο Βερολίνο την Τετάρτη, σε συζητήσεις που, σύμφωνα με διπλωμάτες, πιθανότατα θα περιλαμβάνουν το ζήτημα του διαλόγου με τη Ρωσία.